Ўтган йили янги Сув кодекси қабул қилинди. Агар аввалги нусхада сув молиявий фойда олиш воситаси деб ҳисобланган бўлса, энди у экотизимнинг муҳим қисми сифатида белгиланган.
Сув ҳавзаларининг камайиб кетишининг олдини олиш мақсадида "экологик оқим" тушунчаси жорий этилди. Бу дарёлар, кўллар ва денгизлар экотизимини сақлаб қолиш учун зарур бўлган сувнинг минимал рухсат этилган даражаси. Саноат корхоналари учун янги Сув кодекси 7 йил ичида иккиламчи ва айланма сув таъминоти тизимларига босқичма-босқич ўтиш талабларини белгилади. Шундан 2 йил тайёргарлик даври учун, 5 йил эса режаларни амалга ошириш учун ажратилган.
Бундан ташқари, қайта айланиш ва иккиламчи сув таъминотига ўтиш режалари амалга оширилмаган тақдирда, рухсат этилган сувдан фойдаланиш ҳажмини камайтиришни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилинмоқда.
Вазирлик маълумотларига кўра, экинлар таркибини диверсификация қилиш мақсадида намликни кўп талаб қиладиган экинлар ҳажмини камайтириш бўйича мақсадли кўрсаткичлар белгиланди.
Суғориш сувидан фойдаланиш қоидалари тасдиқланди, улар етиштирилган экинларни намликни кўп талаб қиладиган турларга ўз-ўзидан танлаш ёки тегишли шартномасиз сувдан фойдаланиш ҳолатларида сув тарифларини оширишни назарда тутади. Сув истеъмолчиларини қўллаб-қувватлаш бўйича давлат чоралари жорий этилмоқда. Хусусан, фермерларнинг сувни тежайдиган технологияларни жорий этиш харажатларини қоплаш улуши 50% дан 80% гача оширилди.
Бундан ташқари, сув тарифининг нархига қараб суғориш суви учун субсидияларнинг табақалаштирилган миқдори жорий этилди. Сувни тежайдиган технологиялардан фойдаланиш ҳолатида субсидия миқдори 60% дан 85% гача ошади. Бундан ташқари, суғориш сувини субсидиялаш қоидаларига ўзгартиришлар киритиш бўйича ишлар олиб борилмоқда. Хусусан, субсидияланадиган технологиялар рўйхатига лазерли режалаштиргични киритиш, ер ости сувларини насос билан таъминлаш учун электр энергияси харажатларини қоплаш, шунингдек, субсидияланган ҳудудларда намликни тўплайдиган суғориш ва шўрланган тупроқни ювишни жорий этиш режалаштирилган.
2026-2028 йилларда сувни тежайдиган технологияларни жорий этишни субсидиялаш учун ажратилган маблағлар миқдори олдинги уч йиллик даврга нисбатан тўрт бараварга ошди ва 214,6 миллиард тенгени ташкил этди. Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчилари учун сув таъминоти хизматлари харажатларини субсидиялаш учун эса 13,5 миллиард тенге ажратилди.
Кўрилган чоралар аллақачон ўз самарасини бермоқда.
Давлат томонидан қўллаб-қувватлангани Қозоғистонга сувни тежайдиган технологияларни жорий этиш суръатини беш баравар ошириш имконини берди. 2025 йил натижаларига кўра, бундай технологиялар қўлланилган ҳудуднинг майдони 543,5 минг гектарни ташкил этди, бу эса 874 миллион куб метр сувни тежаш имконини берди.
Эслатиб ўтамиз, Қозоғистонда сувни тежаш бўйича ТОП-3 технологиялар ҳақида хабар берган эдик.