Туркияда ёқилғи нархлари кескин ошмоқда

ASTANА. Кazinform — Яқин Шарқдаги можаро туфайли жаҳон нефть нархларининг кескин ошиши Туркияда бензин ва дизель ёқилғиси нархининг яна бир ошишига олиб келди, бу эса иқтисодиёт ва истеъмолчиларга босимни кучайтирди. Бу ҳақда Каzinformнинг Анқарадаги мухбири хабар берди.

Туркияда ёқилғи нархлари тез суръатлар билан ўсишда давом этмоқда, бу эса глобал энергия бозоридаги беқарорлик билан бевосита боғлиқ. Deutsche Welle маълумотларига кўра, сўнгги нархларнинг ошиши, айниқса, дизель ёқилғиси сегментида сезиларли: унинг нархи литри учун 80 турк лирасига (тахминан 860 тенге) етди.

Сўнгги марта тахминан 2,52 лирага ошганидан сўнг, дизель ёқилғиси нархи Истанбулда тахминан 77,5 лирага, Анқара ва Измирда эса тахминан 79 лирага етди. Диёрбакир каби баъзи ҳудудларда эса у 80 лирадан ошди.

Бензин нархлари ҳам сезиларли даражада ошди — февраль ойи охиридан бери 4 лирадан кўпроққа. Истанбулда бир литр бензин илгари тахминан 58 лира турарди, аммо ҳозир унинг нархи 62,5 лирадан (тахминан 670 тенге) ошди.

Нархларнинг ошишининг асосий сабаби — нефть нархларининг кескин ошиши. Қўшма Штатлар, Исроил ва Эрон ўртасидаги кескинликнинг кучайиши туфайли Brent маркали хом нефтнинг нархи бир баррель учун 119 долларга кўтарилди. Март ойи охирига келиб, нарх 105 доллардан юқори бўлиб қолди, бу Яқин Шарқдаги кескинликдан олдинги 70 доллар даражасидан анча юқори.

Нархларнинг ошишига Ҳормуз бўғози каби муҳим нефть ташиш йўлларининг стратегик аҳамияти ҳам таъсир қилади. Бу минтақадаги ҳар қандай таҳдид дарҳол глобал энергия ташувчилар нархларига таъсир қилади.

Энергия импортига жуда боғлиқ бўлган Туркия бундай ўзгаришларга айниқса сезгир.

Нархларнинг ошишини чеклаш учун расмийлар "эшел мобил" механизмини қайта ишга туширдилар, унга кўра нарх ошишининг бир қисми солиқ юкининг камайиши билан қопланади. Бироқ, мутахассислар бу чорани вақтинчалик ечим деб ҳисоблашади.

Мутахассисларнинг фикрига кўра, агар нефть нархи кўтарилишда давом этса, босим нафақат истеъмолчиларга, балки давлат бюджетига ҳам таъсир қилади. Бундай вазиятда Туркия ва импортга қарам бўлган бошқа давлатлар инфляцияни жиловлаш ва бюджет барқарорлигини сақлаш ўртасида мувозанатни топишга мажбур.

Эслатиб ўтамиз, Яқин Шарқдаги можаро туфайли Европа Иттифоқи мамлакатларида газ нархи 70% га ошди.