Our World in Data тадқиқот платформаси маълумотларига кўра, 1996 йилда туғилган одамларнинг ўртача бўйи 1896 йилда туғилганларникига нисбатан анча баланд. Бу фарқ, айниқса, Жанубий Корея аёллари ва Эрон эркакларида яққол намоён бўлади. Сўнгги 100 йилда жанубий кореялик аёлларнинг ўртача бўйи 20 сантиметрга, эронлик эркакларники эса 17 сантиметрга ўсган.
Олимлар буни овқатланиш сифатининг яхшиланиши, касалликларнинг камайиши, эмлашнинг кенг тарқалиши ва бошқа омиллар билан изоҳлайди.
Бироқ инсоният тарихида одамларнинг бўйи доимо ўсиб бормаган. Олимларнинг фикрича, тахминан 12 минг йил аввал овчилик ва теримчиликдан деҳқончиликка ўтиш ўртача бўйнинг пасайишига олиб келган. Озиқ-овқат таъминоти барқарорлашган бўлса-да, овқатланиш рационининг хилма-хиллиги камайган. Шунингдек, одамлар ва ҳайвонларнинг бир-бирига яқин яшаши натижасида юқумли касалликлар кенг тарқалган.
Кейинги асрларда ҳам одамларнинг ўртача бўйи ўзгариб турган. Масалан, «Қора ўлим» деб аталган ўлат эпидемиясидан кейин Англия аҳолисининг ўртача бўйи ошган бўлиши мумкин. Суяк қолдиқларини ўрганиш натижаларига кўра, XIV аср бошларида одамларнинг ўртача бўйи тахминан 170 сантиметрни ташкил этган бўлса, XV аср бошларида бу кўрсаткич 174 сантиметрга етган. Олимларнинг фикрича, эпидемиядан кейин аҳоли сонининг камайиши иш ҳақининг ошиши ва турмуш шароитининг яхшиланишига ёрдам берган.
Инсон бўйининг ўзгаришига таъсир кўрсатган яна бир муҳим давр — XVIII асрдаги саноат инқилобидир. Индустриялаштиришнинг дастлабки йилларида санитария талабларига риоя этилмаслиги, тор уй-жойлар ва оғир меҳнат аҳоли саломатлигига салбий таъсир кўрсатган. Кейинчалик тиббиёт ривожланиб, овқатланиш сифати ва уй-жой шароитлари яхшилангани сари одамларнинг ўртача бўйи ҳам ўсган. Бу борада, айниқса, Жанубий Кореяда сезиларли ўзгариш кузатилган: XX асрда аёлларнинг ўртача бўйи 20 сантиметрга, эркакларники эса 15 сантиметрга ўсган.
Шу билан бирга, тадқиқотчилар ривожланган мамлакатларда одамларнинг бўйи ўсиши ўзининг юқори чегарасига етган бўлиши мумкинлигини тахмин қилмоқда. Our World in Data маълумотларига кўра, 1996 йилда туғилган эркакларнинг ўртача бўйи 171 сантиметрни, аёлларники эса 159 сантиметрни ташкил этган. Олимлар ривожланган мамлакатларда даромад даражаси, меҳнат унумдорлиги ҳамда товарлар ва хизматлар ишлаб чиқариш ҳажми ошганига қарамай, бу кўрсаткичлар энди аҳолининг ўртача бўйи ўсишига сезиларли таъсир кўрсатмаётганини таъкидламоқда.
Бунинг аниқ сабаблари ҳозирча номаълум. Айрим тадқиқотчилар ривожланган мамлакатлардаги одамларнинг бўйи генетик жиҳатдан белгиланган чегарага етган деб ҳисоблайди. Бошқалар эса бу ҳолатни фастфуд истеъмолининг кўпайиши ва камҳаракат турмуш тарзининг кенг тарқалиши билан боғлайди.