Астанада 13 мамлакатдан келган талабалар рақамли давр учун энг яхши ҳуқуқий ечимларни тақдим этди
ASTANА. Кazinform — 13 мамлакатдан 90 дан ортиқ талаба International Legathon MaxUP 2026 иккинчи халқаро ҳуқуқ соҳасидаги кейс-чемпионатида иштирок этди. Катта мусобақа Maqsut Narikbayev Universityда (MNU) бўлиб ўтди.
Тадбир Давлат раҳбари томонидан эълон қилинган Рақамлаштириш ва сунъий интеллект йили доирасида ташкил этилди. "Келажак ҳуқуқи" мавзусидаги мусобақада Озарбайжон, Германия, Грузия, Канада, Қозоғистон, Қирғизистон, Хитой, Малайзия, Ўзбекистон, Россия, Руминия, Ҳиндистон ва Шри-Ланка университетларидан 23 та жамоа иштирок этди. Мусобақа давомида талабалар янги технологияларнинг ҳуқуқий тизимга, ҳуқуқий тамойилларга, этика ва инсон ҳуқуқларига таъсирини ўрганишди.
— MNUда биз келажагимиз инновация қилишдан, саволлар беришдан ва етакчи бўлишдан қўрқмайдиганларга тегишли эканлигига аминмиз. Икки кун давомида InternationalLegathon MaxUP танлови иштирокчилари ҳуқуқнинг келажаги уларнинг ғоялари, ечимлари ва стандартлардан ташқарида фикрлашга тайёрлиги билан шаклланаётганини кўрсатдилар. Биз ҳуқуқ ва технология биргаликда ривожланаётган даврда яшаяпмиз. Бу янги воқеликда шунчаки қонунни билишнинг ўзи етарли эмас, уни қайта тушунишга тайёр бўлиш керак, — деди МNU бошқаруви раиси Талғат Нарикбаев.
«Lex Fantastica» дебат форматидаги танловнинг биринчи босқичи "Астана" Халқаро молия маркази Судида бўлиб ўтди. Дебат давомида талабалар метасайёралар эгаларининг жавобгарлиги ва уларни муайян давлатларга альтернатива сифатида кўриб чиқиш, виртуал активларни тартибга солиш ва виртуал субъектларнинг мулкини ҳимоя қилиш, шунингдек, сунъий интеллектнинг судья бўлишдан бош тортиши ва виртуал воқеликда бўлиш вақтини чеклашнинг қонунийлиги бўйича аргументларни тақдим этдилар. Танловнинг якуний босқичи ва Гранд-финал МNUда бўлиб ўтди.
Финалчилар иқтисодиётда автоном транспорт воситаларидан фойдаланишни, синтетик контентни ва сунъий интеллектни тартибга солувчи нормаларни ишлаб чиқиш бўйича ўз ғояларини тақдим этдилар. Ҳакамларнинг холислигини таъминлаш мақсадида иштирокчилар нутқлари давомида ўз мамлакатлари ёки университетларини кўрсатмадилар.
Жамоаларнинг таклифлари адлия, фан ва олий таълим вазирлари ўринбосарлари, Олий суд судьяси, етакчи юридик фирмалар ҳамкорлари, халқаро компаниялар, тараққиёт институтлари, шунингдек, дипломатик ва таълим соҳалари вакиллари томонидан баҳоланди.
— МNU сунъий интеллектни қонунийлаштиришнинг меъёрий-ҳуқуқий базаси масаласини кўтарган биринчи университетдир. Энг қизиғи шундаки, ушбу муаммоларни ҳал қилиш учун турли мамлакатлардан кўплаб жамоалар мусобақага келишди. Маълумки, Қозоғистонда сунъий интеллект тўғрисидаги қонун қабул қилинган. Бундай тадбирлар туфайли биз яна бир бор амалдаги қонунчиликка назар ташлашимиз ва қонунга бўйсунадиган меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларни такомиллаштириш ёки такомиллаштириш имконини берадиган янги нормаларни олишимиз мумкин, — деди Қозоғистон Республикаси Фан ва олий таълим вазири ўринбосари Динара Шчеглова.
Тадбир ташкилотчилари университет профессорлари иштирокчилардан тўпланган барча таклифларни республиканинг тартибга солиш жараёнида фойдаланиш учун меъёрий сиёсат ҳужжатлари сифатида расмийлаштиришларини таъкидладилар.
Мусобақа натижаларига кўра, Ал-Форобий номидаги Қозоқ миллий университети (Қозоғистон), Maqsut Narikbayev University (Қозоғистон) ва В. Ф. Яковлев номидаги Урал давлат юридик университети (Россия) жамоалари рус лигасида етакчиликни қўлга киритди, энг яхши натижаларни эса Малайя университети (Малайзия), Руминия-Америка университети (Руминия) ва Макгилл университети (Канада) талабалари инглиз лигасида кўрсатдилар. Мусобақа ғолиби Малайзиядаги биринчи ва энг нуфузли олий таълим муассасаси — Малайя университети жамоаси.
— Бундай мусобақалар дунё ёшлари учун жуда муҳимдир. Ҳуқуқ соҳасида тақдим этилган иш жуда қизиқарли эди. Аввалига биз бу қанчалик реал эканлигига амин эмас эдик, лекин маърузачиларни тинглаб, сунъий интеллект технологияларини ҳуқуқий тизимга жорий этишда бизга ҳақиқатан ҳам янги тартибга солиш механизмлари кераклиги ҳақида ўйлай бошладик. Ҳозирда ҳуқуқий тизимлар кўпинча орқада қолмоқда ва ёш авлод келажак учун инновацион ечимларни таклиф қилиши керак, — деди Макгилл университети (Канада) талабаси Эндрю Цзясин Чен.
Танловнинг умумий соврин жамғармаси беш миллион тенгедан ошди. Танлов АХММ Суди, «Kazakhstan Bar Association» юридик маслаҳатчилар палатаси ва «Baker McKenzie» халқаро юридик фирмаси кўмагида ўтказилди. Танловни Қозоғистон Тараққиёт банки, Unicase», «KP Disputes», «Turkenov Consulting» юридик фирмалари ва адвокат Рена Керимова ҳам қўллаб-қувватлади.
Шуни таъкидлаш керакки, International Legathon MaxUP биринчи марта 2025 йилда ўтказилган.
Эслатиб ўтамиз, Каzinform мутахассислари МNU талабаларига төте жазу алифбосини ўргатмоқда.
