Қозоғистонлик олимлар 3D-принтер учун манипулятор ишлаб чиқдилар
ASTANА. Кazinform — Қозоғистонлик олимлар қурилиш саноати учун 3D-принтернинг аниқлигини оширадиган янги технология — манипуляторни ишлаб чиқдилар. Лойиҳа бетон насосларга асосланган 3D босиб чиқариш тизимларининг самарадорлигини оширишга қаратилган. Бу ҳақда Қозоғистон Республикаси Фан ва олий таълим вазирлиги матбуот хизмати маълум қилди.
Ишлаб чиқилган ечим босма тирговичнинг ҳолатини юқори аниқликда созлаш имконини беради ва бетонни қатламлаш пайтида юзага келадиган оғишларнинг олдини олади. Ушбу технология қурилиш саноатида тез ривожланаётган 3D босиб чиқариш усулидан ишлаб чиқариш даражасида фойдаланишни осонлаштиради.
Ҳозирда қурилиш учун 3D-принтерлар асосан босма тирговични жойлаштириш учун портал, кетма-кет ёки кабел типидаги роботлардан фойдаланадилар. Бироқ, бундай тизимлар қурилиш майдончасида чанг, тебраниш ва ҳарорат ўзгариши каби мураккаб ишлаб чиқариш шароитларига тўлиқ мослаштирилмаган ва уларни калибрлаш ҳам қийин.
Ушбу муаммони ҳал қилиш учун лойиҳа ҳамкорлари — Германиянинг Дрезден техника университети тадқиқотчилари — бетон насосли юк машинасидан альтернатива сифатида фойдаланишни таклиф қилишди. Бироқ, унинг очиқ кинематик тузилиши босма пайтида паразит тебранишларга олиб келади, бу эса ўз навбатида қурилиш конструкцияларининг аниқлигига салбий таъсир қилади.
Ушбу камчиликларни бартараф этиш учун олимлар бетон босма учун махсус компенсацион манипулятор ва жумракни ишлаб чиқдилар. Тадқиқот давомида кетма-кет, параллел ва гибрид манипуляторларнинг кенг қамровли таҳлили ўтказилди ва натижада дельта типидаги параллел манипулятор энг самарали ечим сифатида танланди.
Лойиҳа доирасида муҳандислик ҳисоб-китоблари амалга оширилди ва қурилманинг тўлиқ 3D модели яратилди. Кейинчалик 1:1 масштабли прототип ишлаб чиқилди ва экспериментал синовдан ўтказилди. Синов давомида манипулятор 46 кг юк билан синовдан ўтказилди, бу унинг функционаллиги ва юк кўтариш қобилиятини тасдиқлади. Натижада, қурилманинг ишлаши ва босма бошни аниқ жойлаштириш қобилияти исботланди.
Лойиҳанинг илмий раҳбари Азамат Мустафанинг сўзларига кўра, ушбу ечим қурилиш соҳасидаги мавжуд ускуналарни янги технологиялар билан самарали интеграциялаш имконини беради.
— Биз ишлаб чиққан манипулятор босма тирговичнинг аниқлигини оширади ва паразит оғишларни бартараф этади. Бу ишлаб чиқариш даражасида қурилиш учун 3D босиб чиқариш технологиясидан кенг фойдаланишга йўл очади, — деди у.
Тадқиқотнинг илмий янгилиги мавжуд бетон насос юк машинасини минимал ўзгартиришлар киритиш орқали қурилиш учун 3D-принтерга мослаштиришдир. Ушбу ёндашув қиммат робот тизимларини сотиб олиш заруратини камайтиради ва бозорда тайёр ускуналардан самарали фойдаланиш имконини беради. Натижада, 3D-принтерларнинг умумий қиймати пасаяди ва технологияни кенг жорий этиш учун шароитлар яратилади.
Лойиҳа Қозоғистон Республикаси Фан ва олий таълим вазирлиги Фан қўмитасининг 2023-2025 йилларга мўлжалланган грант молиялаштириш дастури доирасида амалга оширилмоқда.
Эслатиб ўтамиз, қозоғистонлик олимлар энергияни абадий сақлайдиган аккумулятор прототипини яратмоқда.
