Сайловда иштирок этиш ниятидаги фуқаролар сони ортди
Олинган маълумотлар фуқароларнинг яқинлашиб келаётган сайлов кампаниясига бўлган ҳозирги муносабатини баҳолаш имконини берди.
«Сиз 2026 йил 23 августда бўлиб ўтадиган Қурултой депутатлари сайловида иштирок этишни режалаштиряпсизми?» деган саволга респондентларнинг 73,8 фоизи сайлов участкаларига бориш ниятида эканини билдирган, 8,1 фоизи овоз беришда иштирок этмаслигини айтган, 18,1 фоизи эса ҳали қарор қабул қилмаган.
8–20 июль кунлари ўтказилган биринчи тадқиқот натижалари билан солиштирганда, фуқароларнинг сайловда иштирок этиш эҳтимолий фаоллиги 2,5 фоизга ошган, овоз беришдан бош тортаётганлар улуши 15,2 фоизга камайган, ҳали қарор қабул қилмаганлар сони эса, аксинча, 1,7 фоизга кўпайган.
Қишлоқ аҳолиси сайловда фаолроқ иштирок этмоқчи
Сайловда овоз бериш режаси ҳақида шаҳар аҳолисига қараганда қишлоқ жойларда яшовчи фуқаролар 5,3 фоизга кўпроқ «Ҳа» деб жавоб берган.
Фуқароларнинг сайловда иштирок этиш фаоллигида респондентларнинг ёшига қараб сезиларли фарқ кузатилмаган. 46 ёшдан юқори сайловчиларнинг сайловда иштирок этиш фаоллиги 18–28 ёшли ёшлар билан бир хил даражада.
Аёллар сайловда иштирок этишини эркакларга қараганда 6,2 фоизга кўпроқ тасдиқлаган. Олий маълумотли респондентлар орасида сайлов фаоллиги юқорироқ қайд этилган.
Сўровномада қайси партия етакчилик қилмоқда?
Тадқиқот иштирокчилари яқинлашиб келаётган сайловда қайси партияга овоз беришни хоҳлашларини ҳам билдирган. Респондентларга «Қурултой сайловида Сиз қайси сиёсий партияга овоз берасиз?» деган савол берилган.
Сайлов рейтингида етакчилик мавқеини янада мустаҳкамлаган «Әділет» партияси биринчи ўринда турибди. Респондентларнинг 70,2 фоизи унга овоз беришга тайёр. Партия жинси, ёши, яшаш жойи, маълумоти ва этник хусусиятлари бўйича аниқланган барча асосий ижтимоий-демографик гуруҳларда рақобатчилардан устун келмоқда.
Иккинчи гуруҳда кўрсаткичлари нисбатан ўхшаш бўлган партиялар жойлашган. Уларнинг рейтингдаги фарқи статистик хатолик чегарасидан ошмайди:
- «Ауыл» — 5,6%;
- «Ақ жол» — 4,9%;
- Respublica — 4,7%;
- Умуммиллий социал-демократик партия (УСДП) — 4,5%;
- Қозоғистон халқ партияси (ҚХП) — 3,3%;
- «Байтақ» яшиллар партияси — 0,8%.
Аввалги тадқиқот натижалари билан солиштирганда, УСДПдан ташқари барча партияларнинг кўрсаткичларида оз миқдорда ўзгариш кузатилган.
Шу билан бирга, уларнинг эҳтимолий тарафдорлари таркиби турлича.
«Ауыл» партиясига шаҳарга қараганда қишлоқ жойларда 1,6 баробар кўпроқ овоз беради. Бу партиянинг сайлов кампаниясида аграр ва ҳудудий ривожланиш масалаларига устувор аҳамият қаратиши билан изоҳланади.
«Ақ жол» партиясини, аксинча, шаҳарликлар, шунингдек, 61 ёшдан катта респондентлар кўпроқ қўллаб-қувватлайди.
«Respublica» партияси 18-28 ёшли шаҳар ёшлари ва олий маълумотли респондентлар орасида энг юқори кўрсаткичга эга. Бу партия тарафдорлари орасида эркаклар ва аёллар сони деярли тенг.
Ҳудудий-демографик тақсимот бўйича УСДПга овоз берувчилар таркиби бир хил экани кузатилган.
Қозоғистон халқ партиясини ҳануз биринчи навбатда катта авлод вакиллари қўллаб-қувватламоқда.
«Байтақ» партиясини асосан қишлоқ аҳолиси ва 61 ёшдан катта респондентлар танламоқда.
Респондентларнинг атиги 1,5 фоизи «барчага қаршиман» вариантини танлаш ниятида.
Яна 1,3 фоиз респондент ўз танловини ҳали амалга оширмаган ёки аниқ жавоб беришга қийналган.
Сиёсий ахборотнинг асосий манбаи — ижтимоий платформалар
Сиёсий воқеалар ҳақидаги ахборотнинг асосий манбаи ижтимоий платформалар бўлиб қолмоқда. Сўровнома иштирокчиларининг 65,4 фоизи айнан шу вариантни танлаган. Ундан кейин телевидение (22,4 фоиз) ва янгиликлар тарқатувчи интернет-сайтлар (14,9 фоиз) ўрин олган.
Жавоблар йиғиндиси 100 фоиздан ошади, чунки респондентлар иккита вариантни танлаш имкониятига эга бўлган. Сайлов кампанияси бошланганидан бери телевидениенинг роли аввалги тадқиқот билан солиштирганда 10 фоизга ошган. Аудитория қизиқишининг ортишига таъсир қилган омиллардан бири теледебатлар ва янги мавзули дастурларнинг йўлга қўйилиши бўлиши мумкин.
Ахборот тарқатиш каналларини танлаш аудитория ёшига қараб фарқ қилади: 18–28 ёшли респондентларнинг 77,5 фоизи ижтимоий платформаларни, 12,9 фоизи телевидениени кўрсатган. 61 ёш ва ундан катта фуқароларнинг эса 51,3 фоизи ижтимоий платформаларни, 37,8 фоизи телевидениени асосий манба сифатида қайд этган.
Қишлоқ жойларда телевидениенинг роли шаҳарга қараганда юқори — мос равишда 26,6 фоиз ва 19,9 фоиз.
Тадқиқот натижалари сайлов кампанияси бошланганидан бери фуқароларнинг электорал танлови шаклланаётганини ва ўзгаришларга мойил эканини кўрсатди. Фуқароларнинг сайловга муносабати ва уларнинг якуний танловини белгилайдиган омиллардан бири — партияларнинг ахборот ва сафарбарлик фаоллиги.
Таъкидлаш жоизки, тадқиқот Қозоғистоннинг 18 ёшдан юқори катта ёшли аҳолиси жинси, ёши, аҳоли пункти тури ва яшаш ҳудуди бўйича тузилишини акс эттирувчи миллий танланма асосида ташкил этилган.
Сўровнома Қозоғистон Республикаси Марказий сайлов комиссиясининг расмий хабарномасига мувофиқ, мобил ва стационар телефон рақамлари орқали ўтказилган. Қозоғистон Жамоат тараққиёти институти маълумотларни Марказий сайлов комиссиясининг 2026 йил 8 июлдаги №ОСК-07.11.1290 сонли ёзма хабарномаси асосида эълон қилган.