Савдо, туризм, рақамлаштириш: Қозоғистон ва Ўзбекистон ўртасидаги ҳамкорлик ривожланмоқда
ASTANA. Kazinform – Мажлис Спикери Ерлан Қошанов Бухорода Қозоғистон Парламенти Мажилиси ва Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ўртасидаги Парламентлараро ҳамкорлик кенгашининг учинчи йиғилишида нутқ сўзлади.
Ерлан Қошанов ўзининг кириш сўзида икки давлат раҳбарлари Қасим-Жомарт Тоқаев ва Шавкат Мирзиёев ўртасидаги юқори даражадаги сиёсий мулоқот икки мамлакатдаги барча ҳокимият тармоқлари ўртасидаги самарали ҳамкорликнинг кафолати эканлигини таъкидлади.
“Қозоғистон Ўзбекистон билан асрлар давомида шаклланган дўстона ва яхши қўшничилик муносабатларини мустаҳкамлашга катта аҳамият беради. Давлат раҳбарларининг сиёсий иродаси туфайли стратегик шериклик ва иттифоқчиликнинг намунали модели шаклланди. Парламентлараро ҳамкорлик кенгашининг иши ҳам Президентлар томонидан эришилган келишувлар доирасида амалга оширилмоқда. Ўтган йили Алматида бўлиб ўтган учрашувда иқтисодий ҳамкорликнинг ҳолати ва истиқболларини муҳокама қилдик ва эришилган натижаларни янада ривожлантириш йўллари бўйича фикр алмашдик. Бундан ташқари, маданият, таълим ва туризм соҳаларидаги ҳамкорликнинг аҳамияти алоҳида таъкидланди. Бугунги учинчи йиғилиш кун тартиби жуда мазмунли. Делегацияларимиз ҳамкорликнинг барча соҳаларини ҳар томонлама муҳокама қиладилар”, — деди Мажилис Спикери.
Палата раиси ўзбекистонлик ҳамкасбларини Конституция лойиҳаси бўйича референдум натижалари ҳақида хабардор қилди. Уни фуқароларнинг 87 фоизи қўллаб-қувватлади. Ерлан Қошанов янги Конституция Давлат раҳбари Қасим-Жомарт Тоқаев президентлигининг биринчи кунидан бошлаб амалга оширган кенг кўламли ислоҳотлар натижаси эканлигини ва у бутун Қозоғистон жамиятининг интилишларини аниқ акс эттираётганини таъкидлади. Шунинг учун у “Халқ Конституцияси” деб аталади.
Янги Конституциянинг асосий мақсади - Адолатли ва Прогрессив Қозоғистонни яратишдир. Бундан ташқари, Конституцияда "инсон давлат учун эмас, балки давлат инсон учун" деган тамойил мустаҳкамланган ва инсон ва унинг манфаатлари биринчи ўринда туради.
Парламент ислоҳоти ва Вице-президент ва Халқ кенгаши каби янги институтлар ўзбек депутатлари орасида алоҳида қизиқиш уйғотди. Мажилис раиси кучли Президент, нуфузли Парламент ва ҳисобдор Ҳукумат ўртасидаги мувозанат конституциявий даражада ўрнатилганини таъкидлади. Қийин глобал вазиятни ҳисобга олган ҳолда, Конституция Президент институтини барча ҳокимият тармоқларининг узлуксиз, тизимли ва уйғун ишлаши омили сифатида мустаҳкамлашига эътибор қаратди.
Мажлис раиси икки мамлакат депутатлари ўртасидаги самарали ҳамкорликни таъкидлади. Депутатлар эришилган олий даражадаги келишувларнинг қонунчилик базасини таъминлашга устувор аҳамият беришади. Сўнгги йилларда Қозоғистон ва Ўзбекистон ўртасида бир қатор муҳим келишувлар ратификация қилинди. Улар орасида иттифоқчилик муносабатлари тўғрисидаги шартнома, фуқароларнинг ўзаро саёҳат қилиш шартлари тўғрисидаги шартнома, экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги ҳамкорлик, шунингдек, "Марказий Осиё" халқаро саноат ҳамкорлиги маркази фаолиятини тартибга солиш тўғрисидаги битимлар бор. Икки мамлакат депутатлари халқаро парламент форумларида, хусусан, Парламентлараро иттифоқ, ЕХҲТ Парламент Ассамблеяси, МДҲ Парламентлараро Ассамблеяси ва ТУРКПА доирасида бир-бирини доимий равишда қўллаб-қувватлайдилар. Шунингдек, Марказий Осиё аёллар мулоқоти доирасидаги тадбирлар мунтазам равишда ўтказилиб, қонунчилик соҳасида тажриба алмашинуви йўлга қўйилган.
Ўз навбатида, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси раиси Нуриддин Исмоилов ҳам 2025 йил Қозоғистон ва Ўзбекистон парламентларининг интеграцияси учун самарали йил бўлганини таъкидлади.
“Парламентлараро алоқаларнинг фаоллиги мамлакатларимиз ўртасидаги юқори даражадаги ишонч ва ўзаро тушунишдан далолат беради. Албатта, бундай ижобий ривожланишнинг асоси ҳурматли Президентларимизнинг яқин дўстона муносабатларидир. Шу муносабат билан, Қозоғистон Президенти Қасим-Жомарт Тоқаевнинг 2025 йил ноябрь ойида Ўзбекистонга ташрифини алоҳида таъкидламоқчиман. Ташриф давомида икки томонлама ҳамкорликни мустаҳкамлашга қаратилган муҳим келишувлар имзоланди ва йирик қўшма лойиҳалар амалга оширилди”, — деди Олий Мажлис Спикери.
Нуриддин Исмоилов Қозоғистон халқини референдумнинг муваффақиятли ўтгани билан табриклаб, унинг натижалари ушбу жараённинг очиқлиги, фуқаролик иштироки ва аҳоли орасида ислоҳотлар кун тартибини юқори даражада қўллаб-қувватлашини намойиш этишини таъкидлади. У қозоғистонлик ва ўзбекистонлик парламент аъзолари икки мамлакатнинг стратегик ривожланиш мақсадларини амалга ошириш учун биргаликда ишлашда давом этишларига ишонч билдирди. Олий Мажлис Раисининг сўзларига кўра, Парламентлараро ҳамкорлик кенгашининг роли бу борада ноёбдир. У тажриба алмашиш ва қўшма ташаббусларни амалга оширишни мониторинг қилиш учун самарали ва вақт синовидан ўтган платформага айланиб бормоқда.
Учрашув давомида Қозоғистон Ўзбекистоннинг энг йирик савдо шериклари “учлиги” қаторида доимий равишда эканлиги таъкидланди. 2025 йилда икки мамлакат ўртасидаги савдо айланмаси 4,8 миллиард долларни ташкил этди, бу 16% га ўсиш демакдир. Бугунги кунда ўзаро савдо айланмасини 10 миллиард долларга етказиш бўйича кенг кўламли мақсад белгиланган.
Мажилис Спикери умумий қиймати 1,8 миллиард долларга тенг 78 та қўшма лойиҳани амалга оширишга алоҳида эътибор қаратди. Улардан бири “Термиз” халқаро савдо маркази ҳудудидаги "Қозоғистон савдо павильони". Шу муносабат билан Ерлан Қошанов икки мамлакат депутатларининг асосий вазифаларидан бири саноат, инфратузилма ва логистика соҳасидаги қўшма лойиҳаларни қонунчилик билан қўллаб-қувватлаш эканлигини таъкидлади.
Қозоғистон делегацияси раҳбари 2024-2029 йилларга мўлжалланган “Тоза Қозоғистон” экологик маданиятини ривожлантириш концепцияси ҳақида ҳам сўз юритди. Шунингдек, у Марказий Осиё мамлакатларининг минтақавий экологик саммити шу йилнинг апрель ойида Астанада бўлиб ўтишини эслатди ва ўзбекистонлик ҳамкасбларини унда фаол иштирок этишга чақирди.
Ерлан Қошановнинг сўзларига кўра, ахборот технологиялари “рақамли кўприк”га айланади ва Қозоғистон ва Ўзбекистон ўртасидаги алоқаларни мустаҳкамлайди. Ушбу йўналишда Astana Hub ва IT Park Uzbekistan биргаликда, Central Asian Innovation Hubs ягона бренди остида ягона технологик марказни ташкил қилмоқдалар.
Йиғилишда минтақавий туризмни ривожлантириш масаласига ҳам алоҳида эътибор қаратилди. Мажлис раиси икки мамлакат раҳбарлари туризм инфратузилмасини модернизация қилиш ва хорижий сайёҳларни жалб қилиш вазифасини қўйганликларини эслатди. Давлат раҳбарлари 2026-2027 йилларга мўлжалланган туризм соҳасида ҳамкорлик бўйича қўшма ҳаракатлар режасини имзоладилар. Ушбу ҳужжат умумий сайёҳлик маконини жадал ривожлантиришга қаратилган.
Учрашувда «Kazakh Tourism» МК” АЖ бошқаруви раиси Талғат Ғазизов ушбу келишувнинг амалга оширилиши ҳақида ҳисобот берди. 2025 йил натижаларига кўра, Марказий Осиёга ташриф буюрган сайёҳларнинг ярмидан кўпи Қозоғистон ва Ўзбекистондан келган. Шу муносабат билан, хорижликлар томонидан чегаралараро йўналишларга талаб юқори. Шу муносабат билан икки мамлакат ўртасида темир йўл ва автобус йўналишлари жадал ривожланмоқда.
Парламентлараро кенгаш аъзолари савдо-иқтисодий ва қишлоқ хўжалиги соҳаларида ҳамкорликни ривожлантириш, барқарор ривожланиш, "яшил" иқтисодиёт ва энергетика масалаларини муҳокама қилишди. Рақамлаштириш ва ахборот технологиялари, шунингдек, маданият ва таълим соҳаларидаги ўзаро алоқаларни мустаҳкамлаш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.
Парламентлараро ҳамкорлик кенгашининг кейинги йиғилиши Туркистонда ўтказилиши режалаштирилган.
Эслатиб ўтамиз, аввалроқ икки ой ичида Қозоғистон ва Ўзбекистон ўртасидаги савдо айланмаси 830 миллион доллардан ошгани ҳақида хабар берган эдик.
