Қозоғистонда ҳар тўрт нафар боладан бири ортиқча вазнга эга
ASTANA. Kazinform — Болаларнинг ортиқча вазн муаммоси Қозоғистонда долзарб муаммо бўлиб қолмоқда: миллий сўров натижаларига кўра, беш ёшдан тўққиз ёшгача бўлган болаларнинг 23 фоизи ортиқча вазнга эга, бу кўрсаткич баъзи ҳудудларда ўртача кўрсаткичдан анча юқори, деб хабар беради Кazinform агентлиги Data Hub Тelegram-каналига таяниб.
Қозоғистонлик болаларнинг овқатланиш ҳолати ҳақидаги маълумотлар 2025 йил ноябрь ойидаги мультииндикаторли кластерли сўров натижалари ҳақидаги ҳисоботда келтирилган. Сўров 2024 йил кузида ҚР Стратегик режалаштириш ва ислоҳотлар агентлигининг Миллий статистика бюроси томонидан ЮНИCEФнинг техник кўмагида ўтказилган. Сўровнома 22 500 та уй хўжалигини қамраб олган.
Ҳисоботга кўра, беш ёшдан тўққиз ёшгача бўлган болаларнинг ортиқча вазнга эга бўлган улуши 23% ни ташкил қилади. Сўровда қатнашган оилалардаги ушбу ёшдаги болаларнинг умумий сони 6200 тани ташкил қилади. Бўй ва вазнни аниқлаш учун ҳар бир оиладан битта бола антропометрик ўлчовлар учун тасодифий танланган.
Бироқ, бу кўрсаткичлар жинсга қараб сезиларли даражада фарқ қилади: ўғил болалар учун — 26,8% ва қиз болалар учун — 19%. Муайян ёшга келсак, энг юқори кўрсаткичлар сўров вақтида олти (24,9%) ёки тўққиз (25,8%) ёшдаги болалар орасида қайд этилган.
Шаҳар ҳудудларида ушбу ёш гуруҳидаги болалар орасида ортиқча вазн қишлоқ жойларга қараганда бироз кўпроқ учрайди — сўров натижаларига кўра, 23,5% ва 22,3%.
Ҳудудий жиҳатдан вазият Астана (51,5%), Қостанай (33,6%), Манғистау (30,9%) ва Ақтўбе (30,2%) вилоятларида энг ёмон. Шу билан бирга, энг яхши кўрсаткичлар Ғарбий Қозоғистон (11,8%) ва Шимолий Қозоғистон (17,1%) вилоятларида кузатилмоқда.
Қизиқарли факт: кам таъминланган оилаларда болалар орасида ортиқча вазннинг тарқалиши аҳолининг ўртача кўрсаткичи билан деярли бир хил — 22,7%. Бироқ, юқори даромадли оилаларда бу кўрсаткич ўртача кўрсаткичдан юқори — 25,4%.
Глобал миқёсда вазият қандай? ЮНИCEФнинг 2025 йил сентябрь ойида эълон қилинган ҳисоботида 2022 йилда беш ёшдан тўққиз ёшгача бўлган болалар улуши 21% ни ташкил этгани аниқланган. 2000 йилдан бери бу кўрсаткич деярли икки бараварга ошиб, 11% га етди.
Болалар орасида ортиқча вазннинг кўпайиши шакарли ичимликлар, шўр ва ширин газаклар, тез тайёрланадиган таомларга осон кириш ва ишлаб чиқарувчилар томонидан ушбу маҳсулотларни фаол равишда тарғиб қилиш билан боғлиқ. Носоғлом овқатланиш ва улар келтириб чиқарадиган ортиқча вазн юқори қон босими, юқори қон глюкоза даражаси ва липид профили бузилишлари хавфини оширади. Ҳисобот муаллифлари огоҳлантиришича, бу муаммолар кўпинча балоғат ёшига қадар давом этади ва 2-тоифа диабет, юрак-қон томир касалликлари ва баъзи саратон касалликлари ривожланиш хавфини оширади.
Эслатиб ўтамиз, семизлик ва саратоннинг кучайиши: Сан-Франциско Coca-Cola ва бошқа озиқ-овқат компанияларини судга берди.
