Келажак, севги ва ҳазилдан туғилган жанжал: AAIFF 2026 ғолиблари ўз фильмлари ҳақида сўзлаб беришди

Фестиваль сунъий интеллектга бағишланган бир қатор тадбирлар - AI Month доирасида ташкил этилди. AAIFF 2026 дастури танлов намойишлари, бизнес дастури ва муаллифлар ва креатив саноат вакиллари иштирокидаги панел муҳокамаларини ўз ичига олди.

Бу йил фестивалга дунёнинг 125 мамлакатидан 8067 та ариза келиб тушди. Улардан расмий комиссия финалга 25 та асарни танлаб олди. Финалчиларни халқаро ҳакамлар ҳайъати баҳолади, улар орасида ЮНEСКОнинг собиқ бош директори ва Франциянинг собиқ маданият вазири Одри Азуле ҳам бор эди; Ма Пин, China Film Group Сунъий интеллект тадқиқотлари институти декани; Ван Хао, Пекин кино академияси анимация факультети декани ўринбосари; Балажи Сринивасан, тадбиркор ва инвестор; ва Ли Лонг, BytePlus компаниясининг Яқин Шарқ, Африка, Ҳиндистон, Туркия ва МДҲ бўйича бош менежери.

Танлов натижаларига кўра бешта махсус номинация ва "Яшашга арзийдиган келажак" асосий тематик дастури ғолиблари аниқланди.

Қозоғистон, Хитой, Италия, АҚШ ва бошқа мамлакатлардан келган муаллифлар махсус номинацияларда ғолиб бўлишди. Best Character номинацияси Мирзахан Жумаханнинг IT WAS JUST A JOKE, Best Story номинацияси 2xLabsнинг The Last Span фильмига, Best Visual номинацияси эса Якопо Дзанеттининг What’s the Job фильмига, Якопо Реаленинг The Fracture фильми Best Direction номинациясида ва Закари Лондоннинг Pomegranate фильми Best Concept номинациясида энг яхши деб топилди.

Ҳар бир махсус номинация учун мукофот 50 000 долларни (тахминан 22,4 миллион тенге) ташкил этди.

"Оддий ҳазил катта жанжалга айланади"

Best Character номинациясида қозоғистонлик муаллиф Мирзахан Жумахан ғолиб бўлди. Унинг фильми оддий ҳазил билан бошланиб, аста-секин катта жанжалга айланадиган комедик ҳикояни ҳикоя қилади.

Муаллифнинг сўзларига кўра, у фильмга мураккаб маъно беришга ҳаракат қилмаган, асосий мақсад енгил ва кулгили ҳикоя яратишдир.

— Менинг фильмим комедия жанрида. Ҳикоя ит ва унинг эгасининг укаси ўртасидаги оддий ҳазил туфайли жанжалдан бошланади. Кейин ҳамма нарса катта жанжалга айланади. Мен фильмга бирон бир мураккаб ёки яширин маъно беришни мақсад қилмаганман. Бу ўзимни маълум даражада тавсифлайдиган енгил ҳикоя. Чунки менга ҳазиллар ва кулгили нарсалар ёқади. Ростини айтсам, мен танловдан жуда асабий эдим. Бу ерда жуда кўп истеъдодли ва кучли иштирокчилар бор эди. Ҳамма ўз фильмларини яратишга кўп куч ва вақт сарфлади. Шунинг учун, менимча, уларнинг ҳар бири муносиб рақиб эди, — деди Мирзахан Жумахан.

Хитойлик муаллифнинг фильми қадимий расмга асосланган эди

Очиқ танловнинг яна бир совриндори — хитойлик муаллиф Лю Шухэн. Унинг иши қадимий хитой расмига асосланган эди. Фильм ғояси дўсти билан хайрлашиш ва кейин қайта учрашиш ҳақидаги ҳикоядан кейин пайдо бўлган.

Фильмни яратишда жамоа Seedance 2.5 ва бошқа махсус воситалардан фойдаланган.

— Бизнинг ҳикоямизнинг келиб чиқиши қадимий Хитой расмидир. Мен бу мавзуни дўстим билан биринчи марта муҳокама қилганимда, суҳбат тасодифий ажралиш ва қайта учрашиш Seedance 2.5 масаласига айланди. Бу мавзу бизга қизиқарли туюлди. Шунинг учун биз уни фильм учун асос сифатида олдик. Бу сафар биз ва яна бир махсус воситадан фойдаландик, — деди Лю Шухэн.

Муаллифнинг сўзларига кўра, жамоа сценарий устида бир ярим ой давомида ишлади ва фильмни яратишга кўп куч сарфлади.

— Бу мукофот биз учун жуда муҳим. Ҳатто сценарийни ишлаб чиқиш босқичида ҳам биз уни такомиллаштириш учун бир ярим ой сарфладик. Биз бу ишга бор кучимизни сарфладик, уни яратишга тўлиқ бағишладик. Шунинг учун, энг яхши сценарий учун мукофотни олиш биз учун катта шарафдир, — деди у.

Италиялик режиссёрнинг фильми инсон танловига бағишланган

Best Visual номинацияда италиялик режиссёр Якопо Дзанеттининг What’s the Job? фильми ғолиб бўлди. У ўз фильмида инсон танлови ва ҳаётда ўз йўлини топиш мавзусига тўхталди. Ҳикоя учун визуал фон сифатида кундалик иш муҳитига ўхшаш офис майдони ишлатилган.

— Бу фильм асосан танловлар ҳақида. Мен кундалик ишлар фонида классик офисни олдим. Аслида, бу ҳаёт ва баъзан тўғри танлов қилиш учун ўз бизнесингизга эътибор қаратишнинг муҳимлиги ҳақида фильм. Баъзан одамлар бизга маслаҳат беришга ва йўл-йўриқ кўрсатишга ҳаракат қилишади. Лекин бу бизни ҳар доим ҳам керакли жойга олиб бормайди. Ҳар кимнинг ўз йўли бор. Бу фильмнинг асосий ғояси, — деб тушунтирди Якопо Дзанетти.

Дзанетти ҳозирда Миланда яшайди ва ишлайди. У итальян стартапи UVI учун визуал лойиҳалар билан шуғулланади. Компания оркестрлар ва классик концертлар учун ечимлар ишлаб чиқади. Бундан ташқари, режиссёр ўз фильмларини суратга олади, танловларда иштирок этади ва буюртма асосида лойиҳалар яратади.

Ундан олдин у фотографияни ўрганган, кейин машинасозлик соҳасига кирган. Бироқ, охир-оқибат у ўқишни ташлаб, кино саноатига ўтди.

— Мен 27 ёшдаман, Венецияда туғилганман. Ҳозир Миланда қизим билан яшайман. Мен UVI учун визуал лойиҳалар яратаман, шунингдек, ўзим учун, танловлар ва буюртма асосида фильмлар суратга оламан. Мен илгари фотография бўйича таҳсил олганман, ундан олдин эса университетда машинасозлик бўйича таҳсил олганман. Лекин кейин ўқишни ташлаб, орзуимга эришишни - фильмлар суратга олишни танладим, — деди у.

Ғолиблар эълон қилингандан сўнг, у ҳали ҳам режиссёр бўлиш қандай эканлигини тўлиқ тушунмаганлигини айтди.

— Мен ўзимни тушда ҳис қиляпман. Ҳали ҳам нима бўлганини тўлиқ тушунмаяпман, сўзларни топа олмаяпман. Мен бу мукофотдан жуда хурсанд бўлдим. Шундан сўнг, бу ишга бўлган иштиёқим янада ошди. Мен жуда миннатдорман, — деди Дзанетти.

Бош соврин 450 минг долларни ташкил этди

he Future Worth Living In асосий тематик дастури 10 та якуний ишни ўз ичига олди.

Дастур натижаларига кўра, испаниялик Эрнест Десумбила Looking for Perseida фильми билан учинчи ўринни ва 100 минг долларни, ҳинд режиссори Абхик Банержи эса Sitara фильми билан иккинчи ўринни ва 200 минг долларни эгаллади.

Бош соврин — 450 000 доллар — латвиялик Николай Шестакнинг The First Honest Day фильмига берилди.

Шестак илгари актёр бўлган. У тахминан тўрт йил олдин режиссёрлик қила бошлаган ва икки йил олдин сунъий интеллект ёрдамида фильмлар суратга олишни бошлаган.

Режиссёр танловга тақдим этилган асарлар сони ва жанрларнинг хилма-хиллигини ҳисобга олган ҳолда, умуман ғалаба қозонишни кутмаганини айтди.

— Мен умуман ғалаба қозонишни кутмаган эдим. Бу ерда жуда кўп ажойиб фильмлар ва турли жанрдаги асарлар бор эди. Шунинг учун ҳакамлар ҳайъати менинг фильмимни танлаганига ҳайронман. Мен фильм яратганимда, унга ўзимнинг бир парчамни, фикрларимни қўшаман. Буларнинг барчасини менинг ишимда кўришингиз мумкин, — деди Николай Шестак.

Бош совринни олгандан сўнг, режиссёр келажак режалари билан ҳам ўртоқлашди. У фильмлар суратга олишда давом этишни ва соврин пулларини янги лойиҳаларга сарфлашни режалаштирмоқда. Шунингдек, у Алматига ташриф буюриб, Қозоғистонни яхшироқ билишни режалаштирмоқда.

— Мен бироз дам олиб, Астанани кўришни истайман. Эртага биринчи марта Алматига учаман. Қозоқ ошхонасини татиб кўришни, табиатни кўришни ва одамлар билан мулоқот қилишни истайман. Менга Астана ва Қозоғистон жуда ёқади. Мукофот пулини эса янги фильмлар суратга олишга сарфламоқчиман, — деди режиссёр.

«Sitara»: орзусига эришишга интилаётган инсон ҳақида

Асосий танловда иккинчи ўринни эгаллаган ҳинд режиссёри Абхик Банержининг Sitara фильми қийинчиликларга қарамай, ҳаётида эътироф ва ўрин топишга интиладиган инсон ҳақида.

Бош қаҳрамон оддий ходим бўлиб ишлайди ва шахсий ҳаёти учун кўп вақтга эга эмас. Шунга қарамай, у ўз вазиятини ўзгартиришга ҳаракат қилади.

— Менинг фильмим катта муваффақиятларга эришишни ва ўз иши орқали ўзини танитишни истаган инсон ҳақида. У ўз ишида муваффақият қозонишни ва саъй-ҳаракатлари учун қадрланишни истайди. Лекин бу унинг учун жуда қийин. У оддий ходим бўлиб ишлайди ва унинг шахсий ҳаёти деярли йўқ. Шунинг учун қаҳрамон хоҳлаган нарсасига эришишга ҳаракат қилади ва сюрреалистик ҳикояга айланади, — деди Абхик Банержи.

Режиссорнинг сўзларига кўра, фильм қаҳрамоннинг ҳаётини ўзгартириш имкониятини излаши ва ўзини исботлаш истагини тасвирлайди.

— Менинг фильмимда инсон ўз орзуси йўлидан боради ва ўзини топиб олган вазиятдан чиқишга ҳаракат қилади. У мазмунли ҳаёт кечиришни хоҳлайди. Ҳар биримиз ўз имкониятимизни кутамиз. Дунёнинг исталган нуқтасида инсон ўзини кўрсатиш имкониятини қидиради. Менга бундай имконият берилганидан омадли бўлганман деб ўйлайман. Дунёнинг турли бурчакларидан келган одамлар ўз ҳикояларининг бош қаҳрамонига айлана оладиган онларини кутмоқдалар, — деди у.

Ҳиндистонлик режиссёр Қозоғистонга биринчи марта келди. Келажакда у бир нечта бадиий фильмлар сценарийлари устида ишлашни давом эттиришни ва ўз ишини халқаро фестивалларга тақдим этишни режалаштирмоқда.

— Мен бир нечта бадиий фильмлар сценарийларини ёзганман. Мен уларни албатта суратга олмоқчиман. Одатдагидек, уларни халқаро фестивалларга тақдим этишни режалаштирмоқдаман. Бу — қизиқарли лойиҳалар. Мен томошабинлар уларни кўришини истайман. Улар инсон табиати, ҳис-туйғулар ва драма, биз ҳар куни ҳис қиладиган ва бошдан кечирадиган нарсалар ҳақида. Ҳамма ўз орзуларини рўёбга чиқаришни хоҳлайди. Бу менинг фильмларимнинг асосий мавзуси, — деди режиссёр.

«Looking for Perseida»: Робот-ковбойнинг севги излаши

Учинчи ўринни Барселонадан Эрнест Десумбила Looking for Perseida фильми билан эгаллади.

Фильм Сайлас исмли робот-ковбой ҳақида. Инсон руҳини кўтариб юрган қаҳрамон севимли Персейини қидириш учун дистопик дунёда чўлни кесиб ўтади. Фильмдаги ноёб қаҳрамонлардан бири бу ёвуз қаҳрамонлар ролини ўйнайдиган дельфинлардир.

Десумбила фильмни атиги 10 кун ичида суратга олди. Хотини унга фестиваль ҳақида гапириб берди. У танлов ҳақида билгач, асарларни қабул қилиш муддати тугашига бир неча кун қолган эди.

— Хотиним менга бу имконият ҳақида гапириб берди. Фестиваль ҳақида билгач, муддат тугашига атиги ўн кун қолган эди. Аввалига бу имконсиздек туюлди. Лекин мен уриниб кўришга қарор қилдим. Уйимга қамалиб, фильмни ўн кун ичида суратга олдим. Охир-оқибат, ҳаммаси яхши бўлганидан жуда хурсандман, — деди Эрнест Десумбила.

Режиссёр шунингдек, фильм ғояси қандай пайдо бўлганини айтиб берди. У "Яшашга арзийдиган келажак" иборасидан илҳомланган.

— Менинг фильмим "Яшашга арзийдиган келажак" иборасидан илҳомланган. Ўша куни, Барселонадаги фестивалдан таклиф олганимда, ташқарида ёмғир ёғаётган эди. Мен бу саҳнани қисқа метражли фильмнинг финали сифатида тасаввур қилдим. Кейин мен ўша финалгача бўлган бутун ҳикояни яратдим. Шундай қилиб, фильм сюжети аста-секин пайдо бўлди, — деди у.

У олган мукофот режиссёрга ишлашда давом этиш учун қўшимча туртки берди. Бироқ, унинг асосий профессионал мақсади ўзгармади — бадиий фильм суратга олиш.

— Мен бундай лойиҳалар устида ишлашни давом эттирмоқчиман. Лекин менинг узоқ йиллик орзуим бадиий фильм суратга олиш. Менинг бир нечта лойиҳаларим бор. Бу мукофот менга бу орзуни рўёбга чиқариш учун куч ва илҳом берди. Мен ҳикоялар айтиб беришда ва лойиҳаларимни ривожлантиришда давом этмоқчиман, — деди у.

Фестиваль иштирокчилари учун Астанага саёҳат танлов билан чекланиб қолмади. Улар пойтахт билан танишиш имкониятига ҳам эга бўлишди. Десумбила шаҳар архитектурасини ва Миллий музейга ташрифни алоҳида таъкидлади.

— Менга бу шаҳар жуда ёқди. Астана бизга дастур доирасида намойиш этилди. Менимча, саёҳатнинг энг яхши қисми бошқа рассомлар билан мулоқот қилиш эди. Шунингдек, менга маҳаллий аҳолининг меҳмондўстлиги ёқди. Бу ерда ўзимни уйдагидек ҳис қилдим. Бу ажойиб тажриба бўлди, — деди режиссёр.

“AI-кинонинг завқи — технологиянинг ўзида эмас”

Фестиваль асосчиларидан бири ва AAIFF креатив директори Айзат Қусаиновнинг сўзларига кўра, иштирокчиларнинг эътибори нафақат технологияга, балки у муаллифлар учун очадиган янги имкониятларга ҳам қаратилди.

— Бугунги кунда сунъий интеллект киносининг энг қизиқарли жиҳати технологиянинг ўзи эмас, балки муаллифлар у билан нима қилаётгани. Фестиваль давомида биз жуда кучли ва ноёб асарларни кўрдик. Улар ноёб визуал ечимлардан тортиб, ҳикояларни ҳикоя қилишнинг янги усулларигача бўлган турли хил асарларни ўз ичига олади. Турли мамлакатлар режиссёрлари ва муаллифлари ўз ғояларини амалга ошириш учун янги восита сифатида АI платформаларидан қандай фойдаланишларини кузатиш жуда қизиқарли. Натижада халқаро лойиҳа шаклланди. Асарларнинг кўлами ва сифатига қараб, АI-кино глобал кино саноатининг мустақил йўналишига айланиб бораётганини кўриш мумкин, — деди Айзат Қусаинов.

Фестивалнинг асосчиларидан бири ва AAIFF бошқаруви раиси Алмас Жали иштирокчиларнинг халқаро таркиби ва лойиҳани янада ривожлантириш режаларини таъкидлади.

— Бундай халқаро фестивалнинг Қозоғистонда ўтказилиши жуда муҳим. Биз Астана бутун дунёдан кино саноати, технология ва ижодий саноат вакиллари бирлашадиган платформага айланишини истаймиз. Биринчи фестивал бизга яхши туртки берди. Энди бизнинг вазифамиз — лойиҳани янада ривожлантириш, халқаро иштирокчилар ҳамжамиятини кенгайтириш ва кино ва сунъий интеллект чорраҳасида муаллифлар учун янги имкониятлар яратишдир, — деди Алмас Жали.

Astana AI Film Festival кинофестивалининг умумий соврин жамғармаси 2 миллион долларни ташкил этади. Унинг 1 миллион доллари Freedom Holding Corp. қошидаги Freedom Шапағат корпоратив жамғармаси томонидан мукофот жамғармаси сифатида тақдим этилди. Қолган 1 миллион доллар истиқболли АI жамоаларига инвестиция сифатида ажратилади ва Қозоғистонда фильм ишлаб чиқариш ва АI экотизимини ривожлантиришга сарфланади.

2 ва 3 октябрь кунлари финалчиларнинг ишлари MEGA Silk Way савдо ва кўнгилочар марказидаги Чаплин кинотеатрида катта экранда намойиш этилди.

Биринчи Astana AI Film Festival кинофестивали халқаро профессионал ҳамжамиятни АI-киносини ривожлантириш ва муаллифлар ва ижодий жамоалар учун янги имкониятлар очиш атрофида бирлаштирди. Фестиваль кинонинг келажаги, ижодий жараёнда сунъий интеллектдан фойдаланиш ва янги АI-креатив саноатни ривожлантириш масалаларини муҳокама қилиш учун халқаро платформага айланди.