Қозоғистонда болалар учун ижтимоий тўловлар ўзгариши мумкинми — депутат жавоб беради
ASTANА. Кazinform — Қурултой депутати Айсулу Сулеймен фарзанд тарбиялаётган оилаларга кўрсатиладиган ижтимоий ёрдам, болаларни парвариш қилиш билан боғлиқ тўловлар ва уларни қайта кўриб чиқиш имконияти ҳақида ўз фикрини билдирди.
Депутатнинг сўзларига кўра, давлат томонидан оилаларга кўрсатиладиган ижтимоий ёрдамнинг роли катта. Айниқса, фарзанд туғилганда, оилавий харажатлар ортади. Шунинг учун туғруқ, болаларни парвариш қилиш, кўп болали оилалар ва ногирон болаларни тарбиялаётган ота-оналарни қўллаб-қувватлаш муҳим аҳамиятга эга. Бироқ, Айсулу Сулеймен жорий тўловлар барча оилавий харажатларни тўлиқ қоплайди, дейиш қийинлигини таъкидлади.
– Ҳар бир оиланинг аҳволи ҳар хил. Бир оиланинг эҳтиёжлари ҳар хил ва махсус парваришга муҳтож боласи бўлган оиланинг харажатлари бутунлай бошқача бўлиши мумкин. Шунинг учун ижтимоий ёрдам нафақат тўловлар миқдори, балки бутун оилага кўрсатиладиган ёрдамнинг умумий миқдори билан ҳам баҳоланиши керак. Бунга тиббий ёрдам, таълим, болалар боғчаси ва ижтимоий хизматлар киради. Энг муҳими, ҳақиқатан ҳам ёрдамга муҳтож оила ўз вақтида зарур ёрдамни олиши керак, — деди депутат.
Унинг фикрича, бола 1,5 ёшга тўлгандан кейин ҳам ота-оналарни қўллаб-қувватлаш учун қўшимча имкониятларни кўриб чиқиш керак. Чунки бола бу ёшга етганда, оиланинг харажатлари ва эҳтиёжлари тўхтамайди. Аксинча, ота-оналар болани болалар боғчасига жойлаштириш ва ишга қайтиш муаммосига дуч келишади.
— Агар болалар боғчасида жой бўлмаса, ота-оналар учун ишга бориш қийинлашади. Шунинг учун ота-оналарни нафақат пул тўловлари орқали, балки болалар боғчаси жойларининг мавжудлиги орқали ҳам қўллаб-қувватлаш муҳимдир. “Әділет” партияси дастурида ҳам бу масалага эътибор қаратилган. 2028 йилга бориб камида 79 мингта янги болалар боғчаси ўринларини очиш режалаштирилган. Менинг фикримча, бу ота-оналарни қўллаб-қувватлашнинг ўзига хос йўналишларидан биридир. Чунки агар бола болалар боғчасига жойлаштирилса, ота-оналар ишга қайтиш ва оилага даромад келтириш имкониятига эга бўладилар, — деди Айсулу Сулеймен.
Депутат шунингдек, болаларни парвариш қилиш учун тўланадиган 40 фоизлик тўлов ҳақида ҳам тўхталди. Унинг сўзларига кўра, бу ота-оналарни маълум даражада қўллаб-қувватлаш бўлса-да, вақт ўтиши билан озиқ-овқат, болалар кийимлари, дори-дармонлар ва бошқа зарур нарсалар нархи ошади. Шунинг учун депутат бу ставканинг ҳозирги яшаш шароитларига қанчалик мос келишини доимий равишда таҳлил қилиш зарур деб ҳисоблайди.
– Лекин мен дарҳол аниқ 40 фоизни ошириш керак деб айта олмайман. Чунки бундай қарор қабул қилинганда, бу қанча одамга таъсир қилишини ва ижтимоий суғурта тизимига тушадиган юкни ҳисоблаш керак. Агар таҳлил ҳозирги ставкани қайта кўриб чиқиш зарурлигини кўрсатса, унда бу масалани кўриб чиқиш мумкин. Менинг фикримча, энг муҳими, болаларни тарбиялаётган ота-оналарни қўллаб-қувватлаш ва давлатнинг молиявий имкониятлари ўртасида тўғри мувозанатга эга бўлишдир, — деди у.
Айсулу Сулеймен шунингдек, келажакда аҳолининг ўзига хос ҳолатига қараб ижтимоий тўловларни қайта кўриб чиқиш муҳимлигини айтди. Унинг сўзларига кўра, бу ҳолда давлатнинг бюджет имкониятларини ҳисобга олиш керак. Ижтимоий мажбуриятлар барқарор бўлиши учун иқтисодиёт ва бюджетнинг барқарорлиги ҳам муҳимдир.
– Бу ерда бир вақтнинг ўзида иккита масалани кўриб чиқиш керак. Биринчиси, инфляцияни ҳисобга олган ҳолда, аҳоли учун ижтимоий тўловларнинг аҳамиятини сақлаб қолиш. Иккинчиси, давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг реал эҳтиёжманд фуқароларга йўналтирилишини таъминлаш. Бу ердаги мақсад шунчаки тўловлар сонини кўпайтириш эмас. Асосийси, фуқаролар давлатдан олиш ҳуқуқига эга бўлган ёрдамни ўз вақтида ва тўлиқ ҳажмда олишлари. Шунинг учун келажакда ижтимоий тўловларни аҳолининг ўзига хос ҳолатига қараб қайта кўриб чиқиш, керак бўлганда уларни индекслаш ва шу билан бирга ижтимоий қўллаб-қувватлашнинг манзиллилигини кучайтириш муҳимдир, — деди депутат.
