Water Holistic халқаро дастури асосчиси, "Янги сув парадигмаси" концепцияси муаллифи ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги халқаро Голдман мукофоти совриндори доктор Михал Кравчик Давлат раҳбари Қасим-Жомарт Тоқаевнинг БМТ тузилмасида Халқаро сув ташкилотини ташкил этиш ташаббусини юқори баҳолади.
Мутахассиснинг фикрича, ҳозирги вазиятда жаҳон сув муаммоларини ҳал қилишни марказлаштириш жуда долзарб ва зарур қадамдир.
“Бу жуда ўз вақтида қўйилган ташаббус. Чунки бугунги кунда дунё иқлим, атроф-муҳит ва озиқ-овқат хавфсизлиги билан боғлиқ жиддий муаммоларга дуч келмоқда. Бу ерда сув ресурслари ҳал қилувчи рол ўйнайди. Қозоғистон таклиф қилаётган БМТ қошидаги Халқаро сув ташкилоти давлатлар ўртасидаги сув муносабатларига ижобий таъсир кўрсатади, тажриба ва билим алмашинувини кучайтиради, шунингдек, халқаро ва миллий сув қонунчилигини такомиллаштиради. Келажак ва барқарор ривожланиш бунга бевосита боғиқ. БМТ тизимига Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (ФАО), Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти киради, бироқ сув муаммолари билан шуғулланадиган ягона халқаро ташкилот йўқ. Шунинг учун Қозоғистоннинг ташаббуси жуда долзарб ва ўз вақтида амалга оширилди”, — деди доктор Михал Кравчик.
Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Сув ресурслари ва ирригация вазири Нуржан Нуржигитов хорижлик ва маҳаллий мутахассислар билан учрашув ўтказган эди. Учрашувда Астана шаҳрида бўлиб ўтган минтақавий экологик саммит якунлари бўйича ишлаб чиқилган Қозоғистон ва Марказий Осиёнинг сув ва иқлим хавфсизлигини таъминлашга қаратилган амалий тавсияларни амалга ошириш масаласи муҳокама қилинди. Таклифларга кўра, Сув ресурслари ва ирригация вазирлиги Қозоғистонда кичик сув айланмаларини тизимли равишда тиклашга қаратилган “Янги сув парадигмаси” концепциясини амалий амалга ошириш учун ишчи гуруҳ тузишни режалаштирмоқда. Бундан ташқари, Каспий ва Орол денгизи ҳавзаларида, шунингдек, Балқаш-Олакўл ҳавзаларида тупроқ намлигини сақлаш ва ёмғир сувини сақлаш бўйича тажриба лойиҳаларини ишлаб чиқиш бўйича чора-тадбирлар таклиф этилади.
“Янги сув парадигмаси” концепцияси кичик сув айланишларини тиклашга асосланган. Афсуски, ёғингарчилик миқдори ер юзидан ва тупроқдан буғланиб кетадиган намликка боғлиқ эмас, ёмғир эса фақат океанлардан келадиган сув ҳисобига ҳосил бўлади, деган фикрдан ҳалигача қутула олмаяпмиз. Дарҳақиқат, ёғингарчилик миқдори сиртдан буғланиш билан бевосита боғлиқ. Ўрмонлар, далалар ва ҳатто шаҳар муҳити таъсир қилади. "Янги сув парадигмаси"га кўра, ёмғир суви ҳаётнинг асосидир. Шунинг учун, агар биз кичик сув айланишларини сақлашга етарлича эътибор бермасак, биз океанлар ҳосил қилган катта сув айланишларига қарам бўлиб қоламиз. Бу, ўз навбатида, узоқ муддатли қурғоқчиликнинг тез-тез бўлишига олиб келиши мумкин”, - деди доктор Михал Кравчик.
Аввалроқ Қозоғистон БМТ доирасида Халқаро сув ташкилотини ташкил этиш ниятида экани ҳақида ёзган эдик.