Ядро технологиялари фақат электр энергияси ишлаб чиқариш билан чекланиб қолмайди — эксперт
ASTANА. Кazinform — Ядро технологияларининг қўлланилиш доираси фақат атом электр станциялари билан чекланиб қолмайди. Бугунги кунда радиация технологиялари тиббиёт, қишлоқ хўжалиги, қурилиш ва нефть-газ саноатида ҳам кенг қўлланилади.
Бу ҳақда "Ядро технологиялари парки" АЖ Тижоратлаштириш ва инновациялар департаменти инвестицияларни жалб қилиш бўйича менежери Шолпан Иманғалиева маълум қилди.
Экспертнинг сўзларига кўра, радиация технологиялари материалларнинг хусусиятларини ўзгартиради, маҳсулот сифатини яхшилайди ва ишлаб чиқариш самарадорлигини оширади.
— Саноат учун ядро технологияларининг муҳим йўналишларидан бири — материалларга радиациявий ишлов бериш. Ионлаштирувчи нурланиш полимерларнинг тузилиши ва физик-механик хусусиятларини ўзгартириши мумкин. Натижада уларнинг мустаҳкамлиги, иссиқлик ва ташқи таъсирларга чидамлилиги ошади, — деди Шолпан Иманғалиева.
Унинг сўзларига кўра, бундай материаллар кабел ишлаб чиқаришда, қурилишда ва нефть-газ саноатида қўлланилади. Радиациявий ишлов бериш нафақат маҳсулот сифатини яхшилайди, балки унинг хизмат муддатини узайтиришга ҳам ёрдам беради.
Эксперт шунингдек, тиббиёт ва қишлоқ хўжалигида радиация технологияларининг аҳамиятига ҳам тўхталди. Масалан, ионлаштирувчи нурланиш тиббий асбобларни стерилизация қилиш учун ишлатилади. Бу усул микроорганизмларни йўқ қилиш ва юқори ҳароратга сезгир материаллардан тайёрланган асбобларни қайта ишлаш имконини беради.
Қишлоқ хўжалигида радиациявий ишлов бериш маҳсулотларни зараркунандалардан зарарсизлантириш, уларнинг сақлаш муддатини узайтириш ва сифатини сақлашга қаратилган. Бундай усуллар озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш ва маҳаллий маҳсулотларнинг экспорт салоҳиятини оширишга ёрдам беради.
Шолпан Иманғалиеванинг сўзларига кўра, Қозоғистонда атом электр станциясини қуриш масаласи ядро технологияларининг энергия бўлмаган имкониятларига ҳам эътибор қаратишни талаб қилади. Ахир, атом электр станциясини қуриш машинасозлик, металлургия, қурилиш, материалшунослик, асбобсозлик ва ахборот технологиялари каби соҳаларнинг ривожланишига туртки бериши мумкин.
— Атом электр станциясини қуриш ва ишлатиш учун юқори технологияли ускуналар, махсус материаллар, аниқ ўлчаш асбоблари ва хавфсизликни бошқариш тизимлари талаб қилинади. Буларнинг барчаси илмий тадқиқотлар, муҳандислик ечимлари ва малакали мутахассисларга талабни оширади, — деди у.
Экспертнинг таъкидлашича, Қозоғистон ядро технологияларини ривожлантириш учун зарур бўлган илмий салоҳиятга эга. Миллий ядро маркази, Ядро физикаси институти ва “Ядро технологиялари парки” АЖ ушбу соҳадаги тадқиқотлар ва ишланмаларга ҳисса қўшади.
Унинг сўзларига кўра, радиациявий материалшунослик, материаллар қаршилигини тадқиқ қилиш, технологик жараёнларни синовдан ўтказиш ва илмий ишланмаларни саноатда қўллаш соҳанинг асосий йўналишларидан биридир. Бундай ишлар ядро энергетикасини ривожлантириш учун зарур бўлган илмий-техник базани мустаҳкамлаш имконини беради.
Эксперт шунингдек, ядро энергетикасини ривожлантириш маҳаллий корхоналар учун янги имкониятлар очиши мумкинлигини таъкидлади. Унинг учун маҳаллий ишлаб чиқариш корхоналарини технологик занжирга жалб қилиш, мутахассисларни тайёрлаш ва илмий тадқиқотларни ишлаб чиқариш билан бирлаштириш муҳимдир.
— Замонавий дунёда мамлакатларнинг рақобатбардошлиги нафақат уларнинг табиий ресурслари, балки илмий ютуқларни ишлаб чиқаришга жорий этиш қобилияти билан ҳам ўлчанади. Ядро технологиялари саноатни модернизация қилиш, янги маҳсулотларни ишлаб чиқиш ва ишлаб чиқариш имкониятларини кенгайтириш учун йўл очади, — дея хулоса қилди Шолпан Иманғалиева.
