ChatGPT йилнинг ўнта йирик илмий ньюсмейкерлари қаторига кирди

ChatGPT  йилнинг ўнта йирик илмий ньюсмейкерлари қаторига киради
Фото: Pixabay

Nature етакчи илмий журнали муҳаррирлари жорий йилда илм-фан ривожига айниқса кучли таъсир кўрсатган 10 нафар ньюсмейкер рўйхатини эълон қилди. Уларнинг қаторига биринчи марта одам эмас, балки ChatGPT сунъий интеллект тизими киритилди, деб хабар беради Kazinform агентлиги ТАSSга таяниб.

Ҳар йили Nature муҳаррирлари ўтган йил давомида содир бўлган энг муҳим кашфиётлар рўйхатини тузадилар ва илм-фан ривожига ва унинг оммалашишига алоҳида таъсир кўрсатган одамларнинг исмларини номлашади. Улар ҳар доим ҳам профессионал олимлар эмас - баъзи ҳолларда Британия журнали сиёсатчилар ва жамоат арбобларининг фан тараққиётига қўшган ҳиссасини таъкидлайди.

Бу йил илм-фан оламидаги энг ноодатий ньюсмейкер ChatGPT нейрон тармоғи бўлди, у ўтган йил давомида бир вақтнинг ўзида нейрофизиологлар, психологлар ва математикларнинг кўплаб тадқиқотлари объектига айланди, шунингдек, бошқа олимларнинг ёрдамчиси ва ҳаттоки ҳамкори бўлди.

Йилнинг асосий илмий ньюсмейкерлари

Йилнинг етакчи илмий ньюсмейкерлари рўйхатига, шунингдек, август ойида Ҳиндистон тарихида Ой юзасига биринчи юмшоқ қўнишни амалга оширган «Чандраян-3» миссияси етакчиларидан бири Калпана Калахасти ҳам бор эди. Nature муҳаррирлари ушбу рўйхатга япониялик биолог Кацухико Хаясини киритдилар, унинг жамоаси тарихда биринчи марта эркак сичқон ҳужайраларини яшовчан тухумга айлантирди.

Хаясидан ташқари, муҳаррирлар ҳаёт ҳақидаги фанларнинг яна бир вакили, Сербия-Америка биокимёгари Светлан Моисовни киритди, GLP-1 оқсилининг кашфиётчиларидан бири, унинг аналоглари ҳозирда диабетга қарши дори сифатида қўлланилаётганини таъкидладилар. Моисенинг изланишлари унутилган эди ва эндигина илмий жамоатчилик унинг хизматларини тан олди. Яна бир йирик ньюсмейкер британиялик шифокор Томас Поулс бўлиб, у агрессив сийдик пуфаги саратонини даволаш усулини ишлаб чиқди.

NIF экспериментал термоядро реакторини ишлаб чиқувчилардан бири, физик Энн Критчер ҳам етакчи ньюсмейкерлар қаторида эди. Критчер ва ҳамкасблари унинг ишлаш самарадорлигини бир неча бор оширишга муваффақ бўлишди, бу эса NIFни ўз-ўзидан барқарор термоядро реакциясини бошлашга яқинлаштирди. Биринчи ўнталикка яна бир физик Жеймс Хэмлин кирди, унинг ҳисоб-китоблари Nature муҳаррирларини водород сульфиди ва лутетий гидридига асосланган "хона" суперўтказгичлари ҳақидаги иккита шов-шувли мақолани қайтариб олишга ишонтирди.

Бундан ташқари, уч нафар жамоат арбоби йилнинг асосий ньюсмейкерлари қаторига киритилди. Улар орасида Бразилия иқлим ва атроф-муҳит вазири Марина Силва, БМТнинг аҳоли пунктлари дастури (UN-HABITAT) глобал исиш бўйича бош мутахассиси Елени Миривили, Нанародаги (CRUN) Клиник тадқиқотлар бўлими директори Халид Тинто, унинг раҳбарлиги остида Буркина-Фасо ҳозир R21 безгакка қарши эмлаш синовдан ўтказилмоқда. Уларнинг фаолияти глобал исиш ва безгакка қарши курашга катта ҳисса қўшди, дея қайд этади Nature.

Сўнгги хабарлар