Бир қатор мансабдор шахсларни тайинлаш ёки сайлашда янги Конституция нормалари қўлланилади — Конституциявий суд

Қозоғистон Конституцияси суди 1995 йилги Конституция даврида юқори давлат лавозимларини эгаллаш янги Конституция кучга киргандан кейин қайта сайланиш ёки тайинлаш учун тўсиқ бўлмаслигини аниқлик киритди. Бу ҳақда Конституциявий суд маълум қилди.

Конституциявий суд Қозоғистон Республикаси Президентининг 2026 йил 15 мартдаги Қозоғистон Республикаси Конституциясининг 43-моддаси 1-банди, 72-моддаси 2 ва 3-бандлари, 83-моддаси 1-банди ва 84-моддаси 3-банди қоидаларини айрим юқори давлат лавозимларига сайлаш ва тайинлаш тартибига оид расмий талқин қилиш тўғрисидаги мурожаатини кўриб чиқди.

Суд таъкидлаганидек, 2026 йилги Конституцияда белгиланган чекловлар фақат амалдаги Конституция ва унинг асосида қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга мувофиқ амалга ошириладиган сайлаш ёки тайинлаш ҳолатларига нисбатан қўлланилади.

Конституциявий суд ушбу конституциявий нормаларнинг мазмуни шуни кўрсатадики, уларда белгиланган чекловлар шахснинг тегишли лавозимга фақат амалдаги Конституция ва унга мувофиқ қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган тартибда сайланганлиги ёки тайинланганлиги билан боғлиқ.

"Конституцияда 1995 йилдаги Асосий Қонун даврида юзага келган ваколат муддатлари ёки уларга сайланиш ёки тайинланганлик фактлари Конституциянинг 43-моддаси 1-банди, 72-моддасининг 2 ва 3-бандлари, 83-моддасининг 1-банди ва 84-моддасининг 3-банди билан белгиланган чекловларни қўллашда ҳисобга олинишини талаб қилувчи қоидалар мавжуд эмас", - деб таъкидлади Қозоғистон Конституциявий суди.

Бундан келиб чиқиб, шахснинг 1995 йилдаги Конституция даврида кўрсатилган лавозимлардан бирини эгаллаганлиги, Асосий Қонунда назарда тутилганидек, 2026 йил 1 июлда Қозоғистон Республикаси Конституцияси кучга киргандан кейин тегишли лавозимга сайланиши ёки тайинланишига конституциявий ва ҳуқуқий тўсиқ бўлиб хизмат қилмайди.

Мурожаатни кўриб чиққандан сўнг, Конституциявий суд расмий талқин берди, унга кўра 1995 йилги Асосий қонун даврида Конституцияда кўрсатилган лавозимларни эгаллаган шахслар 2026 йилги Конституция кучга киргандан кейин қайта сайланиши ёки тайинланиши мумкин.

Бироқ, Конституцияда белгиланган чекловларни қўллаш мақсадида бундай сайлов ёки тайинлаш биринчи бўлиб ҳисобланади.