Бу ҳақда Қозоғистон ижтимоий ривожланиш институти Институционал таҳлил ва ислоҳотлар маркази эксперти ва маслаҳатчиси Камила Амуртаева Кazinform мухбирига маълум қилди.
— Табрикнома юбилей санасидан тахминан уч ой олдин юборилгани ва АҚШ Президентининг Жанубий ва Марказий Осиё бўйича махсус вакили Сержио Гор орқали Қасим-Жомарт Тоқаевга шахсан етказилгани ҳам аҳамиятлидир. Унинг вақти ва формати Вашингтон Қозоғистон билан сиёсий мулоқотни янада мустаҳкамлашдан манфаатдор эканлигини кўрсатади. Менимча, бу ерда анча кенгроқ тенденция кузатилмоқда. Қозоғистон аста-секин Вашингтон учун алоҳида стратегик аҳамиятга эга давлатга айланмоқда. АҚШнинг Марказий Осиёдаги сиёсати ҳам аниқроқ бўлиб бормоқда ва иқтисодий ва стратегик манфаатлар атрофида шаклланмоқда, — деди у.
Шу билан бирга, экспертнинг фикрига кўра, Дональд Трампнинг "Кенгайтирилган стратегик шериклик" концепциясидан фойдаланиши диққатга сазовордир. Чунки бугунги кунда бу концепция аниқ амалий мазмунга бой. 2025 йил ноябрь ойида Вашингтонда Қасим-Жомарт Тоқаев ва Дональд Трампнинг учрашувидан сўнг, Қозоғистон ва АҚШ ўртасида саноат, энергетика, рақамлаштириш, таълим ва инновация соҳаларида умумий қиймати тахминан 17 миллиард долларга тенг 29 та ҳужжат имзоланди. 2026 йилда томонлар муҳим минераллар, логистика, сунъий интеллект ва янги инвестиция лойиҳалари бўйича мулоқотни давом эттирдилар.
— Ҳамкорликнинг янги йўналишларидан бири — Астанада бўлиб ўтган муҳим минераллар бўйича «C5 1» мулоқоти. Бу икки томонлама кун тартибидаги сифат ўзгаришидан далолат беради. Иқтисодий ҳамкорлик энди технологик рақобат, таъминот занжирлари барқарорлиги ва иқтисодий хавфсизлик масалалари билан тобора чамбарчас боғлиқ. Шу билан бирга, Қозоғистон келажакда тобора муҳим аҳамият касб этадиган соҳаларда АҚШ учун талабга эга шерикка айланмоқда, — деди Камила Амуртаева.
Бундан ташқари, икки томонлама муносабатларнинг шахсий томони ҳам эътиборни тортади.
— Дональд Трамп Қасим-Жомарт Тоқаев билан "иккала президентлик муддати давомида" ўрнатилган муносабатларни янада ривожлантириш ниятида эканлигини таъкидлади ва Қозоғистон Президентини "кучли ва жасур раҳбар" деб баҳолади. Шахсий омил анъанавий равишда Трампнинг сиёсий услубида муҳим рол ўйнашини ҳисобга олсак, бундай баҳо икки мамлакат раҳбарияти ўртасида юқори даражадаги сиёсий ишонч ва давлат раҳбарлари ўртасида тўғридан-тўғри алоқаларни сақлаб қолишдан манфаатдорликдан далолат беради. Икки Президент ўртасидаги муносабатларнинг ўз тарихи бор. Қасим-Жомарт Тоқаев Дональд Трамп билан унинг биринчи президентлик муддати давомида мулоқот қилган ва бу муносабатлар Трамп Оқ уйга қайтганидан кейин ҳам давом этган. 2026 йил июль ойида икки президент телефон орқали суҳбатлашди ва сиёсий ва иқтисодий ҳамкорликни, шунингдек, илгари эришилган келишувларни амалга оширишни муҳокама қилишди. Ўша пайтда Қозоғистон Президенти Дональд Трампни Қозоғистонга ташриф буюришга таклиф қилди. Ҳозирги табрикнома тақдим этилгандан сўнг, ушбу таклиф яна бир бор тасдиқланди, — деди эксперт.
Унинг фикрича, яна бир муҳим жиҳат шундаки, Астананинг Хитой, Россия, Европа Иттифоқи ва бошқа нуфузли марказлар билан муносабатлари параллел равишда ривожланаётган бир пайтда АҚШнинг Қозоғистонга қизиқиши ортиб бормоқда. Бу кўп векторли сиёсат мазмуни ҳам маълум даражада ўзгарганидан далолат беради. Бугунги кунда кўп векторли сиёсат Қозоғистон томонидан йиллар давомида тўпланган дипломатик капиталга айланди. Ишончли шерик бўлиб қолиш ва мустақил ташқи сиёсат йўналишини амалга ошириш, турли куч марказлари билан ҳамкорлик қилиш қобилияти Қозоғистоннинг халқаро ҳамкорлар назарида аҳамиятини оширади.
— Шу муносабат билан, табрикнома БРИКС саммити доирасида тақдим этилгани ҳам рамзий маънога эга. Астананинг халқаро алоқалари кенгайиб, турли форматлардаги шериклик чуқурлашиб борар экан, АҚШ томони Қозоғистон билан муносабатларини янада ривожлантиришга интилмоқда. Бу Қозоғистон ташқи сиёсат моделининг ҳаётийлигини намойиш этади.Турли йўналишлардаги барқарор алоқалар тармоғи мамлакатнинг дипломатик имкониятларини кенгайтиради ва унинг музокаралар позициясини мустаҳкамлайди, — дейди эксперт.
Масаланинг минтақавий жиҳати ҳам муҳимдир. Экспертнинг фикрича, АҚШнинг Марказий Осиёга нисбатан сиёсати тобора ўзига хос иқтисодий мазмун касб этмоқда. «C5 1» формати «В5 1» иқтисодий кун тартиби, минераллар, транспорт, рақамли технологиялар ва сунъий интеллектнинг энг муҳим соҳаларидаги ҳамкорлик билан тўлдирилмоқда. Унинг иқтисодиётининг кўлами, инвестиция алоқалари ва географик жойлашуви Қозоғистонга ушбу ривожланаётган архитектурада алоҳида ўрин беради.
— Агар кенгроқ назар ташласак, ушбу табрик Қозоғистоннинг халқаро майдондаги мавқеи сўнгги 35 йил ичида қанчалик ўзгарганини ҳам кўрсатади. Агар 1990-йилларнинг бошларида асосий вазифалар суверенитетни мустаҳкамлаш ва халқаро миқёсда тан олинишга эришиш бўлган бўлса, бугунги кунда Қозоғистон ўзининг ташқи сиёсий капиталини, иқтисодий ва транзит салоҳиятини шакллантирди ва дунёнинг етакчи куч марказлари билан барқарор мулоқот ўрнатди. Шу маънода, Дональд Трампнинг табригини Мустақиллик йилларида босиб ўтилган буюк йўлнинг акси сифатида баҳолаш мумкин. Бугунги кунда Қозоғистон ўз устуворликларини мустақил равишда белгилайдиган, миллий манфаатларини ишончли ҳимоя қиладиган ва ўзгарувчан дунё тартибида ўз ўрнини топган давлат сифатида пайдо бўлди. 35 йиллик асосий натижа шундан иборатки, Мустақиллик нафақат давлатчиликнинг тарихий ютуғи, балки мамлакатнинг келажакдаги ривожланиши учун мустаҳкам пойдевор бўлиб, янги имкониятларга йўл очди ва янада юксак мақсадларни қўйди, — дея хулоса қилди Камила Амуртаева.