Витаминлар допингга айланди: бу йилдан бошлаб спортда тақиқланган витаминлар рўйхати янгиланди
ASTANА. Кazinform – 2026 йил 1 январдан бошлаб спортчилар учун допинг талаблари кучайтирилди. Илгари эркин ишлатилган баъзи витаминлар ва қўшимчалар энди тақиқланган моддалар рўйхатига киритилган.
Кazinform агентлиги мухбири 2026 йилда кучга кирган Жаҳон антидопинг агентлигининг (WАDА) янгиланган рўйхатини ўрганиб чиқди ва қайси моддалар энди допинг деб ҳисобланишини аниқлади.
WАDА ҳар йили спортда фойдаланиш тақиқланган субстанциялар ва усуллар рўйхатини янгилайди. Бу анъана 2026 йилда ҳам давом этди ва янги рўйхат расман 1 январда кучга кирди.
Фламодафинил ва фладрафинил янгиланган ҳужжатга расман киритилди. Булар асаб тизимига сезиларли таъсир кўрсатадиган модафинилга ўхшаш кучли стимуляторлардир. МДҲ мамлакатларида улар кўпинча "диққатни кучайтирадиган қўшимчалар" сифатида эркин сотилади. Бироқ, бу моддалар энди допинг сифатида қатъиян тақиқланган.
Пегмолесатид (ЭПОнинг синтетик муқобили, PEG-EPO, MIRCERA, EPO-mimetic ) ҳам WАDА тақиқланган рўйхатига расман қўшилди. Ушбу препарат организмда кислород ташишни сунъий равишда оширади ва чидамлиликни оширади. Кўпгина ҳолларда, у "кучайтирувчи" биологик фаол қўшимчалар таркибида яширинган.
2026 йилдан бери углерод оксиди (CО), яъни ҳидли газ ҳам WАDА М1 тоифасига киритилган. Ушбу моддадан қон ҳосил бўлишини рағбатлантириш, чидамлиликни ошириш ёки бошқа мақсадларда фойдаланиш қатъиян ман этилади. Бироқ, баъзи ҳолатлар допингга қарши талабларни бузмайди. Масалан, ҳаво орқали организмга кирадиган углерод оксиди, чекиш ёки тиббий кўриклар пайтида аниқланиши (масалан, гемоглобин массасини ўлчаш) қоидабузарлик деб ҳисобланмайди.
Қон билан боғлиқ ҳар қандай манипуляциялар - уни олиш ёки қайта киритиш - тақиқланганлигича қолмоқда. Бунга донор ёки тиббий ва ваколатли допинг процедуралари кирмайди. Бундан ташқари, тақиқ энди нафақат модификацияланган ҳужайраларга, балки ҳужайра компонентлари - митохондриялар ва рибосомаларга ҳам тегишли.
2026 йилдан бошлаб α-нафтофлавон ва ВАМ15 ҳам тақиқланган моддалар рўйхатига киритилган. Бу бирикмалар кўпинча "ёғ ёқувчи" ёки "энергия кучайтирувчи" сифатида тақдим этилади. Бироқ, WАDА уларни допинг деб тан олди ва улардан фойдаланишни бутунлай чеклади. Шунингдек, бу моддалар эркин мавжудлиги маълум.
Шу муносабат билан Қозоғистон Миллий допингга қарши кураш маркази спортчилар, мураббийлар ва тиббиёт ходимларини янгиланган рўйхат билан диққат билан танишишга таклиф қилади.
Шуни таъкидлаш жоизки, ҳужжатда анаболик агентлар, пептид гормонлари ва ўсиш омиллари, гормонал ва метаболик регуляторлар, шунингдек, стимуляторлар тоифаларида тақиқланган моддаларни аниқлашга ёрдам берадиган қўшимча мисоллар келтирилган.
— Допингга қарши кураш қоидаларини бузмаслик учун витаминлар, дори-дармонлар ва биологик фаол қўшимчалар билан айниқса эҳтиёт бўлишингизни тавсия қиламиз, — деб таъкидлади WАDА вакиллари.
Эслатиб ўтамиз, Шавкат Раҳмонов ва Асу Алмабаев рекорд даражада допинг тестидан ўтди.
