Эксперт рақамли Қурултой қандай ишлаши кераклигини тушунтирди
ASTANA. Kazinform – Рақамли Қурултойнинг асосини қонунчилик ташаббусидан тортиб, қонун сифатида қабул қилиниш жараёнигача бўлган барча босқичларни кузатиш имконини берувчи ягона рақамли қонун лойиҳаси харитаси ташкил этиши керак. Бу фикрни Алматида бўлиб ўтган «Қурултой — қонун чиқарувчи ҳокимиятнинг янги архитектурасининг асоси» мавзусидаги экспертлик майдонида Ал-Фаробий номидаги Қозоғистон Миллий университети сиёсатшунослик ва сиёсий технологиялар кафедраси катта ўқитувчиси Айгерим Жунисова билдирди.
Экспертнинг таъкидлашича, қонун чиқарувчи ҳокимиятни рақамлаштириш фақат электрон ҳужжат айланмаси ёки мажлисларни онлайн трансляция қилиш билан чекланмаслиги керак. Ҳақиқий e-Parlament — бу қонун ижодкорлиги жараёнининг очиқлиги, шаффофлиги ва фуқароларнинг тўлақонли иштирокини таъминлайдиган янги ташкилий моделдир.
Айгерим Жунисова рақамли ечимларни жорий этиш конституциявий ислоҳотларни амалга оширишнинг амалдаги босқичида алоҳида долзарб аҳамият касб этаётганини таъкидлади. Янги Конституциянинг кучга кириши ва Қурултой сайловларининг белгиланиши мамлакатнинг очиқлик, ҳисобдорлик ва жамиятнинг давлат қарорларини қабул қилиш жараёнида кенг иштирок этиши тамойилларига асосланган қонун чиқарувчи ҳокимиятнинг янги моделига ўтишини англатади. Экспертнинг фикрича, замонавий рақамли воситалар ушбу ўзгаришларнинг ажралмас қисмига айланиши керак.
Унинг таъкидлашича, бугунги кунда қонун лойиҳаларини ишлаб чиқишга оид маълумотлар кўпинча турли платформаларда тарқоқ ҳолда жойлашган. Шу сабабли фуқаролар ва экспертлар ҳужжат муҳокама жараёнида қандай ўзгарганини кузатишда қийинчиликларга дуч келмоқда. Унинг фикрича, бу масалани қонун лойиҳаси ташаббускори, эксперт хулосалари, киритилган тузатишлар, муҳокама жараёни ва овоз бериш натижалари ҳақидаги маълумотларни қамраб олувчи ягона рақамли қонун лойиҳаси харитасини жорий этиш орқали ҳал қилиш мумкин. Бу қонун ижодкорлиги жараёнини янада очиқ ва тушунарли қилади, деди Айгерим Жунисова.
Эксперт шунингдек, Қурултойнинг янги модели сиёсий партияларнинг ролини кучайтириб, дастурлар ўртасидаги рақобатни оширишини таъкидлади. Бундай шароитда фуқаролар нафақат қонуннинг якуний матни билан, балки уни ишлаб чиқиш, муҳокама қилиш ва такомиллаштириш жараёни билан ҳам танишиш имкониятига эга бўлиши муҳим. Унинг сўзларига кўра, рақамли ечимлар қонун чиқариш фаолиятига нисбатан жамоат ишончини мустаҳкамлаб, жамият ва депутатлар ўртасида самарали қайта алоқани таъминлаши керак.
Шунингдек, Айгерим Жунисова қонун лойиҳаларини оддий тилда ёзилган қисқа тушунтиришлар билан бирга тақдим этишни, фуқароларнинг рақамли иштирок механизмларини ривожлантиришни ҳамда тузатишларни таҳлил қилиш, қонунчиликдаги зиддиятларни аниқлаш ва жамоат таклифларини тизимлаштириш учун сунъий интеллект технологияларидан фойдаланишни таклиф қилди.
Экспертнинг фикрича, қонун чиқарувчи ҳокимиятни рақамлаштириш шунчаки техник янгилаш эмас, балки сиёсий модернизациянинг муҳим воситаларидан бирига айланиши керак. Унинг айтишича, технологиялар сиёсий вакиллик ўрнини босиш учун эмас, балки қонун чиқариш жараёни очиқлигини таъминлаш, фуқароларнинг давлат институтларига ишончини мустаҳкамлаш ва депутатларга янада сифатли ҳамда асосланган қарорлар қабул қилишда ёрдам бериш учун хизмат қилиши лозим.
Давлат органлари, етакчи таҳлил марказлари, илмий ҳамжамият, олий ўқув юртлари, жамоат ташкилотлари ва экспертлар вакилларини бирлаштирган экспертлик майдонини Қозоғистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Қозоғистон стратегик тадқиқотлар институти ташкил этди.
