Ёшларни иш билан таъминлаш: қандай давлат ёрдами кўрсатилади
ASTANА. Кazinform — Қозоғистонда ёшлар ишсизлиги муаммоси қандай ҳал қилинмоқда? Меҳнат ва аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш вазирлиги бу саволга жавоб берди.
— Ишсиз ёшларни бандликни ошириш чораларига жалб қилиш мақсадида Қозоғистон Республикаси Меҳнат ва аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш вазирлиги маҳаллий ижроия ҳокимияти органлари билан биргаликда қуйидаги ишларни амалга оширди. Иш берувчиларнинг илтимосига биноан касбий тайёргарлик курслари ташкил этилди, бу эса қайта тайёрлаш ва малака ошириш учун ўқиганларнинг иш билан таъминланишини кафолатлади. 2025 йилда ёшлар орасидан 3,4 минг киши қисқа муддатли касбий тайёргарлик курсларига юборилди, улардан 2,3 минг нафари таълим муассасаларига ва 1,1 минг нафари иш берувчиларга юборилди, — дейилади вазирликнинг Кazinform агентлигига берган жавобида.
Ҳозирда карьера марказлари ўқишни тугатган ва иш топмаган ёшларни иш билан таъминлаш чораларини кўрмоқда. Шу билан бирга, меҳнат бозорида талаб юқори бўлган касблар бўйича онлайн ўқитиш билан 18,4 мингдан ортиқ киши қамраб олинди, улардан 15,7 минг киши ўқишни тугатди ва сертификатлар олди. Ўқитиш қисқа муддатли онлайн курсларни ташкил этиш учун платформа бўлган skills.enbek.kz порталида амалга оширилади. Онлайн курслар талаб юқори бўлган мутахассисликлар бўйича ўқишни ёки малакасини оширишни истаган Қозоғистон Республикасининг ҳар қандай фуқароси учун мавжуд.
Бундан ташқари, skills.enbek.kz портали ёшларни тадбиркорлик йўналиши бўйича, шу жумладан қишлоқ хўжалиги кооперативларини ташкил этишга ўргатишга қаратилган "Бастау Бизнес" лойиҳаси доирасида тадбиркорлик асослари бўйича курсларни ташкил қилади.
2025 йил бошидан бери "Бастау Бизнес" лойиҳаси доирасида 18,9 минг киши тадбиркорлик асослари бўйича ўқитиш билан қамраб олинди, улардан 10,8 минг киши ўқишни тугатди ва сертификатлар олди. "Бастау Бизнес" лойиҳаси доирасида ўқишни тугатганлик тўғрисида сертификат олган ёшлар, аҳолининг ижтимоий заиф қатламлари орасидан, кейинчалик янги бизнес ғояларини амалга ошириш учун 400 ойлик ҳисоб кўрсаткичигача бўлган миқдорда қайтарилмайдиган грантларга ариза беришлари мумкин.
Бу йил аҳолининг ижтимоий заиф гуруҳлари учун 3 та грант босқичи амалга оширилди, уларнинг натижаларига кўра ёшларга 3,2 минг грант берилди.
— Шунингдек, ишсиз ёшларни вақтинчалик иш билан таъминлаш мақсадида, карьера марказлари иш берувчилар билан тузилган шартномалар асосида субсидияланган иш ўринларини ташкил қилди. Ўрта махсус ва олий таълим муассасаларини битирган ёшларни иш билан таъминлашдаги муаммолардан бири иш тажрибасининг йўқлигидир. Ушбу муаммони ҳал қилиш учун меҳнат мобиллиги марказлари (карьера марказлари) ҳозирда ёшлар амалиёти, "Биринчи иш жойи" ва "Авлодлар шартномаси" лойиҳалари каби махсус субсидияланган иш ўринларини амалга оширмоқда. Ушбу субсидияланган иш ўринларининг мақсади ёшларнинг меҳнат бозорида рақобатбардошлигини ошириш, уларга зарур меҳнат кўникмаларини бериш ва уларни биринчи ишларига мослаштиришдир, — дейилади вазирлик хабарида.
2025 йил бошидан бери ёшлар амалиёти, "Биринчи иш жойи" ва "Авлодлар шартномаси" лойиҳалари бўйича жами 38 минг киши субсидияланган иш ўринларига ишга жойлаштирилди. Улардан: 30,5 минг киши ёшлар амалиётига юборилди, 7 минг киши "Биринчи иш жойи" лойиҳаси бўйича ишга жойлаштирилди, 335 киши "Авлодлар шартномаси" лойиҳаси билан қамраб олинди. Бундан ташқари, 36,9 минг киши ижтимоий иш ўринлари ва жамоат ишлари шаклида субсидияланган иш ўринларига ишга жойлаштирилди.
— Жами, 2025 йилда аҳолини иш билан таъминлаш соҳасида кўрсатиладиган давлат хизматларини олиш учун 458,8 минг ёшлар карьера марказларига мурожаат қилишди, улардан 187,2 минг нафари бандликка кўмаклашиш чоралари билан қамраб олинди. Ҳисобот даврида ҳудудий бандлик карталари бўйича қарийб 400 минг ёш ишга жойлаштирилди. Улардан 22 минг нафари амалга оширилган миллий лойиҳалар, концепциялар ва ҳудудий ривожланиш режалари доирасида, 78,2 минг нафари бандликни ошириш бўйича фаол чора-тадбирлар доирасида, 106,7 минг нафари бўш иш ўринларига, 193 минг нафари эса Давлат раҳбарининг "10 минг аҳоли учун 100 та иш ўрни" ташаббуси доирасида ишга жойлаштирилди, — деб аниқлик киритди Меҳнат вазирлиги.
Қозоғистон Республикаси Ижтимоий кодекси доирасида амалга оширилган давлат томонидан қўллаб-қувватлаш чораларидан ташқари, Ақтўбе ва Қарағанди вилоятлари, Алмати, Чимкент ва Астана шаҳарларининг меҳнат мобиллиги марказлари «JUMYSTAP (JOLTAP)» лойиҳасини амалга оширмоқда. Унинг асосий мақсадли аудиторияси — NEET тоифасидаги ёшлар.
Лойиҳа ёшларга янги касбни ўрганиш, ўз бизнесини очиш, иш топиш ва давлат томонидан қўллаб-қувватлаш чоралари бўйича маслаҳат олиш имконини беради. Шу билан бирга, 2024 йил сентябрь ойида тўғри касб танлаш ва карьера йўналишини бошқаришга ёрдам бериш учун "Карьера компаси" платформаси ишга туширилди. Сунъий интеллект туфайли платформа очиқ маълумотлар базаларидаги бўш иш ўринларини аниқлайди ва уларнинг муҳим мутахассисликлар билан ўзаро боғлиқлигини аниқлайди. Ҳозирда платформада 16 та соҳада (қишлоқ хўжалиги, таълим, бизнес, тиббиёт, туризм, фан, санъат, IТ, саноат, қурилиш, транспорт ва бошқалар) 745 та энг кенг тарқалган касблар рўйхати мавжуд.
Бундан ташқари, "Карьера компаси" платформаси ҳар йили 100 минг ўқувчи учун касбга йўналтиришни ташкил қилади. Бугунги кунга қадар 100 683 нафар мактаб ўқувчиси касбга йўналтиришдан ўтди. Шунингдек, Электрон меҳнат биржасида (порталда) ўрта махсус ва олий таълим муассасалари талабалари учун ишлаб чиқариш амалиёти функцияси ишга туширилди. Функция талабаларга нафақат ишлаб чиқариш амалиёти учун тўғри жойни топишга, балки аниқ йўналишларни олишга, рақобатбардошликни оширишга ва кейинчалик доимий иш топишга ёрдам беради.
Портал автоматик равишда "Миллий таълим маълумотлар базаси" ахборот тизими ва "Олий таълимнинг ягона платформаси"дан олинган маълумотлар асосида талаба-стажёрнинг резюме лойиҳасини яратади. Бундан ташқари, талабанинг алоқа рақамига Enbek.kz порталига таклифнома билан SМS-хабар юборилади, у ерда талабалар ўз резюмеларини тўлдиришлари ва амалий машғулотлар жойи бўйича қидириш учун нашр этишлари мумкин.
Вазирлик порталини тарғиб қилиш мақсадида:
- ҳар ой иш берувчиларнинг шахсий ҳисобларига Портал орқали унинг асосида амалий машғулотларни ташкил этиш имконияти ҳақида камида 10 минг хабар юборилади.
- ҳар ой Порталда иш қидириш учун рўйхатдан ўтган талабаларнинг шахсий ҳисобларига амалий машғулотларга ариза бериш имконияти ҳақида камида 5 минг хабар юборилади.
