МДҲ мамлакатлари ўртасида алимент ундириш тартиби соддалаштирилади
ASTANА. Кazinform – Бугун Парламент Мажилисининг ялпи мажлисида “1993 йил 22 январдаги Фуқаролик, оилавий ва жиноий ишлар бўйича ҳуқуқий ёрдам ва ҳуқуқий муносабатлар тўғрисидаги конвенцияга ўзгартиришлар киритиш тўғрисидаги протоколни ратификация қилиш тўғрисида”ги Қонун қабул қилинди.
— Протокол МДҲ мамлакатлари ўртасида суд ҳужжатларини ўзаро тан олиш механизмини кенгайтиради. Энди вояга етмаган болалар учун алимент ундириш бўйича суд буйруқлари бундай ҳужжатлар рўйхатига бевосита киритилади. Бу — муҳим қадам. Чунки суд буйруғи амалдаги ҳуқуқий ҳужжатдир. У узоқ суд жараёнисиз чиқарилади. Бу шунингдек, боланинг ҳуқуқларини ўз вақтида ҳимоя қилиш имконини беради. Бироқ, агар қарздор бошқа давлатда бўлса, қарор фақат қоғозда қолиши мумкин. Бу масала Протокол билан ҳал қилинади, — деди Адлия вазири Ерлан Сарсембаев.
Ушбу ратификациядан сўнг:
— суд буйруғи Конвенция доирасида бевосита тан олинади;
— процедура аниқ ва олдиндан айтиб бўладиган бўлади;
— шунингдек, ижро аниқ таъминланади.
— Янги Конституциянинг нашр этилган лойиҳасида инсон, унинг ҳаёти, ҳуқуқ ва эркинликлари давлатнинг энг олий қадрияти сифатида белгиланган. Конституциямиз лойиҳасида қуйидаги тамойилларга алоҳида эътибор қаратилди: адолат тамойилини мустаҳкамлаш, суд қарорларининг аниқ ижросини таъминлаш, бола манфаатларига устувор аҳамият бериш, шунингдек, давлатнинг ҳуқуқни муҳофаза қилиш самарадорлиги учун масъулиятини ошириш. Протоколни ратификация қилиш ушбу қадриятларга тўлиқ мос келади. Конституциявий ривожланишнинг янги модели декларацияларга эмас, балки амалда ишлайдиган механизмларга асосланган. Ҳуқуқларни ҳимоя қилиш шунчаки норма эмас. Бу ижро этишдир. Бундан ташқари, янги конституциявий модел ҳуқуқий аниқлик тамойилини мустаҳкамлайди. Фуқаро билиши керак: агар суд ҳужжати бўлса, у ижро этилади. Бугунги кунда трансчегаравий алимент ишларида маълум бир ҳуқуқий бўшлиқ мавжуд. Протокол бу бўшлиқни бартараф этади. У суд буйруқларини тан олиниши ва ижро этилиши керак бўлган ҳужжатлар рўйхатига бевосита киритади, — деди вазир.
Унинг сўзларига кўра, ҳозирда Қозоғистон фуқаролари чет элда ишламоқда ва уларнинг баъзилари оила қурмоқда. Шу билан бирга, трансчегаравий оилавий низолар сони ортиб бормоқда.
— Бундай ҳолатлардаги энг жиддий муаммо ажралиш эмас. Энг жиддий муаммо алимент тўланмаслигидир. Давлат ташқи кузатувчи бўла олмайди. Биз халқаро ҳамкорлик орқали ҳатто ўз юрисдикциямиздан ташқарида ҳам ишлайдиган механизмни яратишга мажбурмиз. Сўнгги 5 йил ичида бундай аризалар сони 102 тага етди (алиментларни ундириш ва уларни ижро этишга рухсат бериш тўғрисидаги қарорларни тан олиш тўғрисидаги аризалар Қозоғистон судлари томонидан кўриб чиқилган)... Протоколни ратификация қилиш болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилишни кучайтиради, томонлар манфаатлари мувозанатини таъминлайди, суд ҳужжатларининг ижросини кучайтиради, конституциявий янгиланиш йўналишига мос келади, шунингдек, фуқароларнинг давлатга бўлган ишончини мустаҳкамлайди, — деди вазирлик раҳбари.
Эслатиб ўтамиз, Адлия вазирлиги маълумотларига кўра, 2025 йилда хусусий суд ижрочиларининг иш юритишида алимент мажбуриятлари билан боғлиқ 317,9 минг иш бўлган.
