Конституциявий ислоҳотлар Қозоғистонга инвесторларнинг ишончини оширади — АҚШ эксперти

WASHINGTON. Kazinform — 1 июль куни Қозоғистонда кучга кирган конституциявий ислоҳотлар биринчи навбатда давлатнинг институционал архитектурасини такомиллаштириш ва бошқарув тизимининг самарадорлигини оширишга қаратилган. The Atlantic Council’s Eurasia Centerнинг штатсиз ходими ва Евроосиё бўйича эксперт Марк Темницкий бу фикрни Кazinformнинг Вашингтондаги мухбирига берган интервьюсида билдирди.

Фото: Темницкийнинг шахсий архивидан

Унинг сўзларига кўра, ўзгаришлар Қозоғистон сиёсий тизимининг мустақилликдан бери энг муҳим ўзгаришларидан бирини ифодалайди.

— Вице-президент сайланмайди, балки президент томонидан тайинланади. Бундан ташқари, президент парламентни тарқатиб юбориш ҳуқуқини сақлаб қолади. Бу ўзгаришлар ижро этувчи ҳокимият ваколатларини кенгайтириш ўрнига давлатнинг институционал архитектурасини оптималлаштиради, — деб таъкидлади Марк Темницкий.

Экспертнинг фикрича, конституциявий ўзгаришларни биринчи навбатда давлат бошқаруви самарадорлиги ва барқарорлигини оширишга қаратилган институционал модернизация сифатида кўриш керак.

Унинг фикрича, ислоҳотларнинг муваффақияти янги институтларга эмас, балки уларнинг қанчалик самарали амалга оширилишига боғлиқ бўлади.

Марк Темницкий шунингдек, вице-президент лавозими орқали янада соддалаштирилган қонунчилик тизими ва мустаҳкамланган ворислик механизми давлат бошқарувида юқори башоратлиликни таъминлаши мумкинлигини таъкидлади. Бу, айниқса, Қозоғистон учун муҳимдир, чунки у Ўрта йўлак бўйлаб савдо, энергетика ва муҳим минералларни қазиб олиш учун барқарор марказ сифатидаги мавқеини мустаҳкамламоқда.

— Бундай башоратлилик, эҳтимол, сиёсий ворислик масалалари тарихан кўпинча ноаниқлик манбаи бўлган минтақанинг барқарорлигидан манфаатдор бўлган хорижий инвесторлар ва халқаро шериклар томонидан ижобий қабул қилинади, — деб таъкидлади эксперт.

Унинг сўзларига кўра, Қозоғистон учун янада башорат қилинадиган институционал тузилма Қўшма Штатларда ҳам ижобий баҳоланиши мумкин, чунки у анъанавий равишда минтақанинг муҳим минералларни қазиб олиш, энергетика йўлларини диверсификация қилиш ва Европа ва Осиёни боғлайдиган Ўрта йўлакни ривожлантиришдаги ролини ҳисобга олган ҳолда Марказий Осиёнинг барқарорлигига катта аҳамият беради.

Экспертнинг фикрича, ислоҳотлар Қозоғистоннинг мувозанатли ташқи сиёсатини мустаҳкамлашга ҳисса қўшади, бу унга АҚШ, Европа Иттифоқи, Россия ва Хитой билан конструктив муносабатларни сақлаб қолиш имконини беради. Унинг фикрича, янада тушунарли ва изчил институционал тизим Қозоғистонни узоқ муддатда Америка бизнеси ва инвесторлари учун янада жозибадор шерикка айлантиради.

Эслатиб ўтамиз, эксперт Нурболат Қурметули янги Конституция мамлакат иқтисодиётига қандай таъсир қилиши ҳақида фикр билдирган эди.