Қозоғистон ва Ўмон савдо, энергетика ва логистика соҳаларини ривожлантиришга келишиб олдилар
ASTANА. Кazinform – Ақорда Қозоғистон Республикаси ва Ўмон Султонлиги ўртасидаги қўшма баёнотни эълон қилди.
Қозоғистон Республикаси Президенти Қасим-Жомарт Тоқаевнинг таклифига биноан, Ўмон Султони Ҳайсам бин Ториқ Ол Сауд 2026 йил 5-6 октябрь кунлари Қозоғистонга давлат ташрифи бўлади. Ўмон Султонининг Қозоғистонга биринчи давлат ташрифи икки мамлакат ўртасидаги узоқ муддатли муносабатларни ривожлантириш нуқтаи назаридан муҳим тарихий воқеа бўлди.
Ташриф давомидаги музокаралар юқори даражада ўтказилди ва муваффақиятли ўтди, бу икки томонлама муносабатларнинг ҳозирги ҳолати ва истиқболлари бўйича ҳар томонлама фикр алмашиш имконини берди. Раҳбарлар қўшма лойиҳалар ва ҳамкорликни янада мустаҳкамлаш йўлларини, шунингдек, минтақавий ва халқаро кун тартибидаги долзарб масалаларни муҳокама қилишди. Улар ўзаро ҳурмат ва ишончга асосланган икки томонлама муносабатларнинг дўстона ва конструктив табиати, шунингдек, ўзаро манфаатли барча соҳаларда ҳамкорликни янада ривожлантириш ва мустаҳкамлашдан икки томоннинг манфаатдорлиги учун миннатдорчилик билдирдилар.
Давлат раҳбарлари иштирокида инвестицияларни рағбатлантириш ва ўзаро ҳимоя қилиш тўғрисидаги ҳукуматлараро битим, ҳаво қатновлари тўғрисидаги битимлар, Ўмон-Қозоғистон ишбилармонлар кенгашини ва қўшма инвестиция фондини ташкил этиш тўғрисидаги битимлар, шунингдек, Ўмон Султонлигида Евроосиё тараққиёт банкининг фаолият шартлари ва турли соҳалардаги ҳамкорлик бўйича бир қатор идоралараро англашув меморандумлари имзоланди.
Президент Жаноби Олийлари ва Буюк Султон икки мамлакат ўртасидаги муносабатларнинг ривожланишини ҳар томонлама кўриб чиқиш жараёнида бир қатор муҳим халқаро ва минтақавий масалалар бўйича фикр алмашдилар ва қуйидагиларни эълон қилдилар:
1. Давлат раҳбарлари Ўмон ва Қозоғистон ўртасидаги муносабатлар дўстлик, ўзаро ҳурмат ва конструктив ҳамкорликка асосланганлигини таъкидладилар ва Қозоғистон ва Ўмон ўртасидаги шерикликни янада мустаҳкамлашдан манфаатдор эканликларини тасдиқладилар. Томонлар кўп томонлама ҳамкорликка ва халқаро ҳуқуқнинг асосий тамойиллари ва Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Низомига, жумладан, барча давлатларнинг суверенитети, мустақиллиги ва ҳудудий яхлитлигига ҳурмат кўрсатишга содиқ эканликларини яна бир бор тасдиқладилар ҳамда низолар ва можароларни тинч, сиёсий ва дипломатик воситалар орқали ҳал қилиш муҳимлигини таъкидладилар.
2. Давлат раҳбарлари икки томонлама савдони янада кенгайтириш ва диверсификация қилиш учун катта салоҳият мавжудлигини таъкидладилар. Улар икки мамлакат ўртасида алмашинадиган товарлар ва маҳсулотлар турларини кенгайтиришга, мавжуд савдо тўсиқларини бартараф этишга ва икки мамлакат маҳсулотлари учун бир-бирининг бозорларига киришни осонлаштиришга қаратилган мувофиқлаштирилган чора-тадбирларни амалга оширишга келишиб олдилар.
3. Давлат раҳбарлари энергетика, табиий ресурслар, ишлаб чиқариш, озиқ-овқат маҳсулотларини қайта ишлаш, соғлиқни сақлаш, логистика, туризм, қайта тикланадиган энергия ва тоғ-кон саноати каби ўзаро манфаатли соҳаларда инвестиция ҳамкорлигини кенгайтириш муҳимлигини яна бир бор таъкидладилар. Икки давлат раҳбарлари энергетика, қайта тикланадиган энергия, тоғ-кон саноати ва туризм соҳаларида ҳамкорлик бўйича бир қатор келишувлар ва ўзаро англашув меморандумларини олқишладилар.
4. Давлат раҳбарлари устувор иқтисодий соҳаларда инвестиция ҳамкорлигини янада чуқурлаштиришнинг тобора ортиб бораётган аҳамиятини таъкидладилар. Улар ўзаро инвестицияларни кўпайтириш, янги ишлаб чиқариш қувватларини яратиш, иш ўринларини яратиш ва саноат кооперациясини кенгайтиришга ҳисса қўшадиган қўшма иқтисодий ташаббусларни илгари суриш учун катта имкониятлар мавжудлигини таъкидладилар. Иккала томон ҳам Қозоғистон-Ўмон инвестиция жамғармасининг ташкил этилишини олқишладилар. Улар Астана халқаро молия маркази ва Ўмон халқаро молия маркази ўртасида бизнес алоқалари ва ўзаро манфаатли шерикликни ривожлантириш муҳимлигини таъкидладилар.
5. Давлат раҳбарлари Қозоғистон-Ўмон ҳукуматлараро комиссиясининг муҳим ролини таъкидладилар ва унинг ўзаро манфаатли барча соҳаларда икки томонлама ҳамкорликни янада чуқурлаштириш ва кенгайтиришдаги муҳим ролини олқишладилар.
6. Давлат раҳбарлари Марказий Осиё ва Форс кўрфази мамлакатлари ўртасида транспорт ва логистика алоқаларини мустаҳкамлашнинг стратегик аҳамиятини таъкидладилар. Улар Қозоғистон ва Ўмон Марказий Осиё, Яқин Шарқ, Африка ва бошқа муҳим минтақалар ўртасидаги бозорларни боғлайдиган самарали ва барқарор транспорт ва логистика йўлакларини ривожлантириш учун катта салоҳиятга эга эканлигини таъкидладилар.
7. Давлат раҳбарлари Қозоғистон ва Ўмон ўртасида иложи борича тезроқ тўғридан-тўғри ва мунтазам ҳаво қатновларини йўлга қўйиш муҳимлигини таъкидладилар. Улар буни икки мамлакат ўртасидаги бизнес, туризм, маданий ва гуманитар алоқаларни ривожлантиришга ҳисса қўшадиган муҳим омил сифатида эътироф этдилар.
8. Давлат раҳбарлари қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат хавфсизлиги соҳаларида ҳамкорликни кенгайтириш учун катта салоҳият мавжудлигини таъкидладилар.
9. Давлат раҳбарлари энергетика соҳасидаги ҳамкорликни янада кенгайтириш ва чуқурлаштиришдан ўзаро манфаатдор эканликларини тасдиқладилар. Томонлар энергетика, нефть-кимё, саноат ишлаб чиқариш ва қайта ишлаш соҳаларида ўзаро манфаатли қўшма лойиҳаларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш имкониятларини ўрганишга тайёр эканликларини билдирдилар.
10. Давлат раҳбарлари рақамли технологиялар, сунъий интеллект, инновациялар ва инсон капиталини ривожлантириш соҳаларида ҳамкорликни янада ривожлантириш учун катта салоҳият мавжудлигини таъкидладилар. Томонлар билим алмашиш, инновацияларни жорий этиш ва ўзаро манфаатли ташаббусларни амалга ошириш учун икки мамлакатнинг технология компаниялари, инновация марказлари, академик ва таълим муассасалари ўртасида яқин ҳамкорлик ва шерикликни ривожлантиришга тайёр эканликларини билдирдилар.
11. Давлат раҳбарлари таълим соҳасидаги ҳамкорликни, жумладан, талабалар ва профессор-ўқитувчилар алмашинувини, қўшма таълим дастурларини ишлаб чиқиш ва қўшма тадқиқот ташаббусларини илгари суришдан манфаатдор эканликларини билдирдилар. Томонлар икки мамлакат олий таълим муассасалари, илмий-тадқиқот ва академик муассасалар ҳамда маданий ташкилотлар ўртасидаги институционал алоқалар ва алмашинувларни янада ривожлантиришни қўллаб-қувватладилар.
12. Давлат раҳбарлари мунтазам сиёсий мулоқот ва энг юқори даражадаги алоқаларни сақлаб қолишга тайёр эканликларини тасдиқладилар. Улар икки мамлакат ҳукуматлари ўртасидаги ҳамкорликни давом эттириш, шунингдек, парламентлараро алоқалар ва давлат идоралари ва ташкилотлари ўртасидаги муносабатларни ривожлантириш ниятларини билдирдилар.
Президент Қасим-Жомарт Тоқаев Жаноби Олийлари Султон Ҳайсам бин Ториқ Жаноби Олийларига Қозоғистон Республикасига давлат ташрифи учун, шунингдек, Қозоғистон ва Ўмон ўртасидаги кўп қиррали муносабатларни янада ривожлантиришни қўллаб-қувватлагани учун самимий миннатдорчилик билдирди.
Султон Ҳайсам бин Ториқ Жаноби Олийлари Президент Қасим-Жомарт Тоқаевга унга ва унинг делегациясига кўрсатилган ҳурмат ва илиқ қабул учун миннатдорчилик билдирди, Ўмон Султонлигининг Қозоғистон Республикаси билан дўстона муносабатлар ва ўзаро манфаатли ҳамкорликни янада мустаҳкамлаш ниятини тасдиқлади ва Президент Қасим-Жомарт Тоқаев Жаноби Олийларини Ўмон Султонлигига ташриф буюришга таклиф қилди.
Астана, 2026 йил 6 октябрь
