Агар сиз смартфондан фойдалансангиз, ушбу 10 та созламани текширишингиз керак
ASTANА. Кazinform — Агар сиз телефонингизни фирибгарлардан ҳимоя қилмоқчи бўлсангиз, ушбу 10 та созламани текшириб кўринг, деб хабар беради ҚР Молия бозорини тартибга солиш ва ривожлантириш агентлиги матбуот хизмати.
Смартфон банк иловалари, электрон почта, ижтимоий тармоқлар ва бошқа рақамли хизматларга кириш учун ишлатилади. Шахсий ва молиявий маълумотлар ҳам қурилмада сақланиши мумкин. Шунинг учун смартфонингизнинг асосий ҳимоясини таъминлаш ва унинг хавфсизлик созламаларини мунтазам равишда текшириш муҳимдир.
Экранни қулфлашнинг ишончли усулини ўрнатинг
Мураккаб PIN-код, пароль ёки биометрик аутентификациядан фойдаланинг. Оддий комбинациялар, туғилган кунлар ва бошқа осон тахмин қилинадиган қийматлардан сақланинг.
Экранни автоматик қулфлашни ёқинг
Экранни автоматик қулфлаш учун қисқа вақтни ўрнатинг. Шунингдек, қулфланган экранда хабар мазмуни ва бошқа махфий маълумотларни кўрсатишни ўчириб қўйиш тавсия этилади.
Қурилмани қидириш функциясини ёқинг
Android учун Find My Device ("Қурилмани топинг"), iPhone учун — Find My («Локатор»). Функция фаол ва ҳисоб билан боғлиқ эканлигига ишонч ҳосил қилинг. Бу сизга қурилманинг жойлашувини аниқлаш, уни блоклаш ёки керак бўлганда маълумотларни ўчириш имконини беради.
Янгиланишларни ўрнатиш
Операцион тизим ва иловалар учун янгиланишларни ўз вақтида ўрнатинг. Улар хавфсизлик заифликларини тузатишни ўз ичига олиши мумкин. Агар бундай имконият мавжуд бўлса, автоматик янгиланишларни ёқинг.
Илова рухсатларини текширинг
Иловаларнинг микрофон, камера, геолокация, контактлар, фотосуратлар, файллар, SМS ва бошқа функцияларга кириш ҳуқуқи бор-йўқлигини мунтазам текшириб туринг. Иловани ишга тушириш учун талаб қилинмайдиган рухсатларни ўчириб қўйинг.
Иловаларни расмий манбалардан ўрнатинг
Google Play ва App Store дастурларидан фойдаланинг. Иловаларни SМS, тезкор хабарлар, электрон почта ёки номаълум сайтлардан ҳаволалар орқали ўрнатманг.
Агар сизга тўловни қабул қилиш, банк ҳисобингизни ҳимоя қилиш, ҳужжатларни текшириш ёки техник ёрдам кўрсатиш баҳонасида илова ўрнатиш таклиф қилинса, айниқса эҳтиёт бўлишингиз керак.
Икки факторли аутентификацияни ёқинг
Электрон почтангизни, ижтимоий тармоқларингизни, булутли хизматларингизни ва бошқа муҳим ҳисобларингизни ҳимоя қилиш учун икки факторли аутентификациядан фойдаланинг. Асосий Google ёки Apple ҳисобингизга алоҳида эътибор беринг, чунки улар смартфонингиздаги маълумотларнинг аксариятига рухсатсиз киришга энг заиф ҳисобланади.
Иложи бўлса, аутентификатор иловасидан ёки аппарат хавфсизлик калитидан фойдаланинг.
Захира нусхаларини текширинг
Муҳим маълумотлар учун захира нусхаси функцияси ёқилганлигига ишонч ҳосил қилинг. Захира нусхалари сақланадиган ҳисоб қайдномаси ҳам кучли пароль ва икки факторли аутентификация билан қатъий ҳимояланган бўлиши керак.
Симсиз уланишларни кузатиб боринг
Номаълум Wi-Fi тармоқларига уланиш ва нотаниш Bluetooth уланишларини тасдиқлаш қатъиян ман этилади. Умумий Wi-Fi тармоқларидан фойдаланганда махфий маълумотларни киритишдан ва кераксиз молиявий операцияларни амалга оширишдан сақланинг.
Кенгайтирилган ҳуқуқларга эга иловаларни текширинг
Android операцион тизимида алоҳида иловалар махсус ҳуқуқларга эга бўлиши мумкин, жумладан, махсус функцияларга кириш, номаълум иловаларни ўрнатиш ва бошқа ойналар устида кўрсатиш ҳуқуқи.
Бундай рухсатларни фақат сиз ишонадиган ва ушбу функциялар уларнинг ишлаши учун бевосита зарур бўлган иловаларга беринг. Кенгайтирилган ҳуқуқларга эга номаълум иловаларни текшириш ва агар керак бўлса, уларни олиб ташлаш мажбурийдир.
Фойдаланилмаган иловаларни олиб ташлаш, ўрнатилган иловалар рўйхатини ва фаол ҳисоб сессияларини текшириш, номаълум қурилмаларда сессияларни тугатиш, SМS хабарлар ва билдиришномалардан олинган кодларни учинчи шахсларга тақдим этмаслик, шунингдек, нотаниш одамларнинг кўрсатмаларига биноан иловаларни ўрнатмаслик ва смартфонингизга масофадан киришни таъминламаслик талаб қилинади.
— Банклар, давлат идоралари ва бошқа ташкилотлар ходимлари фуқаролардан SМS ёки билдиришномалар орқали тасдиқлаш кодларини сўрашга ҳақли эмаслар, — деб огоҳлантирди мутахассислар.
Смартфон хавфсизлиги шунчаки битта созлама эмас, балки маълумотларингиз, ҳисобларингиз ва маблағларингизни ҳимоя қилишга имкон берувчи оддий чоралар тўплами эканлигини унутманг. Ҳатто энг замонавий ҳимоя воситалари ҳам фойдаланувчи ҳушёрлигининг ўрнини боса олмайди.
Эслатиб ўтамиз, Қозоғистон шаҳарларида мобил телефонни таъмирлаш нархи қанча эканлиги ҳақида хабар берган эдик.
