Қозоғистондаги сиёсий ислоҳотлар Марказий Осиё мамлакатлари учун намуна бўла олади — эксперт
ТASHKENT. Каzinform — Бугундан бошлаб Қозоғистон сиёсий ҳаёти янги босқичга ўтади. Бу ҳақда янги Конституциянинг кучга кириши ҳақида фикр билдирган таниқли ўзбек сиёсатшуноси ва "Билим карвони" илмий муассасаси директори Фарҳод Толипов маълум қилди, деб хабар беради Кazinformнинг Тошкентдаги мухбири.
— Бугун Қозоғистоннинг янги Конституцияси кучга кирди. Ушбу даврдан бошлаб мамлакат сиёсий ҳаёти янги босқичга ўтади. Сўнгги йилларда Қозоғистонда содир бўлаётган сиёсий ўзгаришлар, хусусан, янги Конституциянинг қабул қилиниши мамлакат тизимли равишда ривожланаётганидан далолат беради. Албатта, мутахассислар ва оддий фуқароларнинг ҳужжат ҳақида турлича фикрлари бор. Конституциянинг баъзи нормалари ва қоидалари танқид қилиниши мумкин ва бу табиий ҳолдир. Энди баъзилар, аксинча, янги Конституцияни юқори баҳолайдилар ва ижобий фикрлар билдирадилар. Буларнинг барчаси нормал ва табиий ижтимоий жараён. Менимча, Қозоғистон бу борада Марказий Осиёдаги қўшни давлатлар учун ҳам намуна бўла олади. Чунки мамлакатнинг сиёсий ҳаёти турғун эмас. Турли тажриба ва синовдан ўтган ўзгаришларни ўз ичига олган давом этаётган сиёсий ислоҳотлар Қозоғистоннинг ривожланишига алоҳида туртки бермоқда, — деди Фарҳод Толипов.
Сиёсатшунос янги Конституцияга киритилган бир нечта янгиликларга ҳам тўхталиб ўтди.
— Улардан бири — вице-президент лавозимининг жорий этилиши. Бу — диққатга сазовор ташаббус. У сиёсий узлуксизлик институтини мустаҳкамлашга қаратилган. Шунингдек, диққатга сазовор ўзгаришлардан бири ҳокимларни тўғридан-тўғри сайлаш тизимига босқичма-босқич ўтишдир. Яъни, халқнинг ўзи шаҳарлар, туманлар ва вилоятлар ҳокимларини сайлай бошлади. Мен бу ташаббусни Ўзбекистонда ҳам жорий этиш керак деган фикрни анчадан бери қўллаб-қувватлаб келмоқдаман. Менимча, мамлакатимизда турли даражадаги ҳокимлар ҳам халқ томонидан сайланиши керак. Қозоғистон бу йўналишда аста-секин олдинга силжимоқда, — деб изоҳ берди эксперт.
Шу билан бирга, Фарҳод Толипов бир палатали Парламент тизимига ўтиш тўғрисидаги қарор ўз вақтида қабул қилинганини таъкидлади.
— Шахсан мен Ўзбекистонга энди Сенат керак эмас деб ҳисоблайман. Вақт ва тажриба кўрсатганидек, бир палатали Парламентга ўтиш ёки ушбу тизимга қайтиш бугунги кунда долзарб ва ўз вақтида қабул қилинган қарордир. Қозоғистоннинг яна бир диққатга сазовор тажрибаси Конституцияга мувофиқ етти йиллик муддатга Президент сайланишидир. Шу нуқтаи назардан, Қозоғистоннинг бу ташаббусини демократик қадам сифатида баҳолаш мумкин. Президентнинг бир муддатга сайланиши мамлакатдаги сиёсий тизимни модернизация қилишга қаратилган муҳим ва ибратли тажрибадир, — деб ҳисоблайди сиёсатшунос.
Экспертнинг фикрича, Қозоғистонда ва умуман Марказий Осиёда сиёсий ўзгаришлар тасодифий эмас. Дунё ҳозирда мураккаб геосиёсий жараёнлар даврида яшамоқда. Шунинг учун сиёсий барқарорликни сақлаш, хавфсизликни таъминлаш ва мамлакатнинг барқарор ривожланиши учун шароит яратиш ҳар қандай минтақадаги давлат учун доимо долзарб вазифа бўлиб қолади.
— Менимча, Қозоғистоннинг ҳозирги раҳбарияти мамлакатларимиз жуда қийин шароитларда ривожланаётганини яхши тушунади ва бу омилни албатта ҳисобга олади. Шу билан бирга, бутун дунё ҳозирда машҳур америкалик сиёсатчи Збигнев Бжезинский айтган "глобал сиёсий уйғониш" жараёнига гувоҳ бўлмоқда. На Қозоғистон, на бошқа Марказий Осиё давлатлари бу ҳодисадан четда қолмади. Совет даври билан бевосита алоқаси бўлмаган мамлакатларимизда камида икки авлод улғайган. Шунинг учун, бу янги авлод давлат ҳокимиятига, айниқса, мамлакатдаги ислоҳотлар ва ўзгаришларга нисбатан анча юқори талаблар қўяди. Шунинг учун, менимча, янги Конституция янги авлоднинг бу умидлари ва талабларига жавоб беради, — дея хулоса қилди Фарҳод Толипов.
Эслатиб ўтамиз, Президент қозоғистонликларни Янги Конституция кучга кириши билан табриклади.
