ХВЖ Қозоғистон иқтисодиётини қарийб 400 миллиард долларга баҳолади

Рейтингда Қозоғистон 47-ўринни эгаллади. Мамлакатимиздан бироз юқорида Чили ва Перу, қуйироқда эса Португалия, Финляндия ва Греция жойлашган.

Бир йилда иқтисодий баҳолаш қандай ўзгарди?

Бир йил аввал ХВЖ прогнози анча паст бўлган эди. Ўшанда Қозоғистоннинг ЯИМ ҳажми тахминан 320 миллиард долларни ташкил этиб, мамлакат дунёнинг энг йирик иқтисодиётлари кучли элталигига кирувчи 50 та давлатнинг охирги ўринларидан бирида турган эди.

Баҳорда жамғарма ҳисоб-китобларини қайта кўриб чиқиб, Қозоғистон иқтисодиётининг прогноз қилинаётган ҳажмини оширди. Натижада мамлакат рейтингда бир поғона юқорилади. Ўша пайтда Қозоғистон иқтисодиёт ҳажми бўйича Финляндия, Янги Зеландия ва Венгриядан ўзиб кетди.

Янги маълумотларга кўра, мамлакат яна бир неча поғона юқорилаб, Португалиядан ҳам юқори ўринни эгаллади. Умуман олганда, бир йил давомида Қозоғистон иқтисодиётининг баҳоланган ҳажми тахминан чорак қисмга ошди.

Иқтисодий ўсиш жаҳон кўрсаткичидан юқори

ХВЖ прогнозига кўра, жорий йилда Қозоғистоннинг реал ЯИМи 4,4 фоизга ўсади. Бу кўрсаткич АҚШ, Евроҳудуд, Германия, Россия ва Япония иқтисодиётларининг ўсиши бўйича прогнозлардан юқори.

Жамғарма шарҳида қайд этилган йирик иқтисодиётлар орасида Қозоғистондан тезроқ ўсиши кутилаётган мамлакатлар — Ҳиндистон ва Хитой. Жаҳон иқтисодиётининг умумий ўсиши эса 3,1 фоиз даражасида бўлиши прогноз қилинмоқда.

Марказий Осиёдаги энг йирик иқтисодиёт

Қозоғистон Марказий Осиёдаги энг йирик иқтисодиёт мақомини сақлаб қолмоқда. Ушбу кўрсаткич бўйича минтақадаги энг яқин қўшниси Ўзбекистон ХВЖнинг октябрь ойидаги рейтингида 61-ўринни эгаллади.

Қозоғистоннинг ЯИМ ҳажми Ўзбекистон кўрсаткичидан икки баравар юқори. Жамғарманинг баҳорги ҳисоб-китобларига кўра, Қозоғистон иқтисодиётининг ҳажми Марказий Осиёдаги қолган мамлакатлар иқтисодиётларининг жами кўрсаткичидан ҳам ошиб кетган.

Йил якунига кўра, Қозоғистонда аҳоли жон бошига ЯИМ 19 минг доллардан ошиши кутилмоқда. Бу кўрсаткич бўйича ҳам мамлакатимиз минтақадаги қўшниларидан анча олдинда.

Иқтисодий ўсишга нима таъсир кўрсатмоқда?

Қозоғистон иқтисодиётининг ўсишига хомашёга боғлиқ бўлмаган тармоқлар сезиларли ҳисса қўшмоқда. ҚР Миллий иқтисодиёт вазирлиги маълумотларига кўра, январь-сентябрь ойларида хомашёга боғлиқ бўлмаган сектор 5,4 фоизга ўсган.

Энг юқори ўсиш қурилиш соҳасида қайд этилиб, 11,5 фоизни ташкил этди. Шунингдек, қайта ишлаш саноати, транспорт ва савдо соҳаларида ишлаб чиқариш ҳамда хизматлар ҳажми ошди.

Иқтисодиёт таркиби ҳам босқичма-босқич ўзгариб бормоқда. Биринчи ярим йилликда қайта ишлаш саноатининг ЯИМдаги улуши 14,1 фоизга етди. Бу соҳада машинасозлик, кимё саноати ва фармацевтика йўналишларида сезиларли ўсиш кузатилмоқда.

Келгуси йилларга мўлжалланган прогноз

ХВЖ экспертлари келгуси йилда Қозоғистон иқтисодиётининг ўсиши 4,9 фоизгача тезлашиши мумкинлигини прогноз қилмоқда. Шу билан бирга, жамғарма баҳоларига кўра, инфляция секинлашади ва ишсизлик даражаси бироз пасаяди.

Мамлакатнинг ташқи иқтисодий ҳолатида ҳам ижобий ўзгаришлар кутилмоқда. ХВЖ прогнозига мувофиқ, жорий йилда жорий операциялар ҳисобининг профицити ЯИМнинг 0,5 фоизини ташкил этиши мумкин.

Баҳорда эълон қилинган ХВЖнинг ўрта муддатли прогнозига кўра, келгуси ўн йиллик бошларига келиб Қозоғистоннинг номинал ЯИМи 500 миллиард доллардан ошади. Ушбу ҳисоб-китобларда аҳоли жон бошига тўғри келадиган даромад ҳам сезиларли даражада ошиши мумкинлиги таъкидланган.

Шундай қилиб, Қозоғистоннинг жаҳон иқтисодиётлари рейтингидаги ўрни яхшиланиши мамлакат иқтисодиётининг номинал ҳажми кенгайганини кўрсатади. Келгусида ўсишнинг барқарорлиги эса иқтисодиётни диверсификация қилиш, қайта ишлаш саноатини ривожлантириш ва хомашёга боғлиқ бўлмаган сектор улушини оширишга боғлиқ бўлади.