Халқаро молиялаштиришнинг камайиши ва соғлиқни сақлаш соҳасидаги узилишлар туфайли вазият янада мураккаблашди. Мутахассислар бу сўнгги йилларда эришилган ютуқларни инкор этиши мумкинлигидан хавотирда.
ЮНИCEФ мутахассисларининг ҳисоб-китобларига кўра, 2025 йилда дунёда 19 ёшгача бўлган тахминан 2,27 миллион бола ва ўсмир ОИВ билан яшамоқда. Йил давомида ушбу ёш гуруҳидаги тахминан 240 минг киши вирусни юқтирган ва тахминан 74 минг бола ва ўсмир ОИТС билан боғлиқ сабабларга кўра вафот этган.
Энг жиддий вазият 15 ёшгача бўлган болалар орасида сақланиб қолмоқда. 2025 йилда ушбу тоифадаги тахминан 1,26 миллион бола ОИВ билан яшаётган эди. Бу даврда тахминан 93 000 та янги инфекция ва 61 000 та ОИТС билан боғлиқ ўлим қайд этилган.
Бу шуни англатадики, ҳар куни тахминан 255 бола ОИВ билан касалланади ва 167 бола ОИВ билан боғлиқ касалликлардан вафот этади.
Аниқлаш ва даволаниш имкониятларидаги камчиликлар
Мутахассислар шунингдек, аниқлаш ва даволаниш имкониятларидаги сезиларли камчиликларни қайд этишди.
ОИВ билан яшайдиган 14 ёшгача бўлган болаларнинг атиги 65 фоизи ўз ташхисини билишади. Катталар орасида бу кўрсаткич 89 фоизни ташкил қилади. ОИВ билан яшайдиган болаларнинг атиги 55 фоизи антиретровирус терапиясини олади, катталар орасида эса бу кўрсаткич 79 фоизни ташкил этади.
Янги маълумотлар ОИВга қарши глобал курашнинг муҳим даврида тақдим этилди. Рио-де-Жанейрода бўлиб ўтган Халқаро ОИТС конференциясида тақдим этилган Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг ОИВ/ОИТС бўйича қўшма дастури (ЮНЭЙДС) 2026 йилги махсус ҳисоботида халқаро ёрдамнинг камайиши, профилактика ва жамоат дастурлари ишидаги узилишлар эришилган натижаларни секинлаштириши ёки бекор қилиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантирилган.
Асосий соҳалар
Мутахассисларнинг фикрига кўра, жаҳон ҳамжамияти келгуси йилларда бир нечта муҳим соҳаларга устувор аҳамият бериши керак.
Аввало, ОИВнинг онадан болага юқишини олдини олиш бўйича ишларни жадаллаштириш, шунингдек, ОИВ, сифилис ва гепатит В нинг онадан болага юқишини бутунлай бартараф этиш зарур.
Шунингдек, болалар ва ўсмирлар учун даволаниш имкониятидаги тафовутни камайтириш муҳимдир. Бу инфекцияни эрта аниқлаш, болалар учун терапияни яхшилаш ва тиббий ёрдамнинг узлуксизлигини таъминлашни талаб қилади.
ЮНИCEФ ўсмирлар, айниқса қизлар орасида ОИВ инфекциясининг янги ҳолатларининг олдини олишга алоҳида эътибор қаратиш зарурлигини таъкидлади. Самарали профилактика дастурлари ва жинсий ва репродуктив саломатлик хизматларидан тенг фойдаланишни кенгайтириш ҳам муҳимдир.
Мутахассислар таъкидлашича, молиялаштиришнинг камайиши шароитида юқори сифатли ва ўз вақтида тақдим этиладиган маълумотлардан фойдаланиш пайдо бўлаётган муаммоларни ўз вақтида аниқлаш ва маблағларни энг самарали йўналишларга ажратиш учун тобора муҳим аҳамият касб этмоқда.
Эслатиб ўтамиз, ОИВ билан касалланган одамлар қандай яшаши ҳақида ёзган эдик.