Узоқ умр кўришга нималар ёрдам беради — олимларнинг жавоби

АSTANА. Kazinform — Америкалик олимлар узоқ умр кўриш учун жисмоний фаолликни сақлаш билан бирга машқлар режасини турли хил қилиш муҳим эканлигини аниқладилар, деб ёзади ВВС.

Олимлар 30 йил давомида 110 000 эркак ва аёлни кузатиб, жисмоний машқларнинг кенг спектри билан шуғулланадиганларнинг фақат бир фаолиятга, масалан, юриш, теннис, эшкак эшиш ёки югуришга эътибор қаратганларга нисбатан ўлим эҳтимоли 19% кам эканлигини аниқладилар.

Мутахассислар умумий жисмоний фаоллик ҳали ҳам муҳим роль ўйнашини таъкидлаб, бироқ машқларни ўзгартириб туриш маълум устунлик беради, деб таъкидладилар.

Жисмоний фаоллик жисмоний ва руҳий соғлиққа фойда келтиради ва юрак-қон томирлари, ўпка касалликларининг ривожланиш хавфини камайтиришга ёрдам бериши аввалдан маълум. Шунингдек, у баъзи рак турларидан келиб чиқадиган ўлимни камайтиради.

— Юқори умумий жисмоний фаолликни сақлаш муҳим ва фаоллик турларини ўзгартириш янада кўпроқ фойда келтириши мумкин. Бир-бирини тўлдирувчи фойдали таъсирларга эга фаоллик турларини бирлаштириш (масалан, куч ва аэробик машқлар) жуда фойдали бўлиши мумкин, — деди Гарвард университети доктори Ян Ху.

Буюк Британиянинг миллий соғлиқни сақлаш хизмати 19 ва 64 ёш орасидаги одамларга қуйидаги ҳаракатларни амалга оширишни тавсия қилади:

• ҳафтасига камида икки марта мушакларни кучайтириш учун машқ қилиш;
• ҳафтасига 150 дақиқа ўртача интенсив жисмоний фаоллик ёки 75 дақиқа юқори интенсив жисмоний фаоллик билан шуғулланиш;
• юкламани ҳафтасига 4-5 кун давомида такрорлаш;
• кўп вақт бир жойда ўтириб ёки ётиб қолишдан (ҳаракатсиз) қочиш.

Аэробик машқлар юрак уриш тезлигини оширади ва нафас олишни тезлаштиради. Масалан, тез юриш, велосипедда юриш, теннис, рақс, сайр қилиш ва ўт ўриш.

Қарийб машқлар чуқур ва тез нафас олишни талаб қилади. Масалан, югуриш, сузиш, футбол, хоккей, гимнастика ёки зинапоядан юқори чиқиш.

Кучайтиришга мўлжалланган машқларга йога, оғир атлетика, тайчи, абдоминал машқлар ва фаол боғдорчилик киради. Оғир сумкаларни кўтариб юриш ҳам куч-қувватни оширувчи ҳаракат ҳисобланади.

Тадқиқотда 30-55 ёш орасидаги 70 000 ҳамшира ва 40-75 ёш орасидаги 40 000 тиббиёт ходими иштирок этди. Улардан ҳафталик фаолиятлари, масалан, юриш, югуриш, велосипедда юриш, сузиш, эшкак эшиш, теннис ва сквош каби фаолиятлари ҳақида маълумот бериш сўралди.

Шунингдек, улар ҳар икки йилда саволномани тўлдириб, куч машқлари, паст интенсивликдаги машқлар (масалан, йога) ва бошқа фаолиятлар (боғдорчилик ёки зинапоядан чиқиш каби) қанчалик бажаргани ҳақида ҳисобот беришди.

Маълумотларни таҳлил қилгандан сўнг тадқиқотчилар жисмоний фаолликнинг алоҳида турлари ҳар қандай сабаб билан ўлим хавфини камайтиришини аниқладилар. Бироқ, фақат бир эмас, турли фаолиятлар билан шуғулланадиган одамлар ўзларини янада яхши ҳис қиладилар.

Уларнинг рак, юрак-қон томир касалликлари, ўпка касалликлари ва бошқа сабаблардан ўлиш хавфи бошқаларга нисбатан 13-41% паст бўлди.

Тадқиқот жисмоний фаолликнинг оптимал миқдори ҳафтасига 6 соат ўртача ёки уч соат юқори интенсивликдаги фаоллик эканлигини аниқлади.

Тадқиқотнинг кўламига ва субъектларнинг жисмоний фаоллик даражаси бир неча бор баҳоланганига қарамай, натижаларни баҳолашда соғлиқ ҳолатига улар қандай машқлар қилгани эмас, балки нима қилмагани ҳам таъсир қилиши мумкинлигини эътиборга олиш лозим — тадқиқот муаллифлари ҳаёт тарзининг барча омилларини ҳисобга олишга ҳаракат қилдилар.

Эслатиб ўтамиз, Дунёдаги энг кекса одам Мария Браньяс 117 ёшида вафот этди.