Футбол, бола туғиш ва танлаш ҳуқуқи: баннер Туркияда қандай баҳс-мунозараларга сабаб бўлди
ANKARA. Kazinform - “Кесарево усули билан ёки табиий” контекстидаги туғруқ ҳақидаги суҳбатлар турк жамиятида яна бир бор диққат марказида бўлди, деб хабар беради Кazinform агентлиги мухбири.
Бу сафар бунга қандайдир расмий ёки тиббий статистиканинг баёноти эмас, футбол ўйини сабаб бўлди.
Маълумки, Туркияда ҳомиладорлик даврида аёллар кўп ҳолларда табиий туғилишдан кўра кесарево усули билан фарзандли бўлишни афзал кўришади. Ҳар кимнинг бунинг сабаблари ҳар хил. Бу борадаги фикрлар маҳаллий аҳоли орасида ҳам кескин бўлинган.
Мисол учун, яқинда бўлиб ўтган ўйин олдидан "Сивасспор" футбол жамоаси "Табиий туғиш нормалдир" деб ёзилган катта баннер билан майдонга чиқди. Ушбу иборанинг остида анча кичикроқ шрифтда шундай ёзув бор эди: "Агар кесарево усули тиббий зарурат билан белгиланмаган бўлса, уни табиий деб ҳисоблаш мумкин эмас".
Кўринишидан, бу табиий туғилишни қўллаб-қувватлаш бўйича яна бир кампаниядир. Аммо жамиятдаги реакция кескин ва аралаш эди. Ижтимоий тармоқлар ва оммавий ахборот воситаларида баҳс-мунозаралар авж олди.
— Табиий туғишни қўллаб-қувватлаш аёлларни тарбиялаш ёки босим ўтказиш ва уларнинг танловини қоралаш уринишими?, — дея сўрашди Туркиядагилар.
Одамлар ташкилотчиларни бундай хабарлар тиббий, психологик ёки шахсий сабабларга кўра кесарево усули билан фарзандли бўлишни танлаган аёлларни қоралаши ҳақидаги стигматизация қилувчи хабарларда айблашади. Шу билан бирга, бундай баннерга эга бўлган футболчилар ўз обуначилари томонидан танқид тўлқини остида қолишди.
Туркия соғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотларига кўра, мамлакатда кесарево усули бўйича дунёда энг кўп туғилган чақалоқлар сони 61 фоизни ташкил этади. Бу ЖССТ тавсияларидан сезиларли даражада юқори, унга кўра оптимал кўрсаткич 10-15% дан ошмаслиги керак. Таққослаш учун, Бразилияда бу кўрсаткич тахминан — 55%, АҚШда — 31%, Европада эса 29% ни ташкил қилади.
Бир неча йилдирки, Туркия расмийлари кесарево амалиётлари сонини камайтириш кампанияларини олиб бормоқда. Бундай уринишлардан бири олти ой олдин эълон қилинган соғлиқни сақлаш вазирлигининг давлат хизматининг эълони бўлиб, унда кесарево усули бола учун стрессли тажриба сифатида кўрсатилган. Ушбу видео жамиятда салбий муносабат тўлқинига сабаб бўлди. Кесарево усули билан фарзандли бўлган аёллар, уларнинг танловлари ва тажрибалари қадрсизланаётганини ҳис қилишди.
Шу билан бирга, мутахассислар таъкидлашича, кесарево амалиётлари сони эмас, балки улар содир бўлган шароитларда, яъни тиббий сабабларга кўра ёки босим, қўрқув ёки ноқулайлик натижасида муҳим аҳамиятга эга.
— Аёллар ҳар қандай турдаги туғиш вақтида тўлиқ маълумот ва ёрдам олиш ҳуқуқига эга. Аммо риторика кесарево усулини қоралашга ўтса, аёллар кўпинча ўзларига боғлиқ бўлмаган ҳолатлар учун ўзларини айбдор ҳис қила бошлайдилар, — дейди акушерлар ва гинекологлар.
“Сивасспор” воқеаси шуни кўрсатдики, ҳатто спорт мусобақалари ҳам ижтимоий баҳслар майдонига айланиб бормоқда. Ва агар битта баннер шунчалик кўп муҳокамаларга сабаб бўлган бўлса, бу фақат туғиш ва аёллар танлови мавзуси қанчалик муҳим эканлигини ва ёндашув қанчалик нозиклигини тасдиқлайди.
Дунёга янги ҳаётни қандай олиб киришни ҳали ҳам аёллар ҳал қилади. Асосийси, она ҳам, бола ҳам соғлом.
Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Туркияда янги "ҳамёнбоп тўй" тренди машҳур бўлаётгани ҳақида хабар берган эдик.
Муаллиф: Ақжигит Чукубаев
