Қозоғистон Хитой билан абадий ҳар томонлама стратегик шерикликни изчил мустаҳкамлашга тайёр — Қозоғистон Президенти Қасим-Жомарт Тоқаев

Президент Хитой ва Қозоғистонни умумий чегара ва кўп асрлик яхши қўшничилик тарихи боғлаб туришини таъкидлади.

“Қозоғистон халқи “Йўли бирнинг — юки бир” дейди. Икки мамлакат ўртасидаги бундай муносабатлар халқларимизнинг асосий манфаатларига жавоб беради ва бутун Евроосиё маконида тинчлик ва барқарорликни таъминлашнинг муҳим омили ҳисобланади. Шуни таъкидламоқчиманки, бизнинг стратегик шериклигимиз чинакам кенг қамровли хусусиятга эга бўлди. У савдо, инвестиция, энергетика ва транспортдан тортиб, саноат кооперацияси, қишлоқ хўжалиги, рақамлаштириш, тиббиёт, фан, таълим ва маданиятгача бўлган барча асосий соҳаларни қамраб олади”, — деди Президент.

Қасим-Жомарт Тоқаев икки томонлама савдо ҳажми янги рекорд даражага етганини таъкидлади. Хитой Қозоғистоннинг ташқи савдо ҳамкорлари орасида биринчи ўринда туради. Яна бир стратегик йўналиш транспорт ва логистика ҳисобланади. Қозоғистон Шарқ ва Ғарбни боғлайдиган минтақадир.

"Хитойлик ҳамкорларимиз билан биргаликда биз ушбу географик устунликни Евроосиё миқёсидаги замонавий транспорт ва логистика инфратузилмасига айлантирмоқдамиз", — деди у. — "Бир макон, бир йўл" мегалойиҳасини ривожлантириш, Транскаспий халқаро транспорт йўналишини илгари суриш, янги темир йўл линияларини қуриш, қуруқ портлар ва логистика терминалларини кенгайтириш ва чегара инфратузилмасини модернизация қилиш Осиё ва Европа ўртасида транспорт алоқаларининг мутлақо янги тизимини яратмоқда".

Қозоғистон раҳбарининг сўзларига кўра, Транскаспий халқаро транспорт йўналишини, яъни Хитой ва Европа ўртасидаги транспорт тармоғида жуда муҳим бўғинга айланиб бораётган Ўрта йўлакни ривожлантириш ҳамкорлик доирасидаги устувор йўналишлардан биридир.

“Бизнинг умумий вазифамиз - бу йўналишнинг рақобатбардошлигини максимал даражада ошириш. Шунинг учун биз “ақлли божхона” тизимини жорий этиш, ҳужжат айланишини рақамлаштириш, ахборот тизимларини ўзаро мувофиқлаштириш ва чегара жараёнларини автоматлаштиришга алоҳида эътибор қаратамиз”, — деди Давлат раҳбари.

“Қозоғистон ва Хитой ўртасида интеграциянинг янги босқичи бошланди. Бугунги кунда ҳамкорлик реал сектордаги анъанавий соҳалардан тортиб, рақамли иқтисодиётдаги шерикликгача кенг кўламни қамраб олади”, — деди Қасим-Жомарт Тоқаев.

2026 йил Қозоғистонда Рақамлаштириш ва сунъий интеллект йили деб эълон қилинди.

“Яқинда Шанхайга Сунъий интеллект бўйича Бутунжаҳон конференциясида иштирок этиш учун қилган сафарим давомида Хитойнинг етакчи технология компаниялари раҳбарлари билан мазмунли учрашувлар ўтказдим. Иккала томон ҳам рақамли иқтисодиёт, интеллектуал ишлаб чиқариш, электрон тижорат, илмий тадқиқотлар ва кадрлар тайёрлаш соҳаларида қўшма лойиҳаларни амалга оширишдан манфаатдор. Айнан шу технологик ҳамкорлик Қозоғистон-Хитой муносабатларининг янги босқичида муҳим йўналишлардан бирига айланиши мумкин”, — деди у.

Қасим-Жомарт Тоқаев сунъий интеллект бутун инсоният манфаатларига хизмат қилиши кераклигини таъкидлади. Давлат замонавий технологиялар, билим ва ҳисоблаш ресурсларидан адолатли фойдаланишга муҳтож.

“Бу масала бўйича бизнинг позициямиз Хитойникига мос келади. Жорий йилнинг июль ойида Шанхайда Қозоғистон Жаҳон сунъий интеллект ҳамкорлик ташкилотини (WAICO) асос солган 29 та давлатга қўшилди. Бу давлатларнинг сунъий интеллект соҳасидаги саъй-ҳаракатларини мувофиқлаштирадиган очиқ ва самарали халқаро тизимни яратиш йўлидаги муҳим қадамдир”, — деди у.

Қозоғистон ва Хитой ҳам халқаро майдонда фаол ва динамик равишда интеграциялашмоқда.

“Биз Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг марказий ролини мустаҳкамлаш, халқаро ҳуқуқ тамойилларини ҳимоя қилиш, воситачилик ва чинакам кўп томонлама ҳамкорликни ривожлантириш, шунингдек, низоларни тинч йўл билан ҳал қилиш борасида ўхшаш позицияларга амал қиламиз”, — деди Қасим-Жомарт Тоқаев.

Давлат раҳбари Қозоғистон “Яхлит Хитой” сиёсатига қатъий амал қилишини ва давлатларнинг ҳудудий яхлитлиги тамойилининг бузилишига қарши эканлигини таъкидлади. Қозоғистон БМТ, ШҲТ ва ОҲИЧК доирасида Хитой билан уйғун ҳамкорликда ишлашда давом этади. Шунингдек, у “Марказий Осиё-Хитой” форматидаги ҳамкорликни тўлиқ қўллаб-қувватлайди.

Президент бу йил Шанхай ҳамкорлик ташкилотининг 25 йиллигини нишонлаётганига эътибор қаратди. Унинг фикрича, Ташкилот ўзининг асосий қадрияти – ўзаро ишонч, тенглик ва мулоқот, маданий хилма-хиллик ва умумий ривожланишга ҳурмат, “Шанхай руҳи”ни сақлаб қолди. Қозоғистон Президенти бу тамойилларни халқаро ҳамкорликнинг ўзига хос “стандарти” деб билишини айтди.

Қасим-Жомарт Токаев келгуси йили Қозоғистон ва Хитой ўртасида дипломатик муносабатлар ўрнатилганининг 35 йиллигини нишонлашини таъкидлади. Шу билан бирга, сиёсий ва иқтисодий алоқалар билан бир қаторда, икки мамлакат фуқаролари ўртасидаги тўғридан-тўғри муносабатлар ҳам фаол ривожланмоқда. Қозоғистон ва Хитой томонидан 2026 йилда "Маданият йили" ўтказилиши бу тенденциянинг ёрқин исботи бўлди.

Давлат раҳбарининг сўзларига кўра, ҳозирда ўн минглаб қозоғистонлик талабалар Хитойда таҳсил олмоқда. Шу билан бирга, Хитой фуқароларининг Қозоғистон университетларини танлаши ҳам ортиб бормоқда. Қозоғистонда етакчи Хитой университетларининг филиаллари, "Лу Бань устахоналари" муваффақиятли фаолият юритмоқда. Академик мобиллик, шунингдек, университетлар ўртасидаги ҳамкорлик дастурлари ҳам кенгаймоқда.

Ўзаро визасиз режимнинг жорий этилиши туризм саноатининг ривожланишига сезиларли туртки бўлди. Қасим-Жомарт Тоқаевнинг сўзларига кўра, 2025 йилда Қозоғистонга ташриф буюрган хитойлик сайёҳлар сони 962 минг кишига етди. Бу 2024 йилга нисбатан 47 фоизга кўп.

“Қозоғистонда хитойлик дўстларимиз учун кўришга арзийдиган нарсалар етарли. Биз замонавий пойтахтимиз ва қадимий Туркистонимизни, Алмати тоғларини ва Манғистаунинг ноёб рельефини, Буюк Дашт ва Буюк Ипак йўли меросини, мусиқамизни, миллий таомлар ва чолғуларимизни ҳамда меҳмондўст табиатимизни намойиш этмоқчимиз. Шу билан бирга, Қозоғистон қадимги цивилизация бўлган ва ҳозирда ўз ривожланиш йўлида ажойиб намуна кўрсатаётган Хитой ҳақида ҳам билишга қизиқади”, — дея хулоса қилди Президент.

Эслатиб ўтамиз, ШҲТга аъзо давлатлар раҳбарлари кенгаши йиғилишида қатор ҳужжатлар имзоланди.