Хитойлик олимлар пестицидларнинг ёмғирда ювилиб кетишининг олдини оладилар
ASTANA. Кazinform — Хитой Фанлар академиясининг Хэфэй физика фанлари институти олимлари пестицидларнинг ўсимлик баргларига маҳкам ёпишишини ва уларнинг таъсирини кучайтиришини таъминлайдиган нанопартикулларни ишлаб чиқдилар, деб хабар беради Xinhua.
Тадқиқот натижалари ournal of Controlled Release илмий журналида чоп этилди. Янги технология қишлоқ хўжалигидаги узоқ вақтдан бери мавжуд бўлган муаммони ҳал қилишга қаратилган. Хусусан, пестицидлар ўсимликка таъсир қилиш учун улгурмасдан олдин ёмғир суви билан ювилиб кетади.
Олимларнинг фикрига кўра, анъанавий усуллар билан пестицидларни пуркаш кўпинча самарасиз. Бунинг сабаби, ўсимлик барглари юзаси сувни қайтарадиган мумсимон қатлам билан қопланган. Натижада, суюқ томчилар баргларга тегмасдан, орқага қайтади. Баргларга ёпишган пестицидлар ёмғир билан ювилиб кетиши мумкин ва қуёш нури ва буғланиш унинг фаол компонентларини йўқ қилади.
Аввалги тадқиқотлар шуни кўрсатдики, пестицидларнинг 90 фоизигача мўлжалланган мақсадига эриша олмайди. Шунинг учун фермерлар далаларни пестицидлар билан бир неча марта пуркашга мажбур бўлмоқдалар. Бу нафақат харажатларни оширади, балки атроф-муҳитнинг ифлосланишига ҳам олиб келади.
Муаммога ечим излаётган тадқиқотчилар бактерияларнинг хусусиятларини ўрганишди. Баъзи ичак бактерияларида жуда кичик, туксимон ўсимталар, яъни пили мавжуд. Улар майда илгаклар каби ишлайди, бу бактерияларнинг сиртларга ёпишиб қолишига ва сув билан ювилиб кетмаслигига ёрдам беради.
Ушбу хусусиятга асосланиб, олимлар майда тиканлар билан қопланган, қўпол сиртли ичи бўш кремний нанопартикулларини яратдилар ва уларнинг ичига имидаклоприд деб номланган кенг тарқалган инсектицидни жойлаштирдилар.
Тадқиқот натижалари шуни кўрсатдики, нанопартикуллар ўсимлик баргларига қўлланилганда, улар бактериал пили каби ҳаракат қилишди. Улар баргнинг мумсимон қатламига ёпишиб, майда лангар каби маҳкам ўрнашиб олдилар. Бундан ташқари, заррачалар орасида водород боғланишлари ҳосил бўлди. Бу заиф кимёвий боғланишлар заррачаларнинг барг юзасига янада маҳкам ёпишишига ёрдам беради.
— Бу икки томонлама қулфлаш механизми пестициднинг ёмғир ёғганда ҳам баргларда қолишига ёрдам беради. Бундан ташқари, нанопартикуллар пестицидни аста-секин чиқаради ва ультрабинафша нурларига чидамли бўлади. Бу уларнинг самарадорлигини оширади, — деди институт тадқиқотчиси Ван Гочжун.
Олимлар янги формулани пахта, соя ва помидор баргларида синаб кўришди. Сунъий ёмғирдан сўнг, баргларда сақланиб қолган пестицид миқдори имидаклопридга асосланган тижорат препаратига қараганда 4,8 баравар кўп бўлди.
— Ўсимликлар ва данио-рерио балиқларида ўтказилган хавфсизлик синовлари зарарли эканлигининг аниқ белгиларини кўрсатмади. Бу натижа янги пестицид атроф-муҳит учун хавфсиз бўлиши мумкинлигини кўрсатади. Шунингдек, у оз миқдорда ишлатилганда ҳам самарали, экологик тоза препаратларни ишлаб чиқиш учун йўл очиши мумкин, — дея қўшимча қилди Ван Гочжун.
Эслатиб ўтамиз, хитойлик олимлар Марсда яшай оладиган ўсимлик турини топдилар.
