ИҲТТ Қозоғистон расмий статистикасининг ривожланишини юқори баҳолади
ASTANА. Кazinform - Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилоти (ИҲТТ) Қозоғистон миллий статистика тизимини чуқур таҳлил қилиш натижалари бўйича якуний ҳисоботни эълон қилди, деб хабар беради ҚР Стратегик режалаштириш ва ислоҳотлар агентлиги Миллий статистика бюроси.
ИҲТТ мутахассисларининг баҳолашига кўра, кўриб чиқилган соҳаларнинг аксарият қисмида Қозоғистон расмий статистикаси Ташкилотнинг илғор сиёсати ва амалиётига деярли тўлиқ мос келади.
Баҳолаш расмий статистика сифатининг асосий параметрлари - аниқлик ва ишончлилик, изчиллик, халқаро стандартларга мувофиқлик, маълумотларнинг қамрови ва долзарблиги, ўз вақтида тақдим этилиши, кириш имконияти ва талқин қилиниши бўйича амалга оширилди.
— Кўриб чиқилган соҳаларнинг аксарият қисмида Қозоғистон расмий статистикаси ИҲТТнинг илғор сиёсати ва амалиётига деярли тўлиқ мос келади, — деб таъкидланади якуний ҳисоботда.
ИҲТТ миллий статистика тизимини кенг кўламли модернизация қилишга ва расмий статистикани шакллантиришнинг замонавий усулларини жорий этишга алоҳида эътибор қаратди.
ИҲТТ экспертлари Қозоғистоннинг асосий ютуқлари сифатида қуйидагиларни таъкидладилар:
— рақамли статистик регистрларни ишлаб чиқиш ва уларни давлат идоралари маълумотлари билан интеграция қилиш;
— маъмурий маълумотларни фаол жорий этиш ва уларнинг сифатини ошириш;
— статистик маълумотларни тўплаш ва қайта ишлаш жараёнларини рақамлаштириш;
— фискал тушумлар ва мобиль жойлашув маълумотлари кўринишидаги муқобил маълумот манбаларидан фойдаланиш;
— анъанавий тадқиқотлардан рақамли манбалардан олинган маълумотлардан фойдаланишга ўтиш туфайли респондентларга тушадиган юкни камайтириш;
— аҳолини рўйхатга олишни ўтказишнинг регистрга асосланган моделига изчил ўтиш;
— халқаро статистик таснифлар, концепциялар ва методологияларга юқори даражада риоя қилиш.
ИҲТТ маълумотларига кўра, Қозоғистон бошидан кечираётган ўзгаришлар расмий статистикани ривожлантиришдаги ҳозирги халқаро тенденцияларга мос келади.
Ислоҳотларнинг муҳим натижаларидан бири асосан анъанавий сўровларга асосланган моделдан маъмурий, транзакция ва бошқа муқобил маълумотларни интеграциялаш асосида шакллантирилган янги авлод статистикасига ўтишдир.
Рақамли статистик регистрларни яратиш, янги маълумот манбаларидан фойдаланишни кенгайтириш ва статистик жараёнларни рақамлаштириш бир вақтнинг ўзида ахборот тезлиги ва сифатини ошириш, шунингдек, бизнес ва фуқароларга юкни камайтириш имконини беради.
Сунъий интеллект ва автоматлаштириш технологияларини ривожлантириш алоҳида аҳамиятга эга. Улар катта ҳажмдаги маълумотларни қайта ишлаш, аномалияларни аниқлаш, таснифлаш, прогнозлаш ва статистик ишлаб чиқариш самарадорлигини ошириш учун янги имкониятлар яратади.
Чуқур таҳлил 2023-2025 йилларда Қозоғистон Республикаси Давлат статистика хизмати Миллий статистика бюроси ташаббуси билан ўтказилди. Унинг доирасида ИҲТТ мутахассислари Қозоғистонга уч марта ташриф буюришди ва расмий статистикани шакллантиришнинг ҳуқуқий, институционал, методологик ва технологик асосларини батафсил ўрганишди.
Шарҳ миллий статистиканинг деярли барча спектрини — миллий ҳисоблар, нархлар статистикаси ва меҳнат бозори статистикасидан тортиб, корхона статистикаси, ташқи савдо, даромадларни тақсимлаш, фаровонлик ва экологик ва иқтисодий ҳисоб-китобларгача қамраб олди.
ИҲТТнинг юқори баҳоси Қозоғистонда статистикани рақамли трансформация қилиш, маълумот манбаларини кенгайтириш ва расмий статистик маълумотлар сифатини яхшилаш бўйича олиб борилаётган ишларнинг самарадорлигини тасдиқлайди.
Миллий статистика бюросининг халқаро стандартларга мувофиқлигини таъминлашдаги муҳим босқич Қозоғистоннинг 2025 йилда ИҲТТ Кенгашининг тегишли статистик амалиётлар бўйича тавсиясига қўшилиши бўлди.
Қозоғистон ушбу ҳужжатга қўшилган МДҲдаги биринчи давлат бўлди. Ушбу ҳужжат расмий статистиканинг сифати, ишончлилиги, холислиги ва шаффофлиги соҳасида халқаро кўрсатмаларни белгилайди.
ИҲТТ экспертлари эришилган ютуқларни юқори баҳолаб, миллий статистика тизимини янада такомиллаштириш йўналишларини ҳам аниқладилар.
Хусусан, қуйидагиларни янада ривожлантириш тавсия қилинди:
— давлат сектори қарзлари статистикаси;
— корхоналарнинг таркибий статистикаси ва демографик статистикаси;
— экологик ва иқтисодий ҳисоб;
— корхона хусусиятлари бўйича савдо статистикаси.
Шу билан бирга, ИҲТТ Қозоғистон ушбу соҳаларнинг бир қаторида, жумладан, маълумотларни қамраб олиш ва талқин қилишни кучайтириш, метамаълумотларни тавсифлаш ва чуқурроқ маълумотларни тақдим этиш бўйича тегишли ишларни амалга ошираётганини таъкидлайди.
ИҲТТ тавсиялари миллий статистика тизимини янада ривожлантиришда қўлланилади.
