Бу кўрсаткич мамлакатда илмий тадқиқотларга сарфланган маблағларнинг сезиларли даражада ошганини кўрсатади. Ҳозирги асосий вазифа илм-фанга инвестицияларнинг даромадлилигини ошириш ва тадқиқот натижаларини иқтисодиётда қўлланилиши мумкин бўлган технологиялар ва ечимларга айлантиришдир.
Бундай ўсиш сўнгги беш йил кўрсаткичларидан ҳам яққол кўриниб турибди. Масалан, 2020 йилда илмий тадқиқотлар ва ишланмаларга 89 миллиард тенге сарфланган бўлса, 2025 йилда бу кўрсаткич 261,5 миллиард тенгега етди. Шундай қилиб, бу кўрсаткич беш йил ичида 2,9 баравар ошди.
Барқарор молиялаштириш фанни ривожлантириш учун катта аҳамиятга эга. Чунки замонавий тадқиқотлар лабораториялар, зарур ускуналар, ахборот ресурслари ва малакали мутахассисларни талаб қилади. Бундан ташқари, илмий жамоалар ишини қўллаб-қувватлаш ва ёш тадқиқотчиларни ўқитиш учун катта маблағлар керак.
Илмий тадқиқотларни молиялаштиришнинг кўпайиши янги технологияларни ривожлантириш ва кенг кўламли лойиҳаларни амалга ошириш имконини беради. Бироқ, молиялаштириш ҳажмининг ошишини фаннинг асосий ютуғи деб ҳисоблаш мумкин эмас. Энг муҳими, бу маблағлар қанчалик самарали сарфланиши ва улар қандай аниқ натижалар беришидир.
Шунинг учун келажакда фанга ажратиладиган маблағларни кўпайтиришдан ташқари, унинг самарадорлигини оширишга устувор аҳамият берилиши керак. Шу муносабат билан илмий лойиҳаларнинг сифати, тадқиқот натижаларига бўлган талаб, уларни амалда қўллаш имконияти ва фан ва ишлаб чиқариш ўртасидаги алоқани мустаҳкамлаш алоҳида аҳамиятга эга.
Олий таълим муассасалари ҳам бу йўналишда муҳим рол ўйнайди. Бугунги кунда университетлар фақат таълим билан чекланиб қолмасдан, балки илмий тадқиқотлар ўтказиш, янги технологияларни ишлаб чиқиш ва инновацион ғояларни амалга ошириш марказларига айланиши керак.
Илм-фанга маблағ ажратишнинг кўпайиши ушбу мақсадга эришиш йўлини очади. Университетлар ва илмий ташкилотларнинг тадқиқот имкониятлари кенгайиб бориши билан ёш мутахассисларга аниқ лойиҳаларда иштирок этиш, тажриба орттириш ва ўзларининг илмий тадқиқотларини ривожлантириш учун шароитлар яратилмоқда. Бу, ўз навбатида, тадқиқотчиларнинг янги авлодини шакллантиришга ҳисса қўшади.
Давлат учун илм-фанга инвестициялар келажакка инвестициядир. Унинг натижалари дарҳол сезилмаслиги мумкин. Бироқ, илмий тадқиқотлар технологик ривожланиш, меҳнат унумдорлигини ошириш, янги ишлаб чиқариш қувватларини очиш ва хорижий технологияларга қарамликни камайтиришнинг асосидир.
Шундай қилиб, сўнгги етти йил ичида илмий тадқиқот ва ишланмаларга сарфланган ички харажатларнинг 72,2 миллиард тенгедан 261,5 миллиард тенгегача ошиши Қозоғистонда илм-фанни молиялаштириш имкониятларининг сезиларли даражада кенгайганидан далолат беради.
Энди вазифа ушбу имкониятдан самарали фойдаланиш ва илмий тадқиқотларнинг реал натижаларидан иқтисодиёт манфаатлари йўлида фойдаланишдир. Ахир, илм-фанга инвестицияларнинг реал даромади ажратилган маблағлар миқдори билан эмас, балки унинг мамлакат ривожига қўшган ҳиссаси билан ўлчанади.
Эслатиб ўтамиз, Киотода Қозоғистоннинг фан ва технологиялар соҳасидаги янги йўналиши тақдим этилди.