Ўрта йўлак: Европа ва Осиёни боғловчи кўприк

ASTANА. Кazinform — Сўнгги 7 йил ичида Транскаспий халқаро транспорт йўналиши (ТХТЙ) бўйлаб ташиш ҳажми 5 бараварга ошди, йилига 0,8 миллион тоннадан 4,5 миллион тоннагача. Транспорт вазирлиги маълумотларига кўра, сўнгги йиллардаги ўсиш "Ўрта йўлак"нинг глобал логистикадаги ролини сезиларли даражада оширди.

Контейнер ташувида ҳам сезиларли ўсиш кузатилмоқда. 2025 йил натижаларига кўра, ушбу йўналиш бўйлаб тахминан 77 минг ЙФЭ ташилган. 2029 йилга бориб бу кўрсаткич 300 минг ЙФЭга етиши режалаштирилган.

— Бугунги кунда ТХТЙ Хитой, Қозоғистон, Кавказ мамлакатлари, Туркия ва Европа бозорларини боғлайдиган ўрнатилган мультимодал транспорт артериясига айланди. Ташиш ҳажмининг ошиши нафақат инфратузилмани кенгайтириш, балки маршрутда иштирок этувчи давлатлар ва транспорт операторлари ўртасида стратегик ҳамкорликни ривожлантириш натижасидир, — деб хабар беради ҚР Транспорт вазирлиги.

Вазирлик маълумотларига кўра, ўсишнинг асосий омиллари қуйидагилардир:

• халқаро ташиш учун қулай шароитлар яратиш, шу жумладан божхона процедураларини соддалаштириш;
• етказиб бериш муддатларини қисқартириш орқали йўналишнинг рақобатбардошлигини ошириш (муддатлар 28-32 кундан 13-17 кунгача қисқартирилди);
• логистика операцияларининг ишончлилиги ва шаффофлигини таъминлайдиган "ягона дарча" тамойили бўйича юк ташишга талабнинг ортиши.

— Ушбу йўналишдаги ишлар 2022 йилда Ақтауда ва 2025 йилда Алматида қабул қилинган ТХТЙ бўйлаб "тўсиқларни" бартараф этиш бўйича Қозоғистон, Озарбайжон ва Грузиянинг қўшма йўл хариталари доирасида давом эттирилади, — деб хабар берди ҚР Транспорт вазирлиги.

Бундан ташқари, темир йўл ва порт инфратузилмасини модернизация қилиш доирасида Қуриқ порти акваториясида чуқурлаштириш ишлари якунланди. Бу йил Ақтау портида ҳам шунга ўхшаш ишлар амалга оширилиши режалаштирилган. Шунингдек, Қуриқ портида БААнинг «Abu Dhabi Ports Group» компанияси билан ҳамкорликда 5 миллион тонна сиғимга эга кўп функцияли «Саржа» терминали қурилиши давом этмоқда.

Бундан ташқари, Транспорт вазирлиги маълумотларига кўра, Ақтау портида контейнер маркази қурилиши якунланди ва Қуриқ портининг 1-платасидаги кўтариш ва транзит кўприги модернизация қилинди. Грузиянинг Поти портида 120 минг ЙФЭ сиғимга эга Қозоғистон терминали фойдаланишга топширилди.

Европа Иттифоқи Актау портидаги 3 ва 12-платформаларни модернизация қилиш лойиҳаси учун грант ажратмоқда. Маблағлар ноқулай об-ҳаво шароитида денгиз портларининг узлуксиз ишлашини таъминлаш учун юклаш ва тушириш ускуналарини, жумладан, шамолга чидамли SТS-кранларини сотиб олишга сарфланади.

— Савдо флотини ривожлантириш доирасида Боку кемасозлик заводида 2 та контейнер кемаси буюртма қилинди. Уларнинг қурилиши 2027 йилда якунланади. Шу йили яна 6 та универсал қуруқ юк кемаси етказиб берилиши режалаштирилган. Темир йўл соҳасида 2 минг км дан ортиқ узунликдаги инфратузилмани модернизация қилиш ишлари олиб борилмоқда. 2025 йилда умумий узунлиги 911 км бўлган лойиҳалар якунланди. Булар қаторига Дўстлик-Мўйинти участкасида (836 км) иккиламчи йўллар ва Алмати станциясининг айланма темир йўл линияси (75 км) қурилиши киради. Ушбу участкалар ТХТЙ йўналиши таркибига киради, — дейилади вазирлик хабарида.

Бугунги кунда ТХТЙ глобал логистика тармоғининг муҳим қисми, Европа ва Осиёни боғлайдиган кўприк сифатида тан олинган. Йўналишда иштирок этувчи давлатлар уни ривожлантиришни давом эттириш, халқаро юк ташувчилар учун жозибадорлигини ва ўтказиш қобилиятини ошириш учун биргаликда ишлашда давом этмоқдалар. Шундай қилиб, ТХТЙнинг институционал мақомини ошириш мақсадида ТХТЙни ривожлантириш бўйича Озарбайжон билан ҳамкорлик тўғрисидаги ҳукуматлараро битим лойиҳаси ишлаб чиқилди. Ҳужжат тез орада имзоланади.

Эслатиб ўтамиз, Қозоғистон ва Вьетнам "Ўрта йўлак" орқали юк ташишни тезлаштиради.