Икки кун давомида Ўскемен аҳолисига бир вақтнинг ўзида бир нечта ҳужжатли фильмлар тақдим этилди — «Құлалы аралының адамы», «Серт», «Travel Kazakhstan» және «Қуатты серіктес». Режиссёрлар ва сценарий муаллифлари фильмлар қандай суратга олингани ҳақида сўзлаб беришди ва томошабинларнинг саволларига жавоб беришди.
Президент Телерадиокомплексининг 30 йиллигига бағишланган ушбу лойиҳага шаҳар аҳолисининг алоҳида қизиқиши ҳудуднинг маданий ва жамоат ҳаётида ҳужжатли кинонинг аҳамиятини яққол кўрсатди.
— Ҳар бир фильм долзарб ва муҳим. Замондошларимиз ҳаёти ҳақида ҳикоя қилувчи, мамлакатимизнинг ҳар бир даврини фильмга туширадиган ва уни тарихга айлантирадиган асарлар. Менимча, ҳужжатли фильмлар ижодкорларининг ижодий қарашлари туфайли томошабинлар бугунги Қозоғистон жамиятида содир бўлаётган воқеалар ва жараёнларга янгича назар ташлаш ва ёнимизда яшовчи одамларни билиш имконига эга бўлишди. Президент Телерадиокомплекси мазмунли ва пухта ўйланган ҳужжатли кино ривожига катта ҳисса қўшмоқда, — деди Шарқий Қозоғистон вилояти ҳокимининг ўринбосари Ербол Нурғалиев кинолекторийнинг очилишида.
«Құлалы аралының адамы» фильми шаҳар томошабинлари эътиборига тақдим этилди. Кўпчилик учун кутилмаганда, бу фильм энг кўп муҳокама қилинган асарга айланди. Каспий денгизидаги кичик Қулали оролида ўттиз йилдан ортиқ вақт давомида яшаб, гидрометеорология станциясини бошқарган Петр Лупенковнинг тақдири томошабинлар қалбига йўл топди. Фильм драматик воқеаларга эмас, балки цивилизациядан узоқда бўлган ўз касбига содиқ инсон ҳаётига асосланган эди. Ўскеменлик томошабинларнинг фикрига кўра, бу инсон тақдирининг ҳаққоний тасвири уларга айниқса ёқди.
— Илгари об-ҳаво маълумотларига қанча меҳнат сарфланиши ҳақида ҳеч ўйламаган эдим. Ҳар куни кўриб турган оддий маълумотларимиз ортида бой тажриба, меҳнат ва ўз ишига фидойи инсон ётади. Фильм муҳити ўзгача таассурот қолдирди. Каспий денгизи ва оролнинг гўзал табиати ҳамда операторларнинг иши томошабинни ҳикоянинг ўртасига олиб чиқди. Петр Иванович эса дастлабки дақиқаларданоқ ўзининг катта ҳурматга лойиқ инсон эканлигини аниқ кўрсатди, — дейди томошабин Қуаниш Исмаилов.
Намойишга келган аҳолининг айтишича, фильм нафақат табиатнинг гўзал манзараларини, балки одамларнинг бахтли тақдирларини ҳам моҳирона намойиш этган.
— Фильм шунчалик гўзал ва уйғунки, баъзида унинг ҳужжатли фильм эканлигини унутасиз. Кейинчалик қаҳрамоннинг ички дунёсини, унинг касбининг моҳиятини чуқурроқ англай бошлайсиз. Унинг ишига бўлган бундай садоқат ва танлаган йўлидаги собитқадамлик Давлат раҳбари Қасим-Жомарт Тоқаев тез-тез тилга оладиган "Ҳалол фуқаро" образида акс этади, — дейди ўскеменлик Инабат Қайсанова.
Бундан ташқари, шаҳар жамоатчилигига Қозоғистон Президенти Қасим-Жомарт Тоқаевнинг Японияга расмий ташрифи ва икки мамлакат ўртасидаги ҳамкорликнинг ривожланиши ҳақида ҳикоя қилувчи «Қуатты серіктес» фильми намойиш этилди.
— Ушбу фильм нафақат расмий учрашувларни, балки ҳар бир халқаро келишув ортидаги улкан ишларни ҳам ҳар томонлама намойиш этади. Ҳужжатли фильм форматида бундай жараёнлар янада тушунарли ва томошабинга яқинроқ. Бунинг ёрдамида дипломатиянинг асл қийматини ва натижаларга эришиш учун тинимсиз меҳнат қилаётган одамларнинг меҳнатини кўриш мумкин, — дейди Алия Муқашева.
Фильм прагматизм ва узоқ муддатли ҳамкорликка асосланган қозоқ дипломатия мактабининг йўналишини акс эттиради. Булар Президент Қасим-Жомарт Тоқаевнинг ташқи сиёсатининг асосий тамойиллари.
Кўпчилик интиқлик билан кутган асарлардан бири 2024-йилдаги ҳалокатли сув тошқинига бағишланган "Серт" ҳужжатли фильми эди. Фильмнинг асосий воқеалари мамлакатнинг ғарбида бўлиб ўтса-да, уни томоша қилган кўплаб шарқий қозоғистонликлар беихтиёр 2010 йил баҳорида Шарқий Қозоғистонни қамраб олган ҳалокатли сув тошқинларини эсладилар. Ўша пайтда табиий офат Тарбагатай ва Самар туманларидаги аҳоли пунктларига жуда катта зарар етказди ва юзлаб оилалар учун уй-жойларни тиклаш давлат ва барча қозоғистонликлар учун умумий вазифага айланди.
— 2024 йилда Ғарбий Қозоғистонда табиий офат юз берганида, Шарқий Қозоғистон аҳолиси жабрланган аҳолининг ҳис-туйғуларини чинакамига тушунишди. Чунки биз ҳам худди шундай қийинчиликни бошдан кечирдик. Мен ҳали ҳам бутун ҳудуд озиқ-овқат, кийим-кечак йиғиб, гуманитар ёрдам юборганини эслайман. “Серт” фильми бизга яна бир бор қийин пайтларда қозоғистонликлар ҳар доим бир-бирларини қўллаб-қувватлашлари ва муштдек бирлашишлари мумкинлигини эслатди. Шунинг учун бу фильмни албатта кўриш керак, — дейди пенсионер Румхан Айдарбекова.
Кинолекторий меҳмонларида алоҳида қизиқиш уйғотган яна бир асар мамлакатнинг туризм салоҳиятига бағишланган «Travel Kazakhstan» ҳужжатли фильми бўлди. Айниқса, туризм соҳаси вакиллари учун бу профессионал жиҳатдан муҳим лойиҳага айланди. Уларнинг фикрича, бундай фильмлар бизга ички туризмни ривожлантиришга янги нуқтаи назардан қараш ва бошқа минтақаларнинг муваффақиятли тажрибасини ўрганиш имконини беради.
— Бугунги кунда туризмни ривожлантириш Шарқий Қозоғистон учун энг муҳим йўналишлардан биридир. Мамлакатнинг бошқа ҳудудларида туризм соҳаси қандай ривожланаётганини кўриш, тажриба алмашиш, ҳудудимизда амалга оширилиши мумкин бўлган янги ғояларни ўрганиш ҳар доим қизиқарли. Бундай фильмлар нафақат Қозоғистонни кенг тарғиб қилади, балки ҳудудлар ривожланишига янги туртки беради, — дейди Шарқий Қозоғистон вилояти Туризм кенгаши раиси Симбат Рамазанов.
Ўскемендан сўнг, кинолекторий Қозоғистоннинг шимоли-шарқий вилоятларида бўлиб ўтади. Лойиҳа Семей, Павлодар ва Петропавл шаҳарларида давом этади.
— Биз ҳужжатли фильмлар нафақат фестиваллар ва махсус намойишлар доирасида, балки кенгроқ аудиторияга етиб боришини хоҳладик. Бу фильмлар бугунги Қозоғистондаги одамлар, воқеалар ва муҳим жараёнлар ҳақида ҳикоя қилади. Ҳар бир намойишдан сўнг томошабинлар ўз фикрларини билдирадилар, саволлар беришади ва ўз тажрибалари билан ўртоқлашадилар. Бундай очиқ мулоқот лойиҳанинг асосий мақсади ҳисобланади. Шу билан бирга, биз ёшларнинг ҳужжатли фильмларга тобора кўпроқ қизиқиш билдираётганини пайқаяпмиз, — дейди Президент Телерадиокомплекси Ҳужжатли фильмлар маркази катта муҳаррири Эльмира Ишмухаметова.
Эслатиб ўтамиз, "Хроникадан келажакка" республика кинолекторийси Президент Телерадиокомплексининг 30 йиллигини нишонлаш учун ташкил этилган. Лойиҳа илгари Астана, Қизилўрда, Туркистон, Чимкент, Тараз, Ақтау, Атирау, Орал ва Ақтўбе шаҳарларида ўтказилган. Кинолекторий ўз ишини 25 сентябрь куни Алматида якунлайди.