Қозоғистон орқали транзит юк ташиш ҳажми ўн йил ичида 5,6 баробарга ошди
ASTANA. Kazinform - Қозоғистон орқали транзит юк ташиш ҳажми 2015 йилдаги 6,5 миллион тоннадан 2025 йилда 36,3 миллион тоннага етди. Ушбу даврда энг катта ўсиш ўтган йили қайд этилди — 70,8 фоиз. Бу ҳақда Kazinform агентлиги energyprom.kz маълумотларига таяниб хабар беради.
ҚР Стратегик режалаштириш ва ислоҳотлар агентлиги Миллий статистика бюросининг Молия вазирлиги Давлат даромадлари қўмитаси маълумотларига асосланиб хабар беришича, мамлакат орқали транзит юк ташиш ҳажми ҳар йили ўсиб борган. 2020 йилда бу кўрсаткич 11,6 миллион тоннага, 2022 йилда 15,6 миллион тоннага, 2024 йилда эса 21,3 миллион тоннага етган.
Ҳукумат маълумотларига кўра, 2026 йил январь-сентябрь ойларида мамлакат орқали транзит тарзида 32,6 миллион тонна юк ташилган. Бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 13,1 фоизга кўп. Ҳукумат 2035 йилга бориб йиллик транзит юк ташиш ҳажмини 100 миллион тоннага етказишни режалаштирган. Бунинг учун янги темир йўл линиялари қуриляпти ва мавжуд йўналишлар модернизация қилиняпти.
2025 йилда транзит ташувлари таркибида темир йўл транспорти етакчилик қилган — 18,7 миллион тонна. Бир йил аввал бу кўрсаткич 13,3 миллион тоннани ташкил этган эди. Тягач ва тиркамалардан иборат транспорт воситалари орқали юк ташиш ҳажми эса қарийб уч баробарга ошиб, 5,7 миллион тоннадан 16,8 миллион тоннага етди.
Энг йирик транзит йўналишлари орасида Хитойдан бошланадиган маршрутлар алоҳида ўрин тутади. 2025 йилда Хитойдан Ўзбекистонга 6,5 миллион тонна юк ташилган. Яна 4 миллион тонна юк Хитойдан Қозоғистон ва бошқа мамлакатларга мўлжалланган жамланма юклар ҳиссасига тўғри келган.
Хитой — Россия йўналиши бўйича юк ташиш ҳажми 3 миллион тоннага етган. Бошқа йирик йўналишлар қаторида Ўзбекистон — Россия (2,2 миллион тонна), Хитой — Эрон (2,1 миллион тонна) ва Хитой — Польша (1,6 миллион тонна) маршрутлари ҳам бор.
Транзит юкларнинг товар таркибида совуқ ҳолда прокатланган темир ва пўлат маҳсулотлари етакчилик қилган — 5,6 миллион тонна. Кейинги ўринларда мотоцикллар, мопедлар ва шунга ўхшаш транспорт воситалари (2,2 миллион тонна), енгил автомобиллар (619,2 минг тонна), полимерларнинг айрим турлари (482,4 минг тонна) ҳамда автомобиль эҳтиёт қисмлари (478,2 минг тонна) жой олган.
2026 йил январь-сентябрь ойларида Қозоғистонда барча транспорт турлари орқали 712,1 миллион тонна юк ташилган.
Ўтган йилги кўрсаткич билан таққослашда методологиядаги ўзгаришларни ҳисобга олиш лозим: темир йўл орқали юк ташиш ҳисоб-китобларидан бўш вагонлар чиқариб ташланган. Иккала давр маълумотлари ягона методология асосида таққосланганда, умумий юк ташиш ҳажми 0,9 фоизга ошган.
Жорий йилнинг тўққиз ойида автомобиль ва шаҳар электр транспорти орқали 270,4 миллион тонна, темир йўл транспорти орқали 248,5 миллион тонна, қувур транспорти орқали эса 189,8 миллион тонна юк ташилган.
2026 йил январь-сентябрь ойларида транспорт корхоналарининг юклар, багаж ва юк багажини ташишдан олган даромади 4,5 триллион тенгега етди. Бу бир йилда 5,3 фоизга ўсишни англатади.
Энг катта даромад темир йўл транспорти ҳиссасига тўғри келган — 1,8 триллион тенге. Автомобиль ва шаҳар электр транспорти орқали ташишдан тушган даромад 1,2 триллион тенгени, қувурлар орқали ташишдан олинган даромад эса 1,4 триллион тенгени ташкил этган.
Транзит йўналишларининг ривожланиши Қозоғистон транспорт соҳаси учун қўшимча имкониятлар яратилишига хизмат қиляпти. Ташувлар ҳажмини ошириш билан бир қаторда, логистика хизматлари, омбор инфратузилмаси, транспорт воситаларига техник хизмат кўрсатиш ва уларни таъмирлаш ҳам муҳим аҳамият касб этмоқда.