Антарктидадаги пингвинлар йилига 7 миллион тоннагача метан чиқариши мумкин
ASTANА. Кazinform – Антарктидадаги пингвинларнинг катта колониялари атмосферага чиқариладиган метаннинг илгари ҳисобга олинмаган табиий манбаи бўлиши мумкин. Олимларнинг ҳисоб-китобларига кўра, бу ҳодисанинг кўлами йилига 7 миллион тоннагача етади, деб хабар беради Euronews.
Испаниянинг Андалусия денгиз фанлари институти (ICMAN) ва Гранада университети олимлари томонидан ўтказилган тадқиқот шуни кўрсатдики, Антарктидадаги иякли пингвинларнинг ҳаёти иссиқхона газлари чиқиндиларига сезиларли таъсир кўрсатади.
Climate and Atmospheric Science илмий журналида чоп этилган тадқиқотга кўра, бу пингвинларнинг ахлати парчаланганда йилига тахминан 490 минг тонна метан ҳосил бўлади. Бу кўрсаткич дунёдаги барча қирғоқ океанлари чиқарадиган метан миқдорига тенг.
Метан — атмосферада иссиқликни ушлаб турадиган иссиқхона газларидан бири. Унинг глобал исишга таъсири карбонат ангидриддан кучлироқ.
Илгари метан чиқиндилари бўйича тадқиқотлар асосан инсон фаолияти билан боғлиқ соҳаларга, масалан, қазилма ёқилғилардан фойдаланиш, қишлоқ хўжалиги, чорвачилик ва чиқиндиларни бошқаришга қаратилган эди. Бироқ, ёввойи ҳайвонларнинг катта гуруҳлари органик чиқиндиларнинг тўпланиши ва парчаланиши орқали метаннинг табиий манбаларига айланиши мумкин.
— Ўн минглаб пингвинлар тўпланадиган колонияларда тўпланадиган қушларнинг ахлати жуда катта метан чиқиндиларининг иссиқ нуқталарини ҳосил қилади. Илгари бундай ҳудудлардаги чиқиндилар тўғридан-тўғри ўлчанмаган ва аниқ баҳоланмаган эди. Бизнинг тадқиқотимиз бу ҳодисанинг кўламини аниқлаш имконини берди, — деди тадқиқотнинг етакчи муаллифи, ICMAN-CSIC тадқиқотчиси Алехандро Роман.
Тадқиқот давомида олимлар Жанубий Шетланд оролларининг бир қисми бўлган Десепшен оролидаги иккита катта пингвин колонияларидаги газ ҳажмини бевосита ўлчашди.
Бундан ташқари, қушларнинг ахлати тўпланган жойларни хариталаш ва пингвинлар сонини ҳисоблаш учун махсус оптик сенсорлар билан жиҳозланган дронлардан фойдаланилди.
Тадқиқотчиларнинг ҳисоб-китобларига кўра, агар бу рақамлар Антарктидадаги пингвинлар яшайдиган бутун ер майдонига қўлланилса, метан чиқиндилари бир неча миллион тоннага етиши мумкин.
— Бизнинг ҳисоб-китобларимизга кўра, бу ҳажм йилига тахминан 7 миллион тонна метанга етиши мумкин. Бу кўрсаткич термитлар каби ҳайвонлар ҳаёти билан боғлиқ бошқа йирик табиий метан манбаларининг глобал чиқиндилари билан таққосланади, — деди DICHOSO лойиҳаси раҳбарларидан бири Эмма Уэртас.
Тадқиқот муаллифлари пингвин колониялари томонидан чиқариладиган метан глобал иссиқхона газлари инвентаризациясига киритилиши керак, деб ҳисоблашади.
Улар шунингдек, иқлим ўзгариши пингвин популяцияларига ва уларнинг ахлатини парчалайдиган тупроқ микроорганизмларига қандай таъсир қилишини ўрганиш бўйича қўшимча тадқиқотлар ўтказишни тавсия қиладилар.
Олимларнинг таъкидлашича, бу ҳодисани чуқурроқ тушуниш бизга Антарктиданинг глобал иқлим тизимидаги ролини аниқроқ баҳолаш имконини беради.
Эслатиб ўтамиз, Хитой Антарктидада бурғулаш бўйича жаҳон рекордини ўрнатди.
