– Жорий йилнинг февраль ойида Давлат раҳбари инфляцияни пасайтиришнинг аниқ механизмини ишлаб чиқишни топширди. Ҳозирда Ҳукумат Миллий банк билан биргаликда ушбу йўналишда босқичма-босқич амалга ошириш режасини тайёрламоқда. Асосий мақсад 2026 йил охирига бориб инфляцияни бир хонали даражага тушириш ва кейин уни ўрта муддатли истиқболда босқичма-босқич мақсадга етказишдир. Ушбу алгоритм мавжуд ҳужжатларга, биринчи навбатда 2026–2028 йилларга мўлжалланган макроиқтисодий барқарорлаштириш бўйича қўшма дастурга киритилади. Алгоритм қуйидаги ғояга асосланган: нархлар босимининг ҳозирги тузилишини ҳисобга олган ҳолда инфляцияни жиловлаш учун барча имкониятлардан фойдаланиш, — деди Миллий банк агентликнинг расмий сўровига жавобан.
Агентликнинг таъкидлашича, қисқа муддатда инфляцияни нафақат тўғридан-тўғри, балки билвосита ҳам тезлаштирадиган асосий омиллар мавжуд. Булар тартибга солинадиган коммунал хизматлар тарифлари ва ёқилғи нархлари. Шунинг учун, 2026 йилда шошилинч чоралар ушбу соҳаларни назорат қилишга асосланган бўлади. Миллий банк эса инфляцияни секинлаштирадиган пул-кредит сиёсатини олиб боради.
– Агар Ҳукумат томонидан кўрилаётган чораларга мурожаат қилсак, биринчи чорак охиригача коммунал хизматлар тарифларини оширишга мораторий эълон қилинди. Шундан сўнг, тарифлар аста-секин ошади, аммо назорат қилинади ва уларнинг инфляцияга таъсири чекланган бўлади. 2027–2028 йилларда "инфляция + 3–5%" тамойилига мувофиқ тарифларни олдиндан айтиб бўладиган индексациялашга ўтиш режалаштирилган. Ҳукумат ҳам ёқилғига нисбатан шунга ўхшаш босқичма-босқич ва назорат остидаги ёндашувдан фойдаланмоқда. Мораторий тугагандан сўнг, дизель ва бензин нархлари аста-секин ошади. Ушбу қарорларнинг инфляцияга таъсири иложи борича чекланган бўлади. Бундан ташқари, ёқилғи захиралари устидан назорат кучайтирилмоқда, чегара назорати ва нефт маҳсулотлари экспортини чеклаш чоралари жорий этилмоқда. Бу ички бозорга қўшимча босим ўтказмаслик учун зарур, — дейилади жавобда.
Молиявий регуляторнинг сўзларига кўра, Ҳукумат ишининг яна бир муҳим соҳаси — озиқ-овқат инфляцияси. Бу аҳоли томонидан энг кучли ҳис қилинадиган нарса. Бу ерда ижтимоий аҳамиятга эга озиқ-овқат маҳсулотларининг бутун занжири ёритилган. Бундай товарлар рўйхати 19 тадан 31 тагача кенгайтирилди. Ишлаб чиқарувчилар ва ташувчилар учун тариф имтиёзлари тақдим этилади. Бундан ташқари, нархларни барқарорлаштириш учун барқарорлаштириш фондлари ва форвард сотиб олишлар қўлланилади, яъни асосий мақсад нафақат дўкон расталаридаги нархларни ушлаб туриш, балки харажатларни камайтириш, таклифни кўпайтириш ва мавсумий тебранишларни юмшатишдир.
– Бюджет интизомини мустаҳкамлаш — Ҳукуматнинг яна бир муҳим механизми. Алгоритмда фискал рағбатлантириш белгиланган чегаралардан ошмаслиги кераклиги аниқ кўрсатилган. 2026 йилда республика бюджети тақчиллиги ЯИМнинг 2,5% гача, нонефть тақчиллик эса 4,9% гача камайтирилиши керак. Бу пул-кредит сиёсатининг таъсирини сусайтирмаслик учун зарур, яъни инфляциянинг барқарор пасайиши барча иқтисодий сиёсатларнинг мувофиқлаштирилган иши натижаси бўлади, — деди мамлакат марказий банки.
Агентлик маълумотларига кўра, Миллий банк томонидан олиб борилаётган асосий йўналиш — ўртача даражада қаттиқ пул-кредит сиёсатини олиб бориш. Базавий ставкадан ташқари, апрель ва сентябрь ойларида захира талабини оширишнинг иккинчи ва учинчи босқичларини ўтказиш режалаштирилган. Бу бозордан тахминан 4 триллион тенге ликвидликни олиб ташлаш имконини беради. Шу билан бирга, валюта бозорида олтин сотиб олиш бўйича "дарча" операциялари давом этмоқда. Бундан ташқари, Молия бозорини тартибга солиш ва ривожлантириш агентлиги билан биргаликда аҳолининг ортиқча қарз юкини чеклаш ва тез ўсиб бораётган ва "қизиб кетган" кредитлаш сегментларини бостириш чоралари амалга оширилмоқда.
– Кўрилаётган чоралар ўз самарасини бера бошлади: 2025 йил сентябрида 12,9% ни ташкил этган инфляция 2026 йил март ойига келиб 11,0% гача пасайди. Умуман олганда, ушбу алгоритм мавжуд механизмларни алмаштирмайди, балки уларни мустаҳкамлайди ва инфляцияни барқарор пасайтиришнинг аниқ траекториясини белгилайди. Шу билан бирга, бизнинг вазифамиз 2026 йилда интенсив ишлар билан тугамайди. 2027–2028 йилларда инфляцияни янада пасайтиришда ўрта муддатли ва таркибий омиллар ҳал қилувчи рол ўйнайди. Ярим давлат томонидан қўллаб-қувватлаш ҳажми айниқса муҳимдир. Иқтисодиётни қўллаб-қувватлаш талабни эмас, балки ишлаб чиқариш ва таклифни оширадиган лойиҳаларга йўналтирилиши керак. Шунинг учун лойиҳаларни танлашда шаффоф мезонлар, ривожланиш институтларининг молиявий барқарорлиги, қўллаб-қувватлаш ҳажмининг иқтисодиёт имкониятларига мос келиши ва бозор молиялаштиришидан максимал даражада фойдаланиш муҳимдир, — дейилади Миллий банк баёнотида.
Эслатиб ўтамиз, Қозоғистонда жорий йилдан бошлаб инфляцияни янги усулда ҳисоблайди.