Қозоғистон Horizon Europe дастурига ассоциациялашган давлат бўлиш учун ариза берди
ASTANА. Kazinform — Астанада Қозоғистон ташкилотларининг Европа Иттифоқининг Horizon Europe дастурида тадқиқот ва инновацияларни молиялаштириш бўйича иштирокини кенгайтириш масаласи муҳокама қилинди, деб хабар беради Kazinform мухбири.
Учрашувда университетлар, илмий ташкилотлар, бизнес вакиллари ва мутахассислар иштирок этди. Иштирокчилар Қозоғистон ва Европа Иттифоқи учун умумий қизиқиш уйғотадиган соҳаларни муҳокама қилишди. Буларга стратегик муҳим хомашё, сунъий интеллект, қишлоқ хўжалиги, соғлиқни сақлаш ва бошқа технологик соҳалар киради.
Horizon Europeнинг Қозоғистондаги миллий координатори Алия Сембаеванинг сўзларига кўра, сўнгги йилларда Қозоғистон ташкилотларининг дастурга қизиқиши сезиларли даражада ошди.
— 2023 йилда Қозоғистондан атиги 15 та ариза қабул қилинди. Ҳозирда Қозоғистон ташкилотларидан 200 га яқин ариза топширилди. Тахминан 2 миллион евро жалб қилинди. Аризаларни баҳоловчи мутахассислар сони ҳам бештага етди, — деди Алия Сембаева.
Ҳозирда дастур доирасида Қозоғистондан 50 га яқин лойиҳа амалга оширилмоқда ёки амалга оширилган. Бундан ташқари, Қозоғистон ташкилотлари нафақат ўзлари ариза топширишлари, балки давом этаётган халқаро лойиҳаларга ҳам қўшилишлари мумкин.
Шундай лойиҳалардан бири ноёб ер металлари соҳасида амалга оширилмоқда. Унда Назарбоев университети иштирок этмоқда. Университет Нидерландиядан келган докторантга тадқиқот олиб бориш учун платформа тақдим этди. Шунингдек, у қўшма илмий нашрларни ишлаб чиқишда ҳам иштирок этади.
— Horizon Europe деярли барча соҳаларда ишлаш имконини беради. Бу ерда фундаментал фандан тортиб инновацион лойиҳалар ва стартапларни қўллаб-қувватлашгача молиялаштириш воситалари мавжуд. Энди Қозоғистон ташкилотлари нафақат ноёб ер металлари лойиҳаларида, балки қишлоқ хўжалиги, сунъий интеллект, соғлиқни сақлаш, космик ва бошқа соҳаларда ҳам вакиллик қилишлари муҳимдир, — деди Алия Сембаева.
Қозоғистон индивидуал лойиҳаларда иштирок этишдан тизимли ишларга ўтиш ниятида. Шу мақсадда мамлакат Horizon Europe дастурига ассоциацияланган мамлакат мақомини олиш учун расмий ариза топширди.
Бундай мақом Қозоғистон университетлари, илмий ташкилотлари ва компанияларига дастурда кенгроқ шартларда иштирок этиш ва халқаро консорциумларга фаолроқ кириш имконини беради.
— Тизимли ишлаш учун биз ушбу дастурнинг тўлақонли ҳамкорига айланишимиз керак. Июнь ойида Қозоғистоннинг Horizon Europe дастури билан алоқадорлиги масаласи бўйича Европа Комиссияси билан мулоқот бошланди. Энди бизнинг вазифамиз Қозоғистон ташкилотларининг йирик Европа илмий ва инновацион консорциумларида тизимли иштирок этишига ўтишдир, — деди миллий координатор.
Ҳозирда Европа Комиссияси билан процедуравий, ҳуқуқий ва молиявий масалалар бўйича дастлабки маслаҳатлашувлар давом этмоқда. Қозоғистон 2026 йил июнь ойида Horizon Europe дастури билан алоқадорлик учун расмий ариза топширган эди. Аввалроқ Президент Қасим-Жомарт Тоқаев ҳам мамлакатнинг дастурга қўшилиш ниятини эълон қилган эди.
Horizon Europe дастури 2021-2027 йилларга мўлжалланган. У халқаро илмий лойиҳалар, технологиялар ва инновацияларни қўллаб-қувватлашга қаратилган. Дастурнинг умумий бюджети 93,5 миллиард еврони ташкил этади.
Ҳозирги учрашув ҳам Европа TAIEX экспертларининг инновацион сиёсат бўйича миссияси доирасида бўлиб ўтмоқда. 5-9 октябрь кунлари мутахассислар Қозоғистонда фан, инновация ва уларни тижоратлаштиришни қўллаб-қувватлаш тизимини баҳоламоқда ва уни янада такомиллаштириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқмоқдалар.
Аввалроқ Cambrian Futures асосчиси ва бош директори, Қозоғистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Сунъий интеллектни ривожлантириш кенгаши аъзоси, футуролог Олаф Ж. Грот сунъий интеллект Қозоғистоннинг глобал иқтисодиётдаги мавқеини мустаҳкамлашга қандай ёрдам бериши мумкинлиги ҳақида гапирган эди.
Эслатиб ўтамиз, Европа Иттифоқи сунъий интеллект учун 388 миллион евролик суперкомпьютер буюртма қилди.
