Олимлар Ерни совутиш учун космосга қуёшдан ҳимоя қилувчи воситани жойлаштиришни таклиф қилдилар
ASTANА. Кazinform – Олимлар Ер ҳароратини 1 даража Цельсийга тушириш учун космосга қуёшдан ҳимоя қилувчи восита жойлаштириш имкониятини ўрганмоқдалар, деб хабар беради Nature.
Концепцияга кўра, Ер ва Қуёш ўртасида минглаб акс эттирувчи сунъий йўлдошлар ёки заррачалар булутларини жойлаштириш режалаштирилган. Улар қуёш нурларининг кичик бир қисмини тўсиб, сайёрамизнинг исишини секинлаштириши керак.
Нотижорат Planetary Sunshade Institute томонидан тайёрланган янги ҳисоботда айтилишича, агар оғир ракеталар яратиш технологияси ишлаб чиқилса, бундай тизимни қуриш кейинги 20-40 йил ичида бошланиши мумкин.
Глобал ҳароратнинг кўтарилиши туфайли бу ғояга қизиқиш ортиб бормоқда. Август ойида SpaceX бош директори Илон Маск ижтимоий тармоқларда сунъий йўлдошлар Ерга етиб келадиган қуёш нури миқдорини камайтириши ва глобал исиш муаммосини ҳал қилиши мумкинлигини ёзган эди.
Бироқ, олимлар бу технология қанчалик самарали ва амалий эканлиги ҳақида умумий фикрга келишмаган.
Буюк Британиянинг Advanced Research and Invention Agency агентлиги томонидан ажратилган 400 000 фунт стерлинг миқдоридаги грант кўмагида тайёрланган ҳисоботда космосга жойлаштирилиши мумкин бўлган қуёшдан ҳимоя қилувчи воситанинг олтита лойиҳаси кўриб чиқилади. Тадқиқот муаллифларининг ҳисоб-китобларига кўра, Ерга етиб келаётган қуёш нурининг тахминан 1 фоизини тўсиб қўйиш сайёрамиздаги ўртача ҳароратни 1 даражага пасайтириши мумкин.
Таклифлардан бири — диаметри тахминан 40 километр бўлган 5000 та улкан орбитал сунъий йўлдошларни жойлаштириш. Бундай тизимни яратиш учун тахминан 70 миллион тонна материал керак бўлади. Бу шу кунгача космосга учирилган барча объектларнинг умумий массасидан тахминан 1500 баравар кўп.
Тизимни йиғиш учун сунъий йўлдош компонентларини Ердан космосга ташиш ва уларни у ерда йиғиш керак бўлади. Ҳисобот муаллифлари транспорт харажатларини камайтириш учун Ойдан қазиб олинган материаллардан фойдаланишни таклиф қилмоқдалар.
Яна бир вариант — Ер ва Қуёш ўртасида акс эттирувчи чанг ёки махсус заррачалар булутини жойлаштириш. Бу ёндашув сунъий йўлдош тизимига қараганда юзлаб марта камроқ материал талаб қилиши мумкин. Бироқ, тадқиқотчилар ҳали ҳам буни амалий асосга эга бўлмаган спекулятив концепция деб ҳисоблашади.
Иккала тизим ҳам Ердан тахминан 2 миллион километр узоқликда жойлаштирилиши таклиф қилинмоқда, бу вақтда улар қуёш нурларининг сайёрага етиб келишига тўсқинлик қилиши мумкин.
Шунингдек, технология билан боғлиқ бир қатор хавфлар мавжуд. Минглаб ракета учирилиши атроф-муҳит ифлосланишига олиб келиши мумкин. Космик қуёш панелларининг узоқ муддатли таъсири ҳали ҳам номаълум. Танқидчилар бундай лойиҳаларга устувор аҳамият бериш ҳукуматларнинг эътиборини глобал исишнинг асосий сабаби бўлган иссиқхона газлари чиқиндиларини камайтиришга қаратилган саъй-ҳаракатларидан чалғитиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантирмоқда.
Лойиҳанинг қиймати ҳам катта тўсиқдир. Ҳисоботда аниқ нархни баҳолаш учун етарли маълумотлар йўқлиги айтилган. Ноттингем университети муҳандиси Шанталь Каппеллетти эса бундай сайёравий қуёшдан ҳимояловчи воситанинг нархи ўнлаб триллион долларга етиши мумкинлигини тахмин қилмоқда.
