Қозоғистонда қимиз ишлаб чиқариш ҳажми қарийб бир ярим бараварга ошди
ASTANA. Kazinform - Ёзнинг жазирама иссиғида айниқса қимиз ва шубат — бие сути, ҳамда туя сутидан тайёрланадиган анъанавий қозоқ ичимликларига талаб ортади. Шу билан бирга, жорий йилда мамлакатда уларнинг ишлаб чиқариш ҳажми турлича динамикани намоён этмоқда, деб хабар беради Kazinform агентлиги energyprom.kz маълумотларига таяниб.
2026 йил январь–май ойларида Қозоғистонда 683 тонна қимиз ишлаб чиқарилди. Бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 47,2 фоизга кўпдир. Аксинча, шубат ишлаб чиқариш ҳажми 12,9 фоизга камайиб, 432 тоннани ташкил этган.
Сўнгги йилларда ушбу икки ичимлик бўйича динамика сезиларли даражада фарқ қилмоқда. Январь–май ойлари учун қимиз ишлаб чиқаришнинг энг юқори кўрсаткичи 2023 йилда қайд этилган бўлиб, у 1,1 минг тоннани ташкил қилган. Кейинчалик ишлаб чиқариш 2024 йилда 803 тоннага, 2025 йилда эса 464 тоннага тушиб кетган. Жорий йилдаги ўсиш ҳажмнинг қисман тикланишига имкон берган бўлса-да, кўрсаткич ҳали ҳам энг юқори даражадан 37,6 фоиз пастлигича қолмоқда.
Шубат бўйича энг юқори ишлаб чиқариш ҳажми 2021 йил январь–май ойларида қайд этилган бўлиб, 2,8 минг тоннани ташкил этган. 2022 йилда ишлаб чиқариш 2,6 бараварга қисқарган, 2023 йилда эса 17 фоизга ошган. Шундан сўнг яна пасайиш кузатилган. 2026 йил январь–май ойлари якунларига кўра, шубат ишлаб чиқариш ҳажми беш йил аввалгига нисбатан 6,4 баравар кам бўлди.
2025 йил якунларига кўра, ҳар икки ичимлик ишлаб чиқариш ҳажми ўсган. Қимиз ишлаб чиқариш 25,5 фоизга ошиб, 1,5 минг тоннага етган. Шубат ишлаб чиқариш эса 2,1 бараварга кўпайиб, 2,3 минг тоннани ташкил қилган. Бироқ 2026 йилнинг дастлабки беш ойида тенденциялар яна ажралди: қимиз ишлаб чиқариш ўсишда давом этган бўлса, шубат ишлаб чиқариш яна қисқарди.
Узоқ муддатли динамикада қимиз ишлаб чиқариш барқарорроқ ўсишни кўрсатмоқда. 2015 йилга нисбатан унинг йиллик ишлаб чиқариш ҳажми 2,2 бараварга ошган. Энг юқори кўрсаткич 2022 йилда қайд этилган бўлиб, 2,2 минг тоннани ташкил этган. 2025 йилда эса қимиз ишлаб чиқариш ҳажми ушбу рекорддан 33,6 фоиз паст бўлган.
Шубат ишлаб чиқариш эса кескин ўзгаришлар билан ажралиб туради. Энг юқори кўрсаткич 2020 йилда қайд этилган бўлиб, мамлакатда 4,2 минг тонна шубат ишлаб чиқарилган. Кейинги йилларда ҳажм асосан қисқариб борган ва 2024 йилда 1,1 минг тоннагача тушган. 2025 йилда кескин ўсиш кузатилганига қарамай, ишлаб чиқариш ҳажми рекорд даражадан 44,2 фоиз паст бўлиб қолган ва тахминан 2015 йил даражасига тенг бўлган.
2026 йилда қимиз нархи ҳар ой ошди: январда — 2,1 фоизга, февралда — 2 фоизга, мартда — 1,2 фоизга, апрель ва май ойларида — 1,3 фоиздан, июнда эса — 0,3 фоизга.
2026 йил июнь ойида йиллик ҳисобда қимиз нархи 14,2 фоизга қимматлашди. Бир йил аввал бу кўрсаткич 8,5 фоизни ташкил этган эди. Бу 2023 йилдан бери июнь ойидаги энг юқори ўсиш суръати ҳисобланади. Ўшанда қимиз нархи 19,5 фоизга ошган эди.
Ҳудудлар кесимида энг катта нарх ўсиши Ақмола вилоятида кузатилди — 30,5 фоиз. Кейинги ўринларда Шимолий Қозоғистон (27,4 фоиз), Жетису (24,2 фоиз), Қостанай (20,2 фоиз) ва Манғистау (16,6 фоиз) вилоятлари турибди.
Энг паст нарх ўсиши Қарағанди ва Абай вилоятларида — ҳар иккисида 6,3 фоиз, Туркистон вилоятида — 6,5 фоиз ва Шарқий Қозоғистон вилоятида — 9,1 фоизни ташкил этди.
Шундай қилиб, қимиз ва шубат ишлаб чиқариш динамикаси ҳали ҳам турлича йўналишда сақланиб қолган. 2026 йил январь–май ойларида қимиз ишлаб чиқариш 2024–2025 йиллардаги пасайишдан кейин тиклана бошлади, бироқ шу билан бирга унинг нархи ҳам тезроқ ўсяпти. Шубат ишлаб чиқариш эса 2025 йилдаги кескин ўсишдан кейин яна қисқарди. Демак, ўтган йилги ўсиш ҳозирча барқарор тенденцияга айлангани йўқ.
