Павлодардаги машҳур Майра қўшиқ айтган уйнинг тарихи
PAVLODAR. Кazinform - Павлодардаги Астана кўчаси, 167-уйда 1992 йилгача мезонинли эски ёғоч уй сақланган. У XX аср бошларида шаҳардаги бообрў ва бадавлат одам Жупаш Қистаубаев томонидан қурилган.
Инқилобдан олдин бой савдогарлар ва бадавлат шаҳарликлар Владимир кўчасида, Савдо майдони яқинида жойлашган эдилар. Замонавий Толстой кўчаси билан кесишган бурчакда савдогар Иннокентий Кошелевнинг уйи бўлган. Қистаубаев унинг ёнида ўз уйини қурди ва ҳовлида карвонсарой очди.
Гастролга келган артистлар, ишбилармонлар ва рассомлар бу арзон ва шинам меҳмонхонага келишган. Машҳур Қажимуқан Мунайтпасов ҳам Павлодар вилоятига ташриф буюрганида шу ерда бўлган.
— Павлодарда қозоқ адабиёти ва драма санъатининг шаклланиш тарихи бу уй билан чамбарчас боғлиқ. Бу ерда шеърият кечалари, концертлар ва спектакллар учун репетициялар ўтказилди ва шаҳарнинг ижодкор ёшлари тўпланишди. Бундай кечаларни ўтказиш ғоясини уй эгасининг ўзи таклиф қилган. Кексаларнинг сўзларига кўра, кейинчалик Қозоқ драма театри репертуарига киритилган Жумат Шаниннинг "Арқалиқ ботир" номли илк спектаклининг репетициялари шу ерда ўтказилган, — дейди маҳаллий тарихчи Людмила Баюшева.
Ж. Шанин ўша пайтда Павлодар округ қўмитаси аъзоси бўлган (1920-1921). Партия ва совет органларидаги фаолиятидан ташқари, у театр фаолияти билан ҳам шуғулланган ва адабий кечаларда тез-тез меҳмон бўлган.
1920 йилларда бу уйга кўплаб таниқли ижодкорлар ташриф буюришган. Хусусан, шоир Иса Байзақов, ёзувчи Мухтор Авезов ва таниқли қўшиқчи Майра Валиқизи бир муддат шу ерда яшаган.
Майра кичик балконга чиқиб, машҳур талянкасида қозоқ, татар ва рус қўшиқларини куйларди. Қўнғироқли сурнай ўша пайтда дашт аҳолиси учун ноёб мусиқа асбоби эди.
Майра нафақат сурнайни, балки дўмбира ва балалайкани ҳам моҳирона чаларди. Қўшни кўчаларда яшовчилар истеъдодли хонанданинг қўшиқлари ва куйларини тинглаш учун тўпланишарди. Унинг жарангдор овози узоқ-узоқларга етиб борарди:
— Қизи эдим мен Валининг, исмим — Майра...
Людмила Баюшеванинг сўзларига кўра, совет даврида бу қадимий уйда «Казгалантерейторг»нинг ҳудудлараро базаси жойлашган эди. 1972 йилда бинога Майра барельефи бор ёдгорлик лавҳаси ўрнатилди.
Вақт ўтиши билан бинонинг деворлари қулаб, емирила бошлади. Бироқ, ҳеч ким уни сақлаб қолишга ҳаракат қилмади. 1992 йилда маҳаллий аҳамиятга эга тарихий ва маданий ёдгорлик сифатида рўйхатга олинган уй бузиб ташланди. Ҳозирда ушбу жойда хусусий уй қурилмоқда.
Эслатиб ўтамиз, Павлодардаги икки марта хазина топилган уйнинг тарихи ҳақида ёзган эдик.
