Олимларнинг тадқиқоти Physical Review Letters журналида чоп этилди.
Илгари олтин кислород билан заиф ўзаро таъсири туфайли рангсизланмайди, деб ишонилган. Бироқ, янги тадқиқот шуни кўрсатдики, металл юзасидаги атомлар ўз-ўзидан қайта жойлашади ва оксидланиш эҳтимолини сезиларли даражада камайтирадиган махсус ҳимоя қатламини ҳосил қилади.
Олимларнинг фикрига кўра, атомларнинг бундай қайта жойлашиши олтиннинг кислород билан реакцияга киришиш эҳтимолини миллиардлаб, ҳатто триллионлаб марта камайтиради. Айнан шу механизм олтин маҳсулотларига ўнлаб, ҳатто юзлаб йиллар давомида асл ҳолатини сақлаб қолиш имконини беради.
Тадқиқотчилар атомлар ва электронларнинг олтин юзасида қандай ўзаро таъсир қилишини моделлаштирдилар ва кислород молекулаларининг энг кенг тарқалган иккита олтин юзаси билан ўзаро таъсирини ўргандилар. Натижада, агар атомлар қайта жойлашмаса, кислород металл билан анча осон реакцияга киришиши аниқланди.
— Кўп одамлар олтиннинг оксидланишга чидамлилиги унинг кислород билан заиф ўзаро таъсири билан боғлиқ деб ўйлашган. Биз энг кенг тарқалган иккита олтин сиртидаги атомларнинг қайта жойлашиши металлни оксидланишга чидамлироқ қилишини кўрсатдик, — деди Тулейн университетининг кимёвий муҳандислик бўйича доценти Мэттью Монтемор.
Олимларнинг фикрига кўра, тадқиқот натижалари нафақат фундаментал фан учун, балки саноат учун ҳам фойдали бўлиши мумкин. Олтин катализаторлари ҳозирда бир қатор кимёвий жараёнларда, жумладан, пластмасса ишлаб чиқаришда ишлатиладиган винилацетат ишлаб чиқаришда, шунингдек, автомобиль чиқиндиларидан углерод оксидини тозалаш ва пропилен оксиди ишлаб чиқариш технологияларида қўлланилади.
Тадқиқот муаллифлари олтин сиртининг тузилишини бошқариш бошқа металларни қўшмасдан ёки нанопартикуллардан фойдаланмасдан катализаторларнинг самарадорлигини оширишнинг янги усулига айланиши мумкин, деб ҳисоблашади.
Эслатиб ўтамиз, Ҳиндистоннинг олтин захиралари кескин ошди.