Парламент ислоҳоти ва бизнес ҳуқуқларини ҳимоя қилиш Конституцияда мустаҳкамланади – Азат Перуашев
АSTANА. Kazinform – Конституция лойиҳаси кенг жамоатчилик муҳокамаси натижасидир. Мажилис депутати, «Ақ жол» («Оқ йўл»)демократик партияси раиси Азат Перуашев янги ислоҳотни шундай баҳолади.
Мажилис депутатига кўра, таклиф этилаётган ўзгаришлар профессионал бир палатали Парламентга ўтиш имконини беради. Шунингдек, улар бизнес ҳуқуқларини ҳимоя қилишни кучайтириш ва жамоатчилик вакиллигини кенгайтиришни кўзлайди. Бу ҳақда депутат Jibek Joly телеканалига берган суҳбатида маълум қилди.
– Янги Конституция лойиҳаси эълон қилинди. Тайёргарлик муддати ва умумий ишга қандай баҳо берасиз?
– Лойиҳа камида олти ой давомида ишлаб чиқилди. Ўтган йилнинг 8 сентябрида Президентнинг Мурожаатномасидан сўнг Парламент ислоҳоти бўйича Ишчи гуруҳ ташкил этилди. Муҳокамада сиёсий партиялар, фуқаролик жамияти, бизнес ва экспертлар ҳамжамияти вакиллари иштирок этди. Фақат Парламент ислоҳоти бўйича 600 дан ортиқ, конституциявий ўзгаришларга оид 1600 дан зиёд таклиф келиб тушди. Бу минглаб фуқароларнинг умумий меҳнати.
– Ҳозирда Конституциявий комиссия иши қайси босқичда?
– Комиссия иши давом этмоқда. Ҳужжатнинг умумий йўналиши аниқланди, аммо якуний қарорни халқ референдум орқали қабул қилади. Муҳокама ҳали ҳам давом этмоқда, янги таклифлар ҳам тўхтаб қолгани йўқ. Бу — оддий демократик ҳолат.
– Лойиҳанинг мақсади — бир палатали Парламентга ва пропорционал сайлов тизимига ўтиш. Бунинг аҳамияти нимада?
– Партиявий рўйхат бўйича сайлов сиёсий партияларнинг ролини ошириб, профессионал парламент шакллантириш имконини беради. Муҳим қарорлар қабул қилиш учун кўпчилик керак, бу эса фақат умумий қарашдаги жамоа орқали амалга ошади. Пропорционал тизим шахсий фикр билдириш билан чекланмай, аниқ натижа учун ишлашга йўл очади.
– Лойиҳада хусусий мулк ва бизнес ҳуқуқларини ҳимоя қилишга алоҳида эътибор қаратилган. Бу нима учун муҳим?
– Хусусий мулкка, тижорат ва банк сирларига ҳеч ким дахл қилмаса, бизнеснинг ишончи ошади ва инвестиция муҳити яхшиланади. Конституция нормалари бевосита қўлланилиши керак. Шунда фуқаролар ўз ҳуқуқларини қўшимча норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга таянмасдан, бевосита Асосий қонунга таяниб ҳимоя қила олади.
– Рақамлаштириш ва шахсий маълумотларни ҳимоя қилиш масалалари кўриб чиқилганми?
– Ҳа. Рақамлаштириш янги имкониятлар билан бирга хавф-хатарларни ҳам олиб келади. Шунинг учун шахсий маълумотлар ва рақамли ҳуқуқларни ҳимоя қилиш масаласи Конституцияда мустаҳкамланди. Бу ташаббусни бизнинг партиямиз ҳам кўтарди.
– Умуман олганда Конституция лойиҳасига қандай баҳо берасиз?
– Мен лойиҳани ижобий баҳолайман ва кенг жамоавий меҳнатга ҳурмат билан қарайман. Ҳужжат сиёсий тизимни очиқ ва мослашувчан қилади, жамоат манфаатларининг вакиллигини кучайтиради ва давлатнинг замонавий таҳдидларга тезкор жавоб бериш имкониятини яратади.
– Конституция жамоат вакиллигининг қандай янги механизмларини таклиф этади?
– Илк бор юқори маслаҳат органи сифатида Халқ кенгаши жорий этилади. Унинг таркибига миллий-маданий бирлашмаларнинг 42 вакили, шунингдек, фуқаролик жамияти ва ҳудудларнинг етакчилари кириши режалаштирилган. Кенгашга қонунчилик ташаббуси ҳуқуқи берилади. Бу давлатни жамоатга яқинлаштирадиган муҳим тузилмавий янгилик.
– Янги Конституция мамлакат келажагига қандай таъсир кўрсатади деб ўйлайсиз?
– Биз фуқаролар ўз келажагини ўзлари белгилайдиган янги сиёсий босқичга қадам қўймоқдамиз. Бироқ Конституцияни қабул қилиш етарли эмас, унинг нормаларини тизимли ва ҳалол амалга ошириш жуда муҳим.
Эслатиб ўтамиз, Конституциявий комиссиянинг иши ҳали якунлангани йўқ.
