1 май: Халқнинг кучи - бирдамликда!
ASTANA. Kazinform – 1 май шунчаки тақвимдаги яна бир қизил сана эмас, балки Қозоғистонда яшовчи юзлаб этник гуруҳларнинг бирлигини нишонлайдиган ва улуғлайдиган кун. Агар ушбу байрам бугунги кунда давлатимизнинг мустаҳкам пойдеворига айланган дўстлик ва ҳамжиҳатлик, тинчлик ва ўзаро тушунишга бағишланган десак, адашмаймиз.
Йилномалар саҳифаларидан: Байрам тарихи
1 майнинг махсус кун сифатида шаклланиш тарихи қийин даврлардан бошланган. 1856 йилда Австралияда, кейинчалик АҚШнинг Чикаго шаҳрида ўз ҳуқуқларини ҳимоя қилган ишчиларнинг намойиши жаҳон миқёсидаги ҳамжиҳатлик ҳаракатига айланди. Совет даврида "Тинчлик, меҳнат, май" шиори остида нишонланган ушбу байрам суверенитетга эришиш йилларида бутунлай янги тус олди.
Қозоғистонда тинчлик ва ҳамжиҳатликни мустаҳкамлаш Мустақилликни сақлаб қолишнинг асосий шарти бўлди. Шу мақсадда 1995 йил 1 мартда Қозоғистон халқи Ассамблеяси ташкил этилди. Ушбу институт мамлакатда миллатлараро тотувликни сақлашнинг ноёб механизмига айланди. Мустақил давлатимиз ички барқарорликка устувор аҳамият бериши натижасида 1995 йил 18 октябрда Давлат раҳбарининг Фармони билан 1 май - Қозоғистон халқининг бирлиги куни деб эълон қилинди.
Этник палитра: Статистика нима дейди?
Қозоғистон — тақдири туташган турли этносларнинг муқаддас маскани. Миллий статистика бюросининг сўнгги маълумотларига кўра, Қозоғистоннинг демографик манзараси турли хил этник гуруҳлардан иборат. Бугунги кунда мамлакатдаги энг йирик этник гуруҳлар:
- Қозоқлар - 14,6 миллион
- Руслар - 2,9 миллион
- Ўзбеклар - 695 минг
- Украинлар - 367 минг
- Уйғурлар - 309 минг
- Немислар - 222 минг
- Татарлар - 218 минг
- Озарбайжонлар - 157 минг нафар.
Бундан ташқари, мамлакатда Саха (353), Хакаслар (332), Оссурияликлар (329), Мўғуллар (242) ва Комилар (240) каби кичик этник гуруҳларнинг уйғунликда яшаши ва маданиятини сақлаб қолиши учун тўлиқ шароитлар яратилган.
Дўстлик уйлари – Алоқа ва маданият маркази
Қозоғистон халқи Ассамблеяси раиси ўринбосари Дмитрий Останьковичнинг сўзларига кўра, Дўстлик уйлари нафақат этник-маданий бирлашмалар учун учрашув жойи, балки жамоатчилик мулоқоти ва ўзаро тушуниш учун ҳақиқий майдонга айланган.
“Бу - давлат тилини ўрганишни истаган фуқаролар учун энг қулай ва маънавий жиҳатдан бой муҳитдир. Бу ерда қозоқ тилини нафақат дарсликлардан, балки оддий мулоқот орқали ҳам ўрганишингиз мумкин. Энг муҳими, бу ердаги медиация хоналари - мамлакат ичидаги ҳар қандай ижтимоий ва маиший низоларни судгача етказмасдан, балки дўстона ва ўзаро келишув асосида ҳал қилиш йўлини очадиган соғлом фикр мактабидир”, – дейди у.
Янги авлод ва ижодкорлик
Дмитрий Останьковичнинг сўзларига кўра, бугунги ёш авлод бирлик тушунчасини замонавий даврга дадил мослаштиради, уни рақамли дунё имкониятлари билан моҳирона уйғунлаштиради. Улар учун чинакам дўстлик ва уйғунлик умумий ижодий лойиҳалар, медиа ғоялари ва инновацион ташаббуслардир.
Масалан, «Folk&Art Performance» каби ташаббуслар қадимий анъаналарни замонавий ижро билан мужассамлаштирди, миллий санъатга янги ҳаёт бағишлади. Шу билан бирга, рақамли саводхонликни ўзлаштирган ёшлар сунъий интеллект ва замонавий технологияларни ўзлаштириб, ижтимоий уйғунлик ғояларини мутлақо янги форматда тарғиб қила бошладилар.
Ҳаётнинг калити – бирликда
Байрамнинг моҳияти - унинг жамиятга келтирадиган фойдаси билан ўлчанади. Қўшнилар томонидан биргаликда дарахт экиш, кўнгиллилар ташаббуслари ва хайрия тадбирлари бирдамликнинг яққол намоёнидир. Немис этномаданий ассоциацияси вакили Александр Кайль бу қадриятнинг чуқур тарихий илдизларга эга эканлигини таъкидлайди.
“Мен бирликни «Wir sind zusammen» – “Биз биргамиз” ибораси билан таърифлаган бўлардим. 1941 йилда Қозоғистон даштига мажбуран кўчирилганларга маҳаллий аҳоли охирги нонини бўлишган пайтдан бошлаб, шу буюк дўстликнинг пойдевори қўйилди”, — дейди у.
“Ариана” Афғонистон маркази раиси Эльяс Маҳмуд ҳам бу фикрни қўллаб-қувватлайди. Унинг сўзларига кўра, Қозоғистон - ҳар бир миллатга ўз анъаналарини тиклаш имкониятини берадиган катта оиладир.
“Қозоғистон - бир катта оила бўлиб, бу ерда бирга яшашнинг намунаси мужассамдир. Қозоқлар: “Бирлик бўлмай – тириклик бўлмас”, — дейди. Ушбу байрам “Фаровонлик манбаи бирликда, мамлакат ичида эса тинч-тотув яшаш” тамойилига амал қиладиган мамлакат учун алоҳида ўрин тутади. Буларнинг барчаси қозоқ халқининг жамиятда фуқаролик бирдамлиги ва ички сиёсий барқарорликни сақлаш стратегиясини тўғри танлаш, шунингдек, миллатлараро муносабатларни тартибга солишнинг самарали механизмларини яратиш қобилияти туфайли мумкин. Миллатлар ва этник гуруҳлар вакилларининг бир “шаңырақ” остида тўпланиб, бирлик, тотувлик, бойлик ва фаровонлик уйғунлашган мамлакатда яшаши қалбларда ишонч, онгларда қувонч уйғотади”, - дейди у.
