Жаҳон метеорология ташкилоти маълумотларига кўра, унинг шу ёзда шаклланиш эҳтимоли 80 фоизни ташкил этади ва ноябргача давом этиш эҳтимоли 90 фоиздан ортиқ.
Мутахассислар Эль-Ниньо глобал исишни кучайтириши ва иссиқлик тўлқинлари, қурғоқчилик, кучли ёғингарчилик ва бошқа хавфли об-ҳаво ҳодисалари хавфини ошириши мумкинлиги ҳақида огоҳлантирмоқда. Сўнгги йилларда рекорд даражадаги юқори ҳарорат фонида унинг оқибатлари ҳар қачонгидан ҳам аниқроқ сезилиши мумкин.
Ўзгаришларнинг асосий сабаби тропик Тинч океанида сувнинг ғайритабиий исишидир. Кузатувлар шуни кўрсатадики, океан юзаси ҳарорати аста-секин Эль-Ниньога хос бўлган чегара даражасига яқинлашмоқда. Бундан ташқари, океаннинг чуқур қатламларида сезиларли миқдорда иссиқлик тўпланган. У ердаги ҳарорат меъёрдан тахминан олти даража Цельсийга юқори, бу эса океан юзасининг янада исишига ёрдам беради.
Антониу Гутерриш Эль-Ниньонинг ривожланишини шошилинч иқлим огоҳлантириши деб ҳисоблашга чақирди.
— Эль-Ниньо шароитлари глобал исиш жараёнини янада кучайтирмоқда, — деди у видеомурожаатда.
Унинг сўзларига кўра, оқибатлар аввалгидан кўра тезроқ ва кенгроқ сезилади. Шунинг учун қайта тикланадиган энергия манбаларига ўтишни тезлаштириш, аҳолининг энг заиф гуруҳларини ҳимоя қилиш ва эрта огоҳлантириш тизимларини ишлаб чиқиш зарур.
Эль-Ниньо нима ва у нима учун хавфли?
Эль-Ниньо — бу экваториал Тинч океанининг марказий ва шарқий қисмларида ер усти сувларининг исиши натижасида юзага келадиган табиий иқлим ҳодисаси. Одатда у ҳар икки-етти йилда бир марта содир бўлади ва тахминан бир йил давом этади. Бироқ, унинг таъсири Тинч океанидан анча узоқроқда ҳам сезилади. Дунёнинг кўп қисмларида ҳарорат ва ёғингарчилик шакллари ўзгариб бормоқда.
Селеста Сауло ҳозирги вазият махсус тайёргарликни талаб қилишини таъкидлади.
— Биз кучли Эль-Ниньога тайёр бўлишимиз керак, бу қурғоқчилик ва ёғингарчиликни кучайтириши, шунингдек, қуруқликда ва океанда иссиқлик тўлқинлари хавфини ошириши мумкин, — деди у.
Саулонинг сўзларига кўра, 2023-2024 йиллардаги Эль-Ниньо рекорд даражадаги энг кучли бешта ҳодиса қаторига кирган ва 2024 йилда рекорд даражадаги глобал ҳароратга катта ҳисса қўшган.
Ҳар бир Эль-Ниньо турлича ривожланишига қарамай, унинг баъзи умумий таъсирлари бўлади. Жанубий Америка, АҚШнинг жануби, Африка бурни ва Марказий Осиёда ёғингарчилик кўпаяди. Шу билан бирга, Марказий Америка, Жанубий Американинг шимоли, Кариб денгизи, Австралия, Индонезия ва Жанубий Осиёнинг айрим қисмларида кўпроқ қурғоқчилик бўлади.
Жаҳон метеорология ташкилотининг мавсумий прогнози яна бир ташвишли тенденцияни кўрсатди: июнь ва август ойлари оралиғида дунёнинг деярли барча минтақаларида ҳарорат меъёрдан юқори бўлиши кутилмоқда. Бу иссиқлик инсон саломатлигига таъсирини кучайтириши, қурғоқчиликнинг ривожланишини тезлаштириши ва кучли ёмғир, сув тошқинлари ва узоқ муддатли иссиқлик тўлқинлари каби экстремал об-ҳаво ҳодисалари эҳтимолини ошириши мумкин.
Олимлар, шунингдек, иқлим ўзгариши Эль-Ниньонинг частотаси ёки интенсивлигини ошираётганига оид аниқ далиллар йўқлигини таъкидламоқдалар. Бироқ, глобал исиш унинг таъсирини кучайтириши мумкин. Чунки океан ва атмосферанинг исиши экстремал об-ҳавонинг шаклланиши учун қўшимча шароитлар яратади.
Жаҳон метеорология ташкилоти маълумотларига кўра, замонавий мавсумий прогнозлар мамлакатларга қишлоқ хўжалиги ва сув ресурсларини ҳимоя қилишдан тортиб, гуманитар инқирозларнинг олдини олишгача бўлган чораларни олдиндан режалаштириш имконини беради. Мутахассисларнинг фикрига кўра, ҳозир ҳаракат қилиш вақти келди, чунки оқибатлари қайтариб бўлмайдиган ҳолга келганидан кейин қабул қилинган қарорлар жуда кеч бўлиши мумкин.