Жорий йилнинг май ойида Юрико Коикэ мамлакатга расмий ташриф билан келди. Ўша пайтда Давлат раҳбари Қасим-Жомарт Тоқаев уни Қозоғистон ва Япония ўртасидаги дўстона муносабатларни мустаҳкамлашга қўшган улкан ҳиссаси учун I даражали «Достық» ордени билан тақдирлаган эди.
Улкан мегаполис раҳбари сифатида Юрико Коикэ хонимнинг бўш вақти кўп эмаслиги тушунарли. Шунга қарамай, у Kazinform саволларига жавоб бериш учун қимматли вақтидан фойдаланди. У ўз нутқида Астана Евроосиёнинг бизнес ва туризм маркази сифатида жадал ривожланаётган замонавий шаҳар эканлигини таъкидлади.
— Коикэ хоним, Астанага ташрифингизнинг асосий мақсадлари нима эди ва қандай натижаларни муваффақиятли деб ҳисоблайсиз?
— Мен у ерга Қозоғистон Ҳукумати таклифи билан бордим. Мен Қозоғистон Республикаси Президенти Қасим-Жомарт Тоқаев ва Астана ҳокими Женис Қасимбек билан учрашдим. Ўтган йилнинг декабрь ойида Токио ва Астана ҳокимлари ўзаро англашув меморандумини имзоладилар. Ушбу ташриф давомида мен ушбу меморандумни амалга оширишда иштирок этаётган ташкилотларнинг иши билан танишдим.
Хусусан, биз Токио стартаплари ва “яшил” трансформация (GX) соҳасида ишлайдиган кичик ва ўрта корхоналарни рағбатлантиришга қаратилган бир қатор йирик тадбирларни ўтказдик. Шунингдек, биз сунъий интеллект, табиий офатларнинг олдини олиш, таълим ва балиқларни кўпайтириш каби турли соҳалардаги лойиҳалар билан танишдик.
Ишончим комилки, ушбу ташриф умумий муаммоларни ҳал қилишда ҳамкорликни чуқурлаштиришга, халқаро рақобатбардошликни мустаҳкамлашга ҳисса қўшади ва Токиога ҳам, Астанага ҳам фойда келтиради.
— Токио дунёдаги энг технологик жиҳатдан ривожланган ва қулай мегаполислардан бири сифатида танилган. Япониянинг қайси тажрибаси Астана учун фойдали бўлиши мумкин ва Қозоғистоннинг шаҳарсозликдаги қайси ёндашувлари Токиони қизиқтириши мумкин?
— Токионинг асосий афзалликлари хавфсизлик, ҳимоя ва барқарор ривожланишдир. Буларнинг барчаси замонавий, илғор технологияларга асосланган.
Масалан, шаҳар сув тошқинларидан ҳимоя қилиш учун ер ости сув ҳавзалари, сунъий интеллектга асосланган сув сатҳини башорат қилиш тизимлари ва дронлар ёрдамида тезкор зарарни баҳолаш технологияларидан фойдаланади. Зилзилаларнинг оқибатларини юмшатиш учун бинолар сейсмик жиҳатдан мустаҳкамланади ва уларнинг ер силкинишларига чидамлилиги оширилади. Қозоғистон, Токио сингари, сув тошқинлари ва зилзилалар каби табиий офатларга дуч келганлиги сабабли, бу тажриба ва тўпланган билимлар сизнинг мамлакатларингиз учун жуда фойдали бўлиши мумкин.
Ўз навбатида, Қозоғистон сунъий интеллект, "ақлли шаҳар" технологиялари ва бошқа рақамли ташаббусларни фаол ривожлантирмоқда. Токио шунингдек, барча аҳоли учун юқори сифатли ҳаётни таъминлашга қаратилган "Ақлли Токио шаҳри" концепциясини амалга оширишга интилмоқда. Шунинг учун, Қозоғистоннинг рақамлаштириш соҳасидаги ютуқлари биз учун ҳам катта қизиқиш уйғотади ва Токио учун қимматли тажриба манбаига айланиши мумкин.
Астана ва Токио ўз мамлакатларининг пойтахтлари ва миллий ривожланишнинг ҳаракатлантирувчи кучлари ҳисобланади. Тажриба ва энг яхши амалиётларни алмашиш орқали биз барқарор шаҳарларни қуриш учун биргаликда ишлашимиз мумкин.
— Таълим соҳасидаги ҳамкорликнинг келажакдаги ривожланишини қандай тасаввур қиласиз?
— Назарбоев интеллектуал мактабига ташрифим давомида таълим ташаббуслари ва ўқув муҳити билан танишдим. Хусусан, Халқаро бакалавр стандартларига асосланган ўқув дастурини, шунингдек, математика ва табиий фанларни ўқитиш жараёнини кўрдим. Талабалар билан суҳбатлашганимда, уларнинг таълимга бўлган юқори иштиёқи ва иштиёқини ҳис қилдим.
Токио шунингдек, рақамли таълимни ривожлантиришга ва турли мамлакатлар вакиллари билан самарали мулоқот қила оладиган, маданий хилма-хилликни ҳурмат қиладиган ва глобал муҳитда муваффақиятли ишлайдиган мутахассисларни тайёрлашга алоҳида эътибор қаратади. Бу йўналишдаги ишларимизнинг бир мисоли — чет элда ўқишни қўллаб-қувватлаш дастуримиз.
Мактабнинг таълимни халқаролаштириш ва юқори малакали мутахассисларни тайёрлашга стратегик ёндашуви биз учун Токиода глобал компетенцияларни ривожлантириш ва халқаро таълим ҳамкорлигини кенгайтиришда қимматли тажриба бўлди. Умид қиламизки, ушбу ташриф янги билим алмашинувлари ва қўшма ташаббусларнинг бошланиши бўлиб, таълим соҳасидаги инновацияларни ривожлантиришга ва мамлакатларимиз ўртасидаги дўстликни мустаҳкамлашга ҳисса қўшади.
— Қозоғистон ва Япония давлат раҳбарлари рақамлаштириш соҳасидаги ҳамкорликни чуқурлаштириш ниятларини эълон қилишди. Пойтахтлар икки мамлакат ўртасидаги стратегик шерикликни ривожлантиришда қандай рол ўйнаши мумкин?
— Юқорида айтиб ўтганимдек, 2025 йил декабрь ойида Токио ҳукумати ва Астана шаҳар ҳокимлиги тажриба алмашиш ва ҳамкорлик тўғрисида ўзаро англашув меморандумини имзоладилар. Ушбу ҳамкорликнинг асосий йўналишларидан бири рақамли технологиялардир.
Астанага ташрифим давомида мен Alem.ai халқаро сунъий интеллект марказига ташриф буюрдим ва унинг фаолияти ва мамлакатда рақамли экотизимни ривожлантиришдаги роли билан танишдим. Учрашувда биз сунъий интеллект ва рақамли технологиялардан шаҳар муаммоларини ҳал қилишда қандай самарали фойдаланиш мумкинлиги, шунингдек, ушбу соҳада мутахассисларни тайёрлаш бўйича фикр алмашдик. Учрашув натижасида биз имзоланган меморандум доирасида яқин ҳамкорликни давом эттириш ниятимизни тасдиқладик.
ХХI аср “шаҳарлар асри” деб аталади. Уларнинг мамлакатларининг пойтахтлари сифатида Токио ва Астана миллий ривожланишда алоҳида ўрин тутади. Ҳамкорлигимизни мустаҳкамлаш ва тажриба алмашиш орқали биз умумий муаммоларга биргаликда жавоб топишимиз ва самарали ечимларни ишлаб чиқишимиз мумкин. Биз икки шаҳар ўртасидаги ҳамкорлик Қозоғистон ва Япония ўртасидаги рақамли соҳадаги ўзаро муносабатларни янада ривожлантиришга туртки бўлишига ишонамиз.
— Сиз бир неча муддат давомида дунёдаги энг йирик метрополлардан бирининг маъмурияти раҳбари бўлгансиз. Бу вақт ичида шаҳар бошқарувига ёндашувингиз қандай ўзгарди ва энг муҳим сабоқ деб нимани атайсиз?
Бу йил мен Токио губернатори лавозимига киришганимга 10 йил тўлди. Шу вақт ичида мен ўз ишимда иккита асосий тамойилга қатъий амал қилдим: жамоат манфаатларига содиқ хизмат қилиш ва одамларнинг эҳтиёжлари ва ташвишларига бефарқ бўлмаслик.
Шаҳар қанчалик катта бўлмасин, унинг асосий қадрияти одамлардир. Токионинг 14 миллион аҳолиси шаҳар иқтисодиёти, саноати, инфратузилмаси, транспорт тизими, маданияти ва бошқа барча соҳаларни ривожлантиради.
Ҳеч бир давлат сиёсати жамиятнинг қўллаб-қувватлаши ва ишончисиз муваффақиятли бўла олмайди. Губернатор этиб сайланганимдан бери мен оила институтини мустаҳкамлаш ва болаларни тарбиялашни қўллаб-қувватлашга қаратилган ташаббусларни тизимли равишда амалга ошириб келмоқдаман. Ушбу чоралар Токио аҳолиси томонидан кенг қўллаб-қувватланди. Ўтган йили Япония пойтахтида туғилиш сони олдинги йилга нисбатан 1 фоизга ошди. Бу айниқса муҳим кўрсаткич, чунки бу сўнгги ўн йил ичидаги биринчи ўсишдир. Менимча, биз бундай натижага Токио аҳолисининг қўллаб-қувватлаши ва ишончи туфайли эришдик.
Келажакда биз шаҳарлар ривожланишининг асосий ҳаракатлантирувчи кучи бўлган одамларга устувор аҳамият беришда давом этамиз. Биз ҳар бир киши ўзини хавфсиз ҳис қиладиган, ташвишсиз яшайдиган ва ўз салоҳиятини тўлиқ рўёбга чиқарадиган жамиятни яратишга қаратилган ташаббусларни амалга оширишда давом этамиз.
Эслатиб ўтамиз, Давлат раҳбари Токио губернатори Юрико Коикэни қабул қилди.
Шунингдек, Тоқаев Юрико Коикэни I даражали «Достық» ордени билан тақдирлади.