Марказий Осиёдаги энг кўҳна аэропорт ҳақида нималарни биламиз

QYZYLORDA. Кazinform – Қизилўрда вилояти, Қармақши тумани, Жосали қишлоғидаги Марказий Осиёдаги энг кўҳна аэропорт ҳақидаги маълумотлар вилоят тарих ва ўлкашунослик музейида сақланади.

У ўтган асрнинг йигирманчи йилларида қурилган ва ўттизинчи йилларда Жезқазған ва Қарсақпай конларининг ўзлаштирилиши билан бирга унинг асосий иншоотлари ривожлана бошлаган.

– Икки йил ўтгач, Москва-Тошкент йўналиши ишга туширилди, йўловчилар иккала йўналишда ҳам бир нечта жойларда тўхташ имкониятига эга бўлишди. Улар орасида Жосали ҳам бор эди. К-5 самолётлари бу ердан учиб ўтди. Кейинчалик унинг ўрнини замонавий АНТ-9 эгаллади. 1934 йилда аэропорт Москва-Самара-Ақтўбе-Жосали-Тошкент ҳаво йўналиши бўйича почта хизматларини кўрсатди. Хатлар қиш мавсумида самолётлар орқали ташилган. Кейинчалик Жосали-Қарсақпай йўналиши пайдо бўлди ва 1936 йилда рейслар кунлик жадвал асосида амалга оширилди. 1938 йил ёзида Москва-Пенза-Куйбишев-Ақтўбе-Жосали-Тошкент ҳаво йўналиши ишга туширилди, — деди музей гиди Баршагул Сахиева.

Жосали аэропорти Иккинчи Жаҳон уруши даврида Марказий Осиё ва Совет Иттифоқининг Европа қисмини боғлашда муҳим рол ўйнади. Урушдан кейин у ҳарбий фаолиятдан тинч аҳолини ташишга ўтди.

– Дастлаб бу ерда ЛИ-2 самолётлари, 1947 йилдан эса ИЛ-12 самолётлари фойдаланилган. Ҳаво транспорти йўловчиларни чекка ҳудудларга ташиган. 1955 йилда Москванинг Люберци аэропортидан бу йўналишда ҳар куни 3 та самолёт қатнаган. Аста-секин Москвадан Кобулга халқаро рейслар амалга оширила бошланди. 1949 йилда Москвадан Жосалигача чипта нархи тахминан 450 рублни ташкил этди. Бу ўша пайтдаги бир ойлик маош миқдори эди. 1950-1960 йилларда аэродром ҳарбий мақсадларда ҳам ишлатилган. Баҳор ва кузда Оренбург Олий ҳарбий авиация мактаби курсантлари бу ерда ИЛ-28 ва МиГ-15 ҳарбий самолётлари билан ўқув машғулотларини ўтказишган, — деди музей ходимаси.

Фото: Қармақши тумани тарих ва ўлкашунослик музейи

Ўтган асрнинг 50-йилларида аэропорт учун 3 қаватли бино қурилган. 1955-56 йилларда аэропорт Бойқўнғир космодроми қурилиши пайтида база сифатида ишлатилган.

— Кейинчалик бу ерда илмий экспедиция ишлади ва 90-йилларга қадар аэропорт ходимлари АН-2 самолётларидан фойдаланган ҳолда йўловчилар ва почта ташиш билан шуғулланишди. Аста-секин аэропорт хизматларидан фойдаланиш даражаси пасайди. Турғунлик йилларида у кимсасиз бўлиб қолди. 2014 йилда маҳаллий тадбиркорнинг кўмагида бино тўлиқ таъмирланди ва ресторанга айлантирилди. Бироқ, ҳозирда у бўш, — деди Баршагул Сахиева.

Эслатиб ўтамиз, ХХ асрда Қазалида қурилган сув минораси ҳали ҳам ишламоқда.