Халқаро валюта жамғармаси нархлар кўтарилишини глобал иқтисодиётнинг секинлашишини башорат қилади

ASTANA. Kazinform – Яқин Шарқдаги можаро инфляциянинг юқори даражасига ва глобал иқтисодий ўсишнинг секинлашишига олиб келади. Бу ҳақда Халқаро валюта жамғармаси раҳбари келаси ҳафта эълон қилиниши режалаштирилган глобал иқтисодий истиқболлар олдидан Reuters агентлигига берган суҳбатида маълум қилди.

Уруш глобал энергия таъминотида катта узилишларга олиб келди: Эроннинг Ҳормуз бўғозини виртуал равишда блокада қилиши миллионлаб баррель нефть қазиб олишни қисқартирди, бу эса дунё нефть ва газ таъминотининг бешдан бир қисмини ташиш учун жуда муҳимдир.

"Агар можаро тезда ҳал қилинса ҳам, ХВЖ ўсиш прогнозини пасайтириши ва инфляция прогнозини ошириши мумкин", - деди Кристалина Георгиева.

Яқин Шарқ можароси келаси ҳафта Вашингтонда бўлиб ўтадиган ХВЖ ва Жаҳон банкининг баҳорги йиғилишларида асосий муҳокама мавзуси бўлади.

ХВЖ 14 апрелда эълон қилиниши режалаштирилган Жаҳон иқтисодий истиқболлари ҳисоботида бир қатор сценарийларни нашр этишни режалаштирган.

Агар уруш бўлмаганида, Георгиеванинг айтишича, ХВЖ пандемиядан кейин иқтисодиёт тиклана бошлагани сабабли, жаҳон иқтисодий ўсиш прогнозини 2026 йилда 3,3% га ва 2027 йилда 3,2% гача бироз кўтарилишини кутган эди.

"Аксинча, энди барча йўллар юқори нархлар ва иқтисодий ўсишнинг секинлашишига олиб келади. Биз тобора ортиб бораётган ноаниқлик дунёсида яшаяпмиз”, - деди ХВЖ раҳбари геосиёсий кескинликлар, технологик ютуқлар, иқлим ўзгариши ва демографик ўзгаришларни мисол тариқасида келтириб.

Унинг таъкидлашича, Яқин Шарқдаги можаро глобал нефть таъминотини 13% га камайтирди, бу эса нефть ва газ таъминотига, шунингдек, гелий ва ўғит каби тегишли таъминот занжирларига таъсир кўрсатди.

“Ҳатто ҳарбий ҳаракатларнинг тезда тугаши ва иқтисодиётнинг анча тез тикланиши ҳам ўсиш прогнозининг “нисбатан кичик” пасайишига ва инфляция прогнозининг ошишига олиб келади. Агар уруш давом этса, инфляция ва ўсишга таъсири кучлироқ бўлади”, — деб таъкидлади Кристалина Георгиева.

Унинг таъкидлашича, энергия ресурслари бўлмаган заиф мамлакатлар янада кўпроқ азоб чекади ва уларнинг кўпчилигида уруш туфайли нархларнинг кўтарилиши оқибатларини бартараф этиш учун молиявий ресурслар етишмайди.

Георгиеванинг айтишича, баъзи мамлакатлар молиявий ёрдам сўраган, бироқ уларнинг исмларини айтишдан бош тортган. Унинг сўзларига кўра, ХВЖ ушбу мамлакатларнинг эҳтиёжларини қондириш учун баъзи мавжуд кредит дастурларини тўлдириши мумкин.

Ташкилот раҳбари йирик энергия субсидиялари ечим эмаслигини айтди ва сиёсатчиларни ҳукумат тўловларидан қочишга чақирди, бу эса инфляция босимини янада ошириши мумкин.

“Оқибатлари ассиметрик бўлди: энергия импорт қилувчи давлатлар энг кўп зарар кўрди, бироқ Қатар каби энергия экспортчилари ҳам Эрон ишлаб чиқариш объектларига қилинган зарбаларнинг таъсирини ҳис қилмоқдалар”, - деди у.

Георгиеванинг сўзларига кўра, Қатар табиий газ қазиб олишнинг 17 фоизини зарар туфайли тиклаш учун уч йилдан беш йилгача вақт кетишини тахмин қилмоқда, Халқаро энергетика агентлиги эса уруш пайтида 72 та энергетика объекти зарар кўрганини, уларнинг учдан бир қисми жиддий зарар кўрганини маълум қилди.

Аввалроқ, Қозоғистон глобал ялпи ички маҳсулот ўсишига ҳисса қўшаётган 25 та давлат қаторига кирганлиги ҳақида хабар берилган эди.