Сўровнома Қозоғистоннинг 18 ёшдан ошган катта аҳолисининг жинси, ёши, аҳоли пункти тури ва яшаш ҳудуди бўйича тузилишини акс эттирувчи миллий намунада ўтказилди. Қўнғироқлар мобил ва шаҳар телефон рақамларига амалга оширилди. Сўровнома ҚР Марказий сайлов комиссиясининг расмий хабарномасига мувофиқ ўтказилди.
Олинган маълумотлар фуқароларнинг бўлажак сайлов жараёнига бўлган қизиқишини баҳолаш имконини беради.
"Сиз 2026-йил 23-августда бўлиб ўтадиган Қурултой депутатлари сайловларида иштирок этишни режалаштиряпсизми?" деган саволга респондентларнинг 70,3 фоизи сайлов участкаларига бориш ниятида эканликларини айтишди. 23,3 фоизи овоз беришни режалаштирмаган, яна 6,4 фоизи эса ҳозирча аниқ жавоб бера олмаслигини айтишди.
Шу билан бирга, шаҳар ва қишлоқ жойлари ўртасида сайлов фаоллигида сезиларли фарқ кузатилмади. Шаҳар ва қишлоқ аҳолиси ўртасидаги овоз беришга тайёрлик даражасидаги фарқ тахминан икки фоизни ташкил этади.
— Энг фаол гуруҳ 46-60 ёшдаги сайловчилар: уларнинг овоз беришга тайёрлиги 18-28 ёшдаги ёшларга қараганда тахминан 10% кўпроқ. Овоз беришда иштирок этаётган аёллар сони эркакларга қараганда 5% кўпроқ эканлиги аниқланди. Энг фаол сайлов фаоллигига эга гуруҳ олий ва тўлиқ бўлмаган олий маълумотга эга респондентлар бўлди, — дейилади хабарда.
Бундан ташқари, тадқиқот иштирокчилари 23 август куни бўлиб ўтадиган сайловда қайси партияга овоз беришни хоҳлашларини кўрсатдилар. Респондентларга "Қурултой сайловида қайси сиёсий партияга овоз берасиз?" деган савол берилди.
Сайлов рейтингида биринчи ўринда «Әділет» партияси турибди: респондентларнинг 64,8 фоизи ушбу партияга овоз беришга тайёр. Сўровнома натижаларига кўра, партия барча ижтимоий гуруҳларда рақобатчиларидан олдинда ва партия тарафдорлари орасида ёшларнинг устунлиги айниқса сезиларли.
5,4 фоиз кўрсаткич билан «Ауыл» партияси иккинчи ўринда туради. Маълум бўлишича, ушбу партия учун сайловчилар сони қишлоқ жойларда шаҳарларга қараганда бир ярим баравар кўп. Бу фарқ мантиқан тўғри, чунки партия ўз ишида ушбу сайловчиларга эътибор қаратади.
Respublica ва «Ақ жол» партияларининг сайловчилар томонидан қўллаб-қувватланиши кўрсаткичлари ўхшаш, мос равишда 4,8% ва 4,7%. Бироқ, уларнинг потенциал тарафдорлари таркибида маълум фарқлар мавжуд: агар Respublicaни танлаганлар орасида шаҳарларда яшовчи эркаклар сони устунлик қилса, «Ақ жол» партиясига овоз беришни ният қилган респондентларнинг аксарияти қишлоқ жойларда яшовчи катта ёшдаги гуруҳлар вакиллари, жумладан, тенг миқдордаги эркаклар ва аёллардир.
Кейинги ўринда Умуммиллий социал-демократик партияси(УСДП) — 3,3% ва Қозоғистон Халқ партияси (ХПК) — 3,1%. Шуниси эътиборга лойиқки, УСДП ўз тарафдорлари орасида касб-ҳунар ва техник маълумотга эга респондентларнинг кўпчилигига эга бўлган ягона партиядир. Энг ёш ва энг кекса респондентлар ХПКга овоз бериш эҳтимоли энг юқори.
«Байтақ» яшиллар партияси учун респондентларнинг 0,8 фоизи овоз беришга тайёр эканликларини айтишди. Партия тарафдорларининг аксарияти кекса қишлоқ аҳолиси эди.
Телефон орқали ўтказилган сўровнома давомида респондентларнинг 2,2 фоизи "Ҳаммага қарши" овоз бериш ниятида эканликларини айтишди.
Респондентларнинг 10,9 фоизи ҳали аниқ танлов қилмаган ёки жавоб беришга тайёр эмас.
Умуман олганда, тадқиқот натижалари шуни кўрсатадики, фуқароларнинг сайловолди танлови сайлов кампанияси бошида фаол шаклланмоқда. Партияларнинг ахборот ва сафарбарлик ишлари фуқароларнинг сайловга оид позициялари ва сиёсий танловларига таъсир қилувчи энг муҳим омиллардан бирига айланиб бормоқда.
Эслатиб ўтамиз, ҚР Ташқи ишлар вазирлиги хориждаги сайлов участкаларининг манзиллари ва комиссиялар таркибини эълон қилди.