Табиий офатларнинг олдини олиш: Марказий Осиё мамлакатлари умумий қарорлар қабул қилмоқда
ALMATY. Кazinform — Алматида Марказий Осиёда табиий офатлар хавфини камайтириш ва уларга чидамлиликни ошириш бўйича минтақавий семинар бўлиб ўтди. JICA катта маслаҳатчиси, Тохоку университетининг махсус профессори Сатору Нишикава тадбирда Япония тажрибаси билан ўртоқлашди.
Марказий Осиёда зилзилалар, сув тошқинлари ва сел кўчкилари каби табиий офатлар бир вақтнинг ўзида бир нечта мамлакатларга таъсир қилиши мумкин. Шунинг учун Япония тажрибаси билан танишиш ва унинг муҳим жиҳатларини ҳисобга олиш жуда муҳимдир. Бу ҳақда семинарда Қозоғистон халқаро тараққиёт агентлиги «KazAID» бошқаруви раиси Нурғали Аристанов маълум қилди.
Унинг сўзларига кўра, Қозоғистон халқаро ташкилотлар билан ҳамкорликни мустаҳкамлашда ва кенг кўламли офатлардан жабр кўрган мамлакатларга мунтазам равишда гуманитар ёрдам кўрсатишда давом этмоқда. Агентлик фаолиятининг устувор йўналишлари озиқ-овқат хавфсизлиги, сув ресурсларини самарали бошқариш, сейсмик хавфсизлик ва яшил иқтисодиётни ривожлантиришни ўз ичига олади.
— Бугунги кунда зилзилалар, сув тошқинлари ва бошқа табиий офатлар каби кенг тарқалган таҳдид туфайли бизнинг дастуримизга талаб ҳар қачонгидан ҳам юқори. Шу нуқтаи назардан, ўнлаб йиллар давомида табиий офатларнинг олдини олиш механизмларини такомиллаштириб, тарихий сабоқларини аҳоли ва инфратузилмани ҳимоя қилишнинг мустаҳкам стандартига айлантириб келаётган Япониянинг энг яхши амалиёти биз учун жуда қадрлидир, — деди Нургғли Аристанов.
Унинг эслатишича, 2024 йилда KazAID ташкилоти JICA ва Фавқулодда вазиятлар ва табиий офатлар хавфини камайтириш маркази билан биргаликда сейсмик барқарорлик бўйича халқаро семинар ўтказган. Ўша пайтда иштирокчилар замонавий сейсмик изоляция технологиялари ва халқаро қурилиш стандартлари билан таништирилди.
Қозоғистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги Фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш қўмитаси раиси вазифасини бажарувчи Асет Жилқайдаров ҳам Япония тажрибасининг Қозоғистон учун катта аҳамиятини таъкидлади. Унинг сўзларига кўра, Япония мутахассислари билан яқин ҳамкорлик ва тажриба алмашиш фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш бўйича миллий тизимни ривожлантиришга сезиларли ҳисса қўшади.
Семинарда шунингдек, мониторинг ва эрта огоҳлантириш соҳасидаги минтақавий ташаббусларга алоҳида эътибор қаратилди. Фавқулодда вазиятлар ва офатлар хавфини камайтириш маркази директорининг ўринбосари Нурлан Бекбосиновнинг сўзларига кўра, бугунги кунда амалга оширилаётган қўшма ишлардан бири —Марказий Осиё мамлакатларида фавқулодда вазиятларга жавоб бериш бўйича минтақавий мувофиқлаштириш марказини яратиш. Минтақадаги табиий офатларнинг рақамли харитаси ва аҳолини эрта огоҳлантириш ва ўзаро ахборот алмашинуви тизими ҳам ишлаб чиқилмоқда.
— 2026 йил октябрь ойида Душанбеда Марказий Осиё мамлакатлари фавқулодда вазиятлар идоралари раҳбарларининг учрашуви бўлиб ўтди. Учрашув давомида фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва уларга жавоб бериш соҳасидаги ҳамкорликни мустаҳкамлашга қаратилган муҳим ҳужжатлар имзоланди, — деди Нурлан Бекбосинов.
Минтақавий сейсмология институтлари раҳбарлари ҳам ўзаро англашув ва ҳамкорликни ривожлантириш тўғрисидаги меморандумни имзоладилар. Ушбу ҳужжат сейсмик фаоллик бўйича тезкор маълумот алмашинувини осонлаштириши ва илмий муассасалар ўртасидаги алоқани кучайтириши керак.
Марказ шунингдек, хавфни баҳолаш учун рақамли ечимларни жорий этмоқда. Масалан, автоматлаштирилган мониторинг станцияларидан маълумотларни тўғридан-тўғри минтақавий марказ серверига юбориш имконини берадиган тизим яратилиши мумкин, бу эса мамлакатлар ўртасида дарҳол маълумот алмашиш имконини беради.
Нурлан Бекбосинов марказ иш бошлаганидан бери табиий офатлар хавфини камайтириш бўйича 60 дан ортиқ дастур ва лойиҳалар амалга оширилганини таъкидлади. Улардан 14 таси 2025 йилда муваффақиятли амалга оширилди.
Эслатиб ўтамиз, Марказий Осиё форумида хавфсизлик ва ҳамкорлик масалалари муҳокама қилинди.
