Астана ва Пекин ўртасидаги телекўприк: бу йил Астанада бўлиб ўтадиган ШҲТ саммити арафасида

Телекўприк
Фото: видеодан кадр

ASTANА. Кazinform — Бугун Астанадаги Silk Way телеканали ва Пекинда Хитойнинг Глобал Телевизион тармоғини (CGTN) боғловчи телекўприк ўтказилди. У 2024 йил 3-4 июль кунлари Астана шаҳрида бўлиб ўтадиган Шанхай ҳамкорлик ташкилоти (ШҲТ) саммитига бағишланди.

“Кўп томонлама мулоқотни мустаҳкамлаш, барқарор тинчлик ва тараққиётга интилиш” мавзусида ўтказиладиган бу йилги саммитда иқтисодий ҳамкорлик, минтақавий хавфсизлик ва рақамли трансформация каби муҳим масалаларни ҳал этиш режалаштирилган.

(CGTN) телебошловчилари Айнур Иманғали ва Даурен Исағулов CGTN телеканали бошловчиси Янг Ченси билан учрашиб, ШҲТ сўнгги ўн йилликларда минтақавий хавфсизликка қандай сезиларли ҳисса қўшганини муҳокама қилди. Ташкилотнинг диққат марказида рақамли иқтисодиёт, молия, эркин савдо, транспорт ва энергетика каби соҳалар кенгайди.

Хитой Ижтимоий фанлар академияси Россия, Шарқий Европа ва Марказий Осиё тадқиқотлари институти илмий ходими доктор Сюй Вэньхун ШҲТ доирасидаги хавфсизлик ва ривожланиш мавзуларига бағишланган телекўприкда иштирок этди.

Телекўприк
Фото: видеодан кадр

 

“1996 йилда Шанхай бешлиги сифатида ташкил этилган ташкилот ушбу мавзуларга доимо устувор аҳамият қаратган”, - деди доктор Сюй.

ШҲТнинг тўққиз нафар тўққиз нафар тўлиқ аъзо, учта кузатувчи давлат ва 14 та мулоқот бўйича ҳамкорга кенгайтирилганига қарамай, хавфсизлик ва тараққиёт унинг кун тартибида долзарб бўлиб қолмоқда.

Доктор Сюй наркотик жинояти, трансмиллий уюшган жиноятчилик ва ахборот хавфсизлиги каби таҳдидларга қарши кураш билан бир қаторда терроризмга қарши кураш ҳам устувор вазифа эканини таъкидлади.

Телекўприк
Фото: видеодан кадр

 

Телекўприкнинг яна бир меҳмони, Жаҳон иқтисодиёти ва сиёсати институтининг хитойшунослик ва Осиё тадқиқотлари дастури директори Ерсултан Жансейитов Астанадаги студияда тақдимотчиларга қўшилиб, яқинда бўлиб ўтган ШҲТ Ташқи ишлар вазирлари йиғилишининг аҳамияти ҳақида гапирди.

Унинг сўзларига кўра, 22 дан ортиқ ҳужжат имзоланган ушбу учрашув бўлажак саммитга муҳим тайёргарлик бўлди. У транспорт, энергетика ва рақамли трансформация масалаларига устувор аҳамият берган Қозоғистон раҳбарлигида самарали йил бўлганини таъкидлади.

Шунингдек, у ШҲТ тузилмасидан фойдаланган ҳолда минтақавий иқтисодий ҳамкорликда Қозоғистоннинг ўрни алоҳида эканлигини айтди. Жансейитов Қозоғистоннинг Евроосиёдаги стратегик жойлашуви уни транспорт алоқалари ва энергетика соҳасидаги ҳамкорлик соҳасида асосий иштирокчига айлантиришини таъкидлади.

Маърузачи Қозоғистон ШҲТ аъзоси сифатида юк ташишга устувор аҳамият бериши кераклигини айтди. Қозоғистон дунёдаги энг катта қитъанинг марказида жойлашганлигини ҳисобга олсак, у ҳар бир давлат билан ўзаро боғланган бўлиши керак.

Телекўприк иштирокчиси
Фото: видеодан кадр

 

Унинг сўзларига кўра, Қозоғистон учун иккинчи устувор йўналиш энергетика соҳасидаги ҳамкорликдир. Қозоғистон энергия ресурслари, нефть, газ ва уранни экспорт қилишда кучли давлатдир.

“Учинчи, албатта, энг муҳим мавзулардан бири бу рақамли трансформациядир. Бугун биз жараёнларнинг аксарияти рақамли шаклга ўтаётганини кўрамиз. Барча корхоналар тезроқ ва самаралироқ ишлайди. Рақамли трансформация билан боғлиқ яна бир мавзу - киберхавфсизлик. Буларнинг барчасини ҳисобга олсак, бу тўлиқ рўйхат эмас, лекин асосан Қозоғистоннинг ШҲТдаги манфаатларини шакллантиради”, - деди у.

ШҲТга аъзоликка янги номзодлар нималарни ифодалайди ва бу ташкилот келажагида қандай рол ўйнайди, деган саволга жавоб берар экан, Жансейитов ШҲТнинг таъсири кучайиб бораётганини ва янги аъзолар қаторига Беларусь, Саудия Арабистони, Туркия, жумладан, БАА давлатларь ҳам киришини таъкидлади.

Жансейитов, шунингдек, ШҲТ доирасида иқтисодиётларнинг ўзаро боғлиқлиги муҳим омил эканини эслатди. Хитой йирик иқтисодиёт сифатида энергия хавфсизлигидан манфаатдор ва Энергия маркази каби ташаббуслар барча аъзолар, хусусан Қозоғистон учун фойдали деб ҳисобланади. Туркия каби давлатлар ШҲТга аъзо бўлишдан манфаатдор экани ташкилотнинг таъсири кучайиб бораётганидан далолатдир.

Маърузачи ШҲТга янги аъзо давлатларни баҳолаш мезонлари ҳақида гапирар экан, уларда давлатлар бир-бирига душманлик кўрсатмаслиги кераклиги ҳақидаги қоида киритилганлигини алоҳида таъкидлади. Шунингдек, улар терроризм, сепаратизм ва экстремизмга қарши кураш каби умумий қадриятларни қўллаб-қувватлашлари ва ривожланишга устувор аҳамият беришлари керак. Бу уларнинг миллий дастурларини ушбу тамойилларга мувофиқлаштириш ва уларни халқаро миқёсда тақдим этишни ўз ичига олади.

Доктор Сюй Вэньхун, ўз навбатида, телекўприк бошловчиларига 2012 йилдан буён Хитой “Бир макон, бир йўл” ташаббусини илгари сурганини, Қозоғистон ва Марказий Осиё эса “Бир макон, бир йўл” ташаббусининг асосий минтақалари эканлигини эслатди.

“Шунинг учун Қозоғистон ва Марказий Осиё давлатлари муваффақиятли ривожланмагунча “Бир макон, бир йўл” ташаббуси муваффақиятли бўлмайди. Хитой айни пайтда инсоният келажаги бўлган умумий ҳамжамиятни яратишни таклиф қилиб, дунёга ўрнак бўлмоқчи. Нега Хитой Марказий Осиё ва Қозоғистонга, хусусан Қозоғистонга бунчалик эътибор қаратмоқда? Зеро, Хитой ва Қозоғистон ўртасидаги ўзаро ҳамкорлик фаол”, — деди у.

Бундан ташқари, маърузачи телекўприк иштирокчиларининг эътиборини ўзига хос “Шанхай руҳи”га қаратди, бу ўзаро ҳурмат, самарадорлик, тенглик, маслаҳатлашув, цивилизациялар хилма-хиллигини ҳурмат қилиш, умумий тараққиётга интилиш деганидир. ШҲТ халқаро майдонда муҳим иштирокчи ҳисобланади.

Телекўприкни давом эттирган Ерсултан Жансейитов “бизнинг ҳудудларимизда ҳам яқинда Москвада содир бўлган воқеаларга ўхшаб терроризм таҳдидлари сақланиб қолаётганини” эслатди. Бу катта хавф борлигини исботлайди. Унинг сўзларига кўра, бу муаммони ҳал қилишнинг бир йўли – ШҲТ мамлакатлари доирасида ахборот алмашиш ва киберхавфсизликни мустаҳкамлаш.

Жансейитовнинг сўзларига кўра, ШҲТ да ҳар ким ўзини хавфсиз ҳис қилиши учун ШҲТ доирасида қоидалар ва тамойилларни ишлаб чиқиши керак.

Телекўприкни якунлар экан, бошловчилар ШҲТнинг бугуни ва келажаги билан боғлиқ бир қанча мавзуларда ўз фикрларини билдириб, қимматли фикрларини билдирган меҳмонларга ўз миннатдорчилигини билдирди.

Сўнгги хабарлар
telegram